ĐÔ THỊ LỚN NHẤT NƯỚC NGẬP NẶNG VÙNG NGUY HIỂM, GẶP NHIỀU THIỆT HẠI VỀ NGƯỜI

Trong đêm 22 rạng sáng ngày 23.10, hàng trăm cư dân P.Bến Cát (TP.HCM) đã phải gọi điện cầu cứu lực lượng chức năng sau khi mắc kẹt trong các nhà xưởng bị ngập sâu do mưa lớn kéo dài. Lực lượng cứu hộ của Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn cứu hộ TP.HCM đã huy động nhiều phương tiện và thiết bị đặc dụng để giải cứu hơn 100 công nhân bị mắc kẹt trong các nhà xưởng nằm trong khu công nghiệp và các khu vực lân cận tại cầu Đôi ( khu phố Cầu Đôi). Tại khu phố 5, nhiều nhà dân cạnh kênh rạch cũng bị ngập sâu, có nơi lên tới gần 2 mét. Các lực lượng cứu hộ đã giải thoát thành công 127 người, trong đó có cả những người dân bị mắc kẹt trong các nhà bị ngập.

Vào chiều cùng ngày, thi thể của một bà cụ 79 tuổi ở xã Bàu Bàng đã được tìm thấy, do bị nước cuốn trôi trong trận lũ dữ đêm hôm trước. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do mưa lớn kéo dài liên tiếp trong nhiều giờ, phối hợp cùng việc hồ thủy lợi Từ Vân bị tràn khiến dòng nước lũ dâng cao, tràn về phía hạ lưu. Bên cạnh đó, nhiều khu vực như P.Long Nguyên, Phú An, Thủ Dầu Một, Bình Hòa… cũng chứng kiến nước tràn bờ đê gây ngập nặng.

CẢNH NGẬP THẬM CHÍ CẢ TRONG ĐÊM – NHIỀU KHU VỰC ĐẤT LIỀN NGẬP NHIỀU MÉT, GÂY RA THIỆT HẠI NẶNG NỀ

Nhiều khu vực trung tâm thành phố như đường Võ Văn Kiệt, gần cầu Ông Lãnh cũng bị ngập do triều cường dâng cao, những nơi này ít khi xảy ra tình trạng ngập sâu kéo dài như vậy suốt chục năm trở lại đây. Người dân địa phương chia sẻ cảm giác bất ngờ, thậm chí bức xúc trước tình trạng ngập trầm trọng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Trong khi đó, tại các khu vực như đường Trần Xuân Soạn, Phạm Hữu Lầu, Huỳnh Tấn Phát (Q.7 cũ), tình trạng ngập sâu vẫn còn diễn ra, gây khó khăn cho cuộc sống của người dân.

Chưa dừng lại ở đó, các tỉnh miền Tây như Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ cũng chứng kiến cảnh ngập chìm trong nước. Đặc biệt, sáng 24.10, tại xã Phong Điền (TP.Cần Thơ), triều cường vượt mức lịch sử đã gây ngập cục bộ các khu vực công viên Nguyễn Phương Danh và tuyến đường trước mặt, đồng thời khiến hai bé trai tử vong do nước rò rỉ gây điện giật. Tại Vĩnh Long, nhiều nơi chưa từng ngập trước đây cũng chìm trong biển nước, ảnh hưởng lớn đến các cánh đồng, vườn cây, gây tổn thất nặng nề.

NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ GÂY NGẬP NẶNG – TƯƠNG LAI CÓ NÊN CHUẨN BỊ KỊP THỜI?

Theo ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo, Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ, những ngày qua, mực nước các sông ở TP.HCM và các tỉnh miền Tây, miền Đông Nam Bộ đều lên nhanh do tác động của kỳ triều cường đầu tháng 9 âm lịch, đạt đỉnh vào ngày 23-25.10. Nhiều trạm đo vượt mức báo động 3 từ 10-20 cm, thậm chí cao hơn 30 cm, có nơi còn vượt mức lịch sử từ 3-7 cm. Cộng hưởng với mưa lớn kéo dài, việc xả lũ từ hồ Dầu Tiếng (36,92 m³/s), hồ Trị An (925 m³/s) đã góp phần đẩy cao dòng nước tràn về hạ lưu. Ông Quyết phân tích, tổ hợp các yếu tố này chính là nguyên nhân chính gây ra tình trạng mực nước triều dâng cao và ngập lụt nặng nề.

Trong bối cảnh khu vực miền Tây, nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về nhiều hơn những năm trước, kết hợp mưa lớn, tình trạng ngập lụt trở nên trầm trọng hơn. Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu, cho biết lượng nước thượng nguồn năm nay dâng cao do ảnh hưởng các cơn bão trước đó, trong khi các đê bao và các công trình chặn dòng khiến nước không thể thoát ra ngoài. Thêm vào đó, hiện tượng sụt lún đất ven biển và đô thị của khu vực đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn mức độ nâng cao của mực nước biển, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM và Cần Thơ.

Theo các chuyên gia như PGS-TS Lê Trung Chơn, thực trạng sụt lún ở TP.HCM là rất rõ rệt và đáng báo động. Các cơ quan chức năng đã tiến hành đo đạc để xác định vị trí, quy mô sụt lún nhằm xây dựng các giải pháp chống ngập phù hợp. Ông ví dụ, nền đất từng cao 1 mét nay đã giảm còn khoảng 8 tấc so với mực nước biển, đòi hỏi các giải pháp thích nghi sâu rộng hơn.

LÀM GÌ ĐỂ CHỐNG NGẬP HIỆU QUẢ?

Chống ngập TP.HCM đã là vấn đề tồn tại nhiều thập niên, song hiệu quả vẫn còn hạn chế. PGS-TS Hồ Long Phi, nguyên Viện trưởng Viện Nước và biến đổi khí hậu, nhận định, các giải pháp kỹ thuật như xây dựng hệ thống cống ngăn triều, dự án hồ điều tiết, trạm bơm… đã được đưa ra, nhưng do phân bổ không đồng bộ hoặc chưa vận hành chính xác, nên vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để. Ông chỉ rõ rằng, việc xây dựng các công trình lớn như cống ngăn triều dù đã triển khai đến 90%, vẫn còn nhiều vướng mắc do chậm trễ pháp lý và thiếu nguồn lực.

Trong khi đó, các chuyên gia như PGS-TS Lê Trung Chơn cho rằng, giải pháp chống ngập thành công phải dựa trên hiểu rõ nguyên nhân và thực hiện các phương án kết hợp, bao gồm xây đê, hệ thống thoát nước, giữ đất không sụt lún, phát triển không gian xanh và đưa yếu tố sụt lún vào kế hoạch đô thị lâu dài. Ông nhấn mạnh, cần có một chiến lược tổng thể, phối hợp nhiều ngành nhằm quản lý cân bằng nước và thích ứng với biến đổi khí hậu, còn trước mắt, các giải pháp như chuyển nước xuống dưới mặt đất hoặc tối ưu hệ thống công trình hiện có là cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

Trong những tháng tới, còn khoảng 5-6 đợt triều cường nữa dự kiến diễn ra, đòi hỏi người dân và chính quyền phải liên tục chủ động theo dõi và ứng phó để giảm thiểu thiệt hại. Trước những thách thức nghiêm trọng này, việc nâng cao nhận thức, tăng cường chuẩn bị và đầu tư cho các dự án chống ngập sẽ là nhiệm vụ cấp bách của các cơ quan chức năng và cộng đồng.