LŨ LẬT NGƯỢC QUY LUẬT 30 NĂM, Cảnh báo về biến đổi khí hậu đang trở nên cấp thiết
Ngày 23.11, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đã thông tin về đợt mưa lũ lịch sử tại miền Trung, gây ra thiệt hại nặng nề về người và của, vượt xa các dự báo thông thường.
Ông Khiêm nhấn mạnh rằng, đợt mưa từ ngày 16 đến 22.11.2025 là một hiện tượng cực đoan, vượt mọi kỷ lục trước đó. Các trạm khí tượng như Sơn Hòa (Đắk Lắk) đạt tới 601,2 mm, Quy Nhơn (Gia Lai) 380,6 mm, đều vượt các mốc lịch sử. Một số nơi như Sơn Thành Tây, Sơn Thành Đông, Hòa Mỹ Tây, sông Hinh, còn ghi nhận lượng mưa lên tới 1.000 – 1.200 mm chỉ trong vài ngày, đây là những hiện tượng hiếm gặp theo tiêu chuẩn của Tổ chức Khí tượng thế giới.
Lượng mưa tích lũy từ tháng 10 đến giữa tháng 11.2025 đã vượt trung bình nhiều năm tới 200%, khiến đất đai trở nên bão hòa. Khi mưa lớn tiếp diễn, chỉ cần thêm 300 – 500 mm nữa là lũ lớn sẽ xảy ra.
Trong vòng 30 năm qua, các đợt lũ lớn ở khu vực Nam Trung bộ thường xảy ra trước ngày 15.11. Tuy nhiên, năm nay, đợt lũ xuất hiện muộn hơn, gây ra những cảnh tượng bất thường.
Ông Khiêm nhận định, hiện tượng lũ đồng loạt vượt lịch sử của nhiều sông như sông Kỳ Lộ, sông Ba, sông Dinh Ninh Hòa là vô cùng hiếm gặp, gần như chưa từng xảy ra trong hơn nửa thế kỷ quan trắc. Các đỉnh lũ trên các sông này đều vượt các mức kỷ lục của các năm trước đó, trong đó, đỉnh lũ của sông Ba tại trạm Phú Lâm có chu kỳ lặp lại khoảng 50 năm.
Chuyên gia cho biết, những hiện tượng này phản ánh rõ rệt về xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan do tác động của biến đổi khí hậu. Các trận mưa và lũ ngày càng mạnh và khó dự đoán hơn, gây ra nguy cơ lớn cho cộng đồng và cần nâng cao năng lực dự báo, phòng chống thiên tai.
Các nhà dự báo cũng cho biết, việc dự báo chính xác hơn vẫn khó có thể ngăn chặn hoàn toàn các thiên tai vượt lịch sử do sự diễn biến phức tạp của hoàn lưu, bão và áp thấp nhiệt đới.
Chia sẻ về kinh nghiệm phòng chống, ông Khiêm cho biết mô hình phối hợp giữa trung ương và địa phương là cách hiệu quả để cảnh báo sớm và ứng phó kịp thời. Tại Huế, công tác cảnh báo được thực hiện qua hệ thống liên thông giữa Đài Khí tượng thủy văn và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố. Đài vận hành 24/24, sử dụng radar, vệ tinh, trạm đo mưa tự động, mô hình dự báo số để phát cảnh báo từ sớm.
Thông tin này được truyền đến các cấp chính quyền, các khu vực dân cư qua nhiều kênh như ứng dụng số, Zalo, SMS, bảng điện tử ngoài trời, truyền hình, loa phát thanh và mạng xã hội, hình thành một chu trình cảnh báo khép kín. Nhờ đó, thông tin đến người dân nhanh chóng, chính xác, giúp cộng đồng chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.
Trước thực tế ngày càng diễn biến phức tạp của thời tiết, việc nâng cao năng lực dự báo và chuẩn bị ứng phó phù hợp là yêu cầu cấp thiết để hạn chế tối đa tác động của thiên tai.