CHIẾN THẮNG DỄ ĐOÁN: MƯA ĐỎ VÀ HIỆU ỨNG TỔNG HỢP TRONG GIẢI THƯỞNG

Việc bộ phim Mưa đỏ [https://kenh14.vn/mua-do.html] đạt giải Cánh diều vàng 2025 đã không gây nhiều bất ngờ. Trước đó, tác phẩm đã ghi tên ở nhiều giải thưởng lớn khác, khiến chiến thắng này trở nên dễ đoán hơn bao giờ hết. Có thể nói, đây là một chiến thắng dự đoán từ trước, khi phim đã trở thành biểu tượng của mùa giải và thường xuyên thắng giải theo dây chuyền.

Trong lịch sử các giải thưởng cả trong và ngoài nước, việc một bộ phim giành chiến thắng ở nhiều hạng mục không phải là điều hiếm gặp. Trên thực tế, thường chỉ có một số tác phẩm nổi bật dẫn đầu, còn lại phần lớn các giải thưởng khác sẽ chia nhỏ cho các dự án phụ. Một bộ phim có đủ độ đồng thuận thường sẽ khiến mọi người dễ dàng chấp nhận và xem nó “ như đương nhiên”. Không phải là bí mật hậu trường, cách trao giải thường có xu hướng tập trung vào các thương hiệu mạnh và nổi bật nhất, tạo ra hiệu ứng đổ bộ tích cực cho tác phẩm đó.

Tình hình này còn thấy rõ qua các ví dụ quốc tế như La La Land từng lập kỷ lục với 7 Quả cầu vàng trong một đêm và trở thành trung tâm của mùa giải. Hay Oppenheimer thắng lớn tại BAFTA với 7 giải, và sau đó đi vào Oscar với tư thế ứng viên sáng giá. Các kỳ tích như Titanic, Titanic hay Chúa tể của những chiếc nhẫn cũng đều giành tới 11 tượng vàng Oscar, minh chứng cho sức mạnh của những chiến thắng mang tính hệ thống, trong đó các giải thưởng lấp đầy bảng thành tích của phim.

Một bộ phim chiến thắng ở nhiều lĩnh vực như Phim hay nhất, Đạo diễn, Quay phim hay Âm nhạc thường phản ánh khả năng tổ chức, kỹ thuật và nghệ thuật đồng bộ của tác phẩm. Nhà phê bình Nguyễn Phan Dương nhận định rằng, một bộ phim đạt nhiều giải thưởng có thể đang sở hữu lợi thế về diện rộng, chứ không chỉ vì một yếu tố đơn lẻ. “Chẳng hạn Titanic thắng 11 tượng vàng không chỉ vì câu chuyện tình cảm, mà còn do toàn bộ kỹ thuật, quy mô và tổ chức sản xuất của nó đều đạt chuẩn,” ông nói.

Điện ảnh Việt cũng không ngoại lệ trong vòng xoáy của các chiến thắng theo dây chuyền. Thường thì phim thương mại dễ dãi bị chê, còn phim nghệ thuật lại ít người xem. Việc một tác phẩm vừa vòng phòng vé vừa nhận sự ủng hộ của giới chuyên môn như Mưa đỏ đang phản ánh mong muốn có một câu chuyện thắng lợi ấn tượng, tạo sự ổn định và tự tin cho ngành điện ảnh trong nước.

Có thể nói, nhiều nhà phê bình, đạo diễn, nhà sản xuất đều đồng tình rằng một bộ phim thắng nhiều giải thưởng là điều bình thường, phản ánh sự đồng thuận của mùa giải và tâm lý xã hội. Vấn đề nằm ở cách thị trường tiếp nhận chiến thắng này. Nếu thái độ đó thúc đẩy nâng cao chất lượng làm phim, đó là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, nếu trở thành công thức chạy theo mô phỏng, bắt chước theo kiểu “được mùa giải”, ngành điện ảnh Việt sẽ dễ rơi vào trạng thái nhàm chán.

Hồi hậu La La Land, thị trường Hollywood từng đón nhận làn sóng phim dựa theo phong cách hoài niệm, nhạc kịch, khiến công chúng cảm thấy ngán ngẩm và đòi hỏi sự đa dạng hơn. Chữ “an toàn” đã trở thành bẫy của giới làm phim, khi những tác phẩm thắng giải thường là những lựa chọn yên tâm, ít tranh luận, ít gây phản biện. Nhà phê bình Thảo Đan nhấn mạnh rằng, một nền điện ảnh trưởng thành cần có nhiều mùa giải tranh cãi, phản biện, đa dạng gu thẩm mỹ cùng tồn tại. Thắng giải chỉ vì không ai phản đối có thể đem lại sự đồng thuận xã hội, nhưng có thể chưa chắc đã đem lại sự phát triển ngôn ngữ điện ảnh thực sự.