QUAN ĐIỂM S juxtaposition giữa sự cần thiết và thách thức của quy định công chứng bất động sản

Trong phiên họp sáng 11.4, Quốc hội đã thảo luận về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng, mang đến nhiều tranh luận về cách thức quản lý và thực hiện dịch vụ công chứng liên quan đến bất động sản tại Việt Nam.

Một nội dung thu hút sự chú ý đặc biệt là quy định giới hạn công chứng ngoài trụ sở, chỉ cho phép thực hiện các giao dịch bất động sản tại địa phương nơi có tài sản. Đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) nêu rõ: nếu giữ nguyên quy định này và chỉ đưa ra lộ trình trong tương lai kèm nhiều điều kiện, thì khi cơ sở dữ liệu công chứng vận hành và các cơ sở dữ liệu liên quan được liên thông, chúng ta không chỉ đang xây dựng các quy phạm kỹ thuật mà còn vô hình trung đang tạo ra một hệ thống dịch vụ khép kín, dễ tiềm ẩn lợi ích nhóm. Ông nhấn mạnh, việc cung cấp dịch vụ phi địa giới hành chính không thuộc về phạm vi hành chính là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nếu duy trì cách tiếp cận cũ sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi số và giảm năng lực cạnh tranh của hệ thống pháp lý quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh rằng thẩm quyền công chứng bất động sản theo địa giới hành chính vẫn cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh cơ sở dữ liệu công chứng trung ương còn đang trong quá trình xây dựng và chưa liên thông hoàn toàn. Ông cho biết, việc duy trì địa giới hành chính giúp công chứng viên kiểm tra thực tế tài sản và xác thực nhân thân hiệu quả hơn, từ đó hạn chế gian lận, lừa đảo đối với các giao dịch có giá trị lớn. Tuy nhiên, dự thảo luật đã đề xuất bước cải cách bằng cách thu hẹp phạm vi địa giới hành chính, chỉ áp dụng đối với các giao dịch trực tiếp có liên quan đến bất động sản. Các giao dịch gián tiếp sẽ được thực hiện tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào trên toàn quốc. Khi hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông quốc gia hoàn thiện, chính phủ sẽ xem xét bãi bỏ hoàn toàn quy định về địa giới hành chính.

Viện dẫn quan điểm này, đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) đề nghị mở rộng thẩm quyền công chứng, không chia theo địa giới, và quyền từ chối công chứng đối với các hợp đồng liên quan đến bất động sản khi công chứng viên không đủ thông tin cần thiết. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng xác nhận, thẩm quyền về địa giới hành chính vẫn cần thiết trong thời điểm hiện tại để đảm bảo tính minh bạch và chính xác của các giao dịch. Ông nhấn mạnh rằng, việc duy trì quy định này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công chứng viên kiểm tra thực tế tài sản, ngăn chặn gian lận, đặc biệt đối với các tài sản có giá trị lớn. Chính phủ cam kết, khi hệ thống dữ liệu liên thông hoàn chỉnh, sẽ xem xét bãi bỏ dần quy định về địa giới hành chính để tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các giao dịch trong tương lai.