Nguyễn Thành Vinh: Từ học sinh xuất sắc đến nhà khoa học ảnh hưởng nhất Australia

TRIẾT LÝ ĐẺ CHẠY TRONG HÀNH TRÌNH NGHIÊN CỨU

Trong ký ức của nhiều khán giả Việt Nam những năm đầu 2000, Nguyễn Thành Vinh từng là hình mẫu học sinh nổi bật, với vẻ ngoài “mọt sách” quen thuộc trong bộ phim Phía Trước Là Bầu Trời. Vai diễn ngắn ngủi nhưng ấn tượng đã giúp anh trở thành “diễn viên có lịch sử diễn xuất ngắn nhất” trong lòng khán giả. Trước đó, anh đã đạt ngôi Á quân mùa đầu tiên của cuộc thi Đường Lên Đỉnh Olympia và đại diện Việt Nam thi Olympic Hóa học quốc tế, giành huy chương bạc. Những thành tích này từng là biểu tượng của thế hệ học trò xuất sắc, vươn tới đỉnh cao tri thức.

TỪ SÂN CHƠI TRÍ TUỆ ĐẾN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Sau hơn 25 năm theo đuổi con đường nghiên cứu tại châu Âu và Australia, Nguyễn Thành Vinh hiện là Giáo sư Hóa hữu cơ tại Đại học New South Wales (Sydney). Anh được vinh danh là một trong những nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất của Australia trong lĩnh vực này, theo bình chọn của tờ The Australian. Tham gia nghiên cứu, giảng dạy và hướng dẫn nhiều thế hệ sinh viên quốc tế, anh xem khoa học như một hành trình liên tục của sự tò mò, thất bại và đổi thay.

Chia sẻ về ý nghĩa của ảnh hưởng trong giới khoa học, anh nhấn mạnh: “Không chỉ là lượt trích dẫn hay chỉ số h-index, mà quan trọng nhất là khi nghiên cứu của mình thay đổi cách người khác tư duy hoặc giải quyết vấn đề, đặc biệt là những vấn đề nâng cao chất lượng cuộc sống nhân loại.” Trong lĩnh vực của mình, ảnh hưởng là khi phương pháp giúp tạo ra thuốc chữa bệnh hay vật liệu thông minh nhanh hơn, rẻ hơn, thân thiện với môi trường.

BƯỚC NGOẢI KHOẢNG KHẮC NGHIỆP VÀ THẤT BẠI

Hành trình khoa học của Vinh không thiếu thử thách. Đỉnh điểm là giai đoạn làm nghiên cứu hậu tiến sĩ tại Đức, khi tất cả các thí nghiệm đều ra “nhựa đen” đặc quánh không rõ chất gì. Thay vì buông xuôi, anh nhận ra thất bại là một phần của quá trình học hỏi. “Mỗi mớ nhựa đen đó chính là bài học để không lặp lại sai lầm,” anh chia sẻ.

THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI TRONG MÔI TRƯỜNG QUỐC TẾ

Là người từng làm việc tại Australia, Đức và nhiều môi trường quốc tế, Nguyễn Thành Vinh cho rằng sự “độc lập” là thử thách lớn nhất. Không ai cầm tay chỉ việc, từ việc tự hình thành ý tưởng, đến xin kinh phí, xây dựng nhóm nghiên cứu hay xây dựng thương hiệu. Đó là quá trình khởi nghiệp bằng tri thức, đòi hỏi tinh thần kiên định và tự lập cao.

NGHỊ LỰC VÀ CỐ GẮNG

Về những nghiên cứu của mình, anh hình dung như việc lắp ráp mô hình phi thuyền vũ trụ từ hàng triệu mảnh Lego siêu nhỏ. Chất xúc tác do anh tạo ra giúp các mảnh ghép “hút” nhau chính xác, nhanh chóng, để tạo ra những ứng dụng thiết thực trong y dược và công nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là phát triển thuốc hiệu quả, vật liệu thân thiện môi trường, góp phần nâng cao cuộc sống.

GẮN BÓ VỚI TRUYỀN THỐNG VÀ QUÊ HƯƠNG

Dù xa quê bấy lâu, Nguyễn Thành Vinh vẫn duy trì việc hướng dẫn và hỗ trợ các thế hệ sinh viên Việt Nam đi du học và lập nghiệp. Anh cho rằng, đó là nghĩa vụ và là cách tri ân những người thầy đã giúp đỡ mình ngày xưa. Trong mắt anh, các bạn trẻ Việt Nam rất thông minh, nhạy bén công nghệ nhưng còn nhiều hạn chế về kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. “Khoa học đòi hỏi sự gan dạ, dám sai, dám nghĩ khác để có đột phá,” anh nói.

CUỘC SỐNG ĐƠN GIẢN VÀ GẮN KẾT VỚI VIỆT NAM

Ngoài phòng thí nghiệm, cuộc sống của anh giản dị. Cuối tuần, anh dành thời gian bên gia đình, dắt các con tham gia hoạt động ngoài trời. Chính việc giữ tiếng Việt cho hai con mỗi tối cũng là cuộc “chiến đấu” không kém gì các thử thách trong nghiên cứu.

HƠN 25 NĂM, KHÔNG CHỈ LÀ ĐƯỜNG ĐI CỦA CHIẾN THẮNG

Nhìn lại hành trình, nhiều danh hiệu trẻ trung như huy chương bạc Olympic hay Á quân Olympia giúp anh có bước đà thuận lợi, nhưng cũng mang đến áp lực không nhỏ. Anh chia sẻ, đã quên đi chúng từ lâu, bởi quan trọng là từng nỗ lực theo đuổi đam mê, không dựa vào kế hoạch rõ ràng mà bằng sự kiên trì thực hiện mục tiêu trước mắt.

GẶP GỠ VÀ GẮN KẾT VỚI NGHỆ THUẬT

Dù không hoạt động nghệ thuật, ký ức thời trẻ tham gia Phía Trước Là Bầu Trời vẫn còn nguyên trong anh. Anh xem đó như một giai đoạn thanh xuân tươi đẹp, những ngày ngây ngô đáng tự hào. Thỉnh thoảng, anh vẫn theo dõi các thành công của các diễn viên trong đoàn qua mạng xã hội, chia sẻ cảm xúc với hành trình nghệ thuật của họ.

CUỘC SỐNG ĐƠN GIẢN VÀ GẮN BÓ

Trong cuộc sống đời thường, Nguyễn Thành Vinh là người đàn ông giản dị, chân thành. Anh thích dành cuối tuần bên gia đình, kế hoạch duy trì tiếng Việt, và giữ ngọn lửa đam mê khám phá thế giới qua nghiên cứu. Trong tương lai, anh mong muốn góp sức xây dựng hệ sinh thái khoa học quốc gia tại Việt Nam, thông qua các dự án hợp tác, đào tạo và hỗ trợ thế hệ trẻ.

Sợi dây liên kết giữa anh và quê hương vẫn còn đó, dù anh đã nhiều năm gắn bó với cuộc đời nơi xứ người. ASEAN hứng khởi, các hoạt động hợp tác luôn mở ra, và anh vẫn luôn hướng về Việt Nam như một mái nhà, một nguồn cảm hứng bất tận.

Chúc anh tiếp tục thành công và mang nhiều đóng góp ý nghĩa cho cộng đồng khoa học, cũng như giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam trong từng bước đi của mình.