CÁC CÁ THỂ CÁ LẠ BẤT NGỜ TỪ VÙNG SÁCH ĐỘNG: RỐI RÀO TỪ VIỆC THẢ PHÓNG SINH NGOẠI LAI?

Vào ngày 19/12, cư dân sống quanh hồ Trước Đông bất ngờ phát hiện khoảng ba cá thể cá lớn nổi chết trên mặt nước. Trong số này, hai cá thể đã được người dân vớt lên và đưa đi, còn lại một cá thể đang trong quá trình phân hủy, bốc mùi hôi thối và sau đó đã được cơ quan chức năng trục vớt để xử lý.

Dựa trên hình ảnh và mô tả của người dân, các cá thể cá “lạ” này dài khoảng 1 mét, trọng lượng mỗi con ước tính hơn 20 kg. Đặc biệt, phần vảy cá lớn, dày và cứng, trông giống như lớp vỏ sò, có điểm khác biệt rõ rệt so với các loài cá nước ngọt thông thường tại địa phương.

Một số cư dân địa phương cho rằng những cá thể này có thể do người mang từ nơi khác đến thả phóng sinh. Tuy nhiên, do không thích nghi được với điều kiện môi trường nước tại hồ Trước Đông, chúng đã chết sau một thời gian ngắn sinh sống.

Thông qua nghiên cứu ban đầu, nhiều khả năng các cá thể cá này thuộc loài cá hải tượng, còn gọi là cá hải tượng long, tên khoa học Arapaima gigas. Đây là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới, có nguồn gốc từ lưu vực sông Amazon (Nam Mỹ) và không phải là loài bản địa của Việt Nam.

Trong tự nhiên, cá hải tượng trưởng thành có thể dài vượt quá 2 mét, trọng lượng từ 100 đến 200 kg. Thân dài, khỏe mạnh, vảy lớn dày giúp bảo vệ khỏi các loài săn mồi. Hình dáng đồ sộ cùng kích thước vượt trội đã khiến cá hải tượng vang danh là “quái vật sông Amazon”.

Điểm đặc biệt của loài cá này là khả năng hô hấp bằng không khí. Do sống trong môi trường nước Amazon thường thiếu oxy, cá hải tượng đã tiến hóa bong bóng khí như “phổi”, phải ngoi lên mặt nước để thở sau mỗi 10–20 phút. Tính cách này khiến chúng dễ bị phát hiện khi xuất hiện ở các vùng nước lạ.

Gần đây, cá hải tượng thường được nhập về Việt Nam để nuôi làm cá cảnh cỡ lớn hoặc trưng bày tại các khu du lịch sinh thái, thủy cung. Tuy nhiên, việc nuôi loài cá này khá phức tạp, đòi hỏi không gian rộng, mực nước sâu, môi trường ổn định và nguồn thức ăn dồi dào. Nuôi trong điều kiện chật hẹp hoặc không phù hợp dễ dẫn đến stress, suy kiệt và tử vong cho cá.

Chuyên gia cảnh báo rằng việc thả phóng sinh hoặc tự phát nuôi các loài cá ngoại lai như cá hải tượng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu cá thích nghi và sinh tồn ngoài tự nhiên, chúng có thể cạnh tranh thức ăn, gây mất cân bằng sinh thái và đe dọa các loài bản địa. Ngược lại, nếu không thích nghi được, xác cá phân hủy cũng làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và cuộc sống của người dân xung quanh.

Sự việc cá “lạ” chết nổi tại hồ Trước Đông một lần nữa nhấn mạnh về nguy cơ của việc thả sinh vật ngoại lai mà không kiểm soát. Phóng sinh không đúng cách và không đúng loài không chỉ phản ánh thiếu ý nghĩa nhân văn mà còn đặt ra những hệ lụy khó lường đối với hệ sinh thái tự nhiên.