THỎA THUẬN MỸ – ẤN ĐỘ: BƯỚC ĐỔI MỚI TRONG CHIẾN LƯỢC THƯƠNG MẠI TOÀN CẦU

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2.2 tuyên bố đã đạt được một thỏa thuận thương mại quan trọng với Ấn Độ. Theo đó, Mỹ sẽ giảm thuế quan đối với hàng hóa của Ấn Độ từ khoảng 50% xuống còn 18%. Đổi lại, phía Ấn Độ cam kết giảm hoặc tiến tới ngừng mua dầu của Nga, cùng các nỗ lực hạ thấp hàng loạt rào cản thương mại giữa hai quốc gia. Giới chức hai nước mô tả đây là một bước mở đầu cho một khuôn khổ hợp tác kinh tế rộng lớn hơn trong tương lai.

Ảnh Tổng thống Donald Trump bắt tay Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Nhà Trắng ngày 13.2.2025, do AFP cung cấp.

Theo Reuters, Ấn Độ dự kiến sẽ tăng cường việc nhập khẩu năng lượng, than đá, công nghệ, nông sản, thiết bị quốc phòng, hàng không và dược phẩm của Mỹ. Phía Mỹ hy vọng các động thái này sẽ thúc đẩy xuất khẩu nông sản, cải thiện cán cân thương mại và tạo ra nhiều việc làm trong nước. Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins ngày 3.2 nhấn mạnh thỏa thuận có thể mở rộng đáng kể thị trường cho nông sản Mỹ, trong bối cảnh Washington vẫn ghi nhận thâm hụt thương mại nông nghiệp khoảng 1,3 tỷ USD với Ấn Độ trong năm 2024.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phân tích cho rằng thỏa thuận này còn nhiều điểm chưa rõ ràng. Những nhóm hàng nào của Ấn Độ sẽ được miễn hoặc giảm thuế theo từng giai đoạn còn chưa xác định rõ, trong khi các mức thuế theo điều 232 của Mỹ đối với thép, nhôm, ô tô và phụ tùng nhiều khả năng vẫn giữ nguyên. Điều này nghĩa là một phần hàng xuất khẩu của Ấn Độ vẫn sẽ phải chịu thuế cao, bất chấp tuyên bố giảm thuế mang tính biểu tượng của chính quyền Mỹ.

Trong bối cảnh đó, các cuộc tranh luận về cam kết năng lượng trở nên căng thẳng. Nga hiện cung cấp hơn một phần ba lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, với mức chiết khấu sâu so với dầu của các nước OPEC hoặc Mỹ. Giới phân tích nhận định việc thay thế hoàn toàn dầu Nga bằng nguồn từ Mỹ hoặc Venezuela sẽ yêu cầu đầu tư lớn và thời gian dài, đặc biệt là khi hạ tầng dầu mỏ của Venezuela đã xuống cấp nghiêm trọng. Ông Arvind Subramanian, cựu cố vấn kinh tế trưởng của Ấn Độ, cho biết khi giá dầu toàn cầu giảm và áp lực từ Mỹ gia tăng, Ấn Độ có thể linh hoạt hơn, nhưng về mặt ngắn hạn khó có thể “cai” dầu Nga hoàn toàn.

LIÊN QUAN CHIẾN SỰ UKRAINE VÀ CHIẾN LƯỢC CANH BẠC NGỪNG BẮN

Trong bối cảnh chiến sự Ukraine, Kyiv và các đồng minh phương Tây đang thảo luận một cơ chế răn đe nhiều tầng nhằm đảm bảo cho bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào trong tương lai. Tờ Financial Times ngày 3.2 đưa tin, đề xuất này yêu cầu phản ứng của các bên sẽ được kích hoạt trong vòng 24 giờ nếu Nga vi phạm thỏa thuận, bắt đầu bằng cảnh báo ngoại giao và các biện pháp đáp trả phù hợp từ quân đội Ukraine.

Nếu căng thẳng tiếp diễn, cơ chế sẽ chuyển sang giai đoạn thứ hai, có sự tham gia của “liên minh các quốc gia sẵn sàng” gồm các thành viên EU, Anh, Na Uy, Iceland và Thổ Nhĩ Kỳ. Trong trường hợp xung đột mở rộng hoặc bị tấn công, một phản ứng phối hợp có sự tham gia của Mỹ sẽ được kích hoạt trong vòng 72 giờ.

Phản ứng trước đề xuất này, Bộ Ngoại giao Nga ngay lập tức lên tiếng, coi mọi sự hiện diện quân sự hay cơ sở hạ tầng của phương Tây tại Ukraine là hành động can thiệp và mục tiêu hợp pháp của họ. Nga cũng bày tỏ tích cực đối với nỗ lực tìm giải pháp của chính quyền Donald Trump, đồng thời nhấn mạnh những lo ngại về việc NATO tiếp tục mở rộng về phía đông theo TASS.

Trong lúc đó, các cuộc đàm phán 3 bên giữa giới chức Ukraine, Nga và Mỹ dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi trong hai ngày 4-5.2 tới, nhưng khả năng đạt tiến bộ vẫn còn nhiều bất định do vấn đề chia rẽ về lãnh thổ còn tồn tại.