TƯ DUY ĐỘT PHÁ VỚI XU HƯỚNG THỜI ĐẠI TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
Theo GS Lê Bảo Long, Viện Nghiên Cứu Khoa Học Quốc Gia (INRS), ĐH Quebec, Canada, Nghị quyết 71 mang lại những đột phá mới về tư duy, hướng đi rõ ràng và phù hợp với xu thế phát triển của thời đại, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục đại học. Chính sách này đã gắn kết giáo dục với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, tập trung cao độ vào nghiên cứu khoa học và công nghệ—những yếu tố then chốt để đất nước vượt qua các thách thức trong tương lai.
Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị nhận được sự kỳ vọng lớn trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, thúc đẩy quá trình phát triển giáo dục. Tuy nhiên, năng lực đào tạo sau đại học, với mục tiêu “6.000 nghiên cứu sinh”, vẫn còn khiêm tốn so với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Google hay Microsoft, nơi có hàng vạn tiến sĩ làm việc. Điều này cho thấy cần đẩy mạnh số lượng học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tại các trường đại học hàng đầu của Việt Nam, đặc biệt trong các ngành khoa học trọng điểm, thông qua các chính sách hỗ trợ tài chính toàn phần.
CƠ HỘI CHO KHỐI TRƯỜNG KỸ THUẬT
PGS Nguyễn Hoàng Long, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ GTVT, nhìn nhận nghị quyết mở ra cơ hội lớn để nâng cao chất lượng đào tạo và thu hút học sinh xuất sắc đối với các trường kỹ thuật. Ông nhấn mạnh rằng, các mục tiêu cụ thể của nghị quyết giúp các trường dễ xác định hướng đi đúng đắn trong phát triển chất lượng. Đặc biệt, các nhiệm vụ về hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, phòng thí nghiệm, xây dựng trung tâm nghiên cứu xuất sắc sẽ thúc đẩy sự chuyển biến đột phá của hệ thống giáo dục đại học, nhất là khối kỹ thuật.
Tuy nhiên, các khó khăn về nguồn lực đầu tư và tuyển sinh vẫn còn tồn tại. Trong đó, các trường kỹ thuật thường có điểm chuẩn thấp hơn các ngành kinh tế, mặc dù yêu cầu đào tạo tài năng lại đòi hỏi chính sách đột phá để thu hút sáng tạo và tạo điều kiện phát triển năng lực người học. Chính sách cấp học bổng và sinh hoạt phí cho các sinh viên xuất sắc trong ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ chiến lược là nhu cầu cấp thiết để thúc đẩy hệ thống này phát triển mạnh mẽ hơn.
Nghị quyết 71 đề xuất xây dựng các đề án đào tạo tài năng, tập trung vào các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ; đồng thời nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, phòng thí nghiệm, xây dựng trung tâm nghiên cứu – đào tạo xuất sắc tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CAO
Hiện tỷ lệ lao động có trình độ đại học mới đạt khoảng 12% dân số. Nghị quyết đặt mục tiêu nâng tỷ lệ này lên trên 24% nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực cao cấp để thích ứng với hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Các giải pháp đề xuất gồm đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, và thúc đẩy học tập suốt đời để nâng cao kỹ năng, trình độ cho người lao động trong quá trình làm việc.
Hiệu trưởng Trường ĐH Công thương TP.HCM, PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn, cho biết chính sách này sẽ giúp hệ thống giáo dục mở rộng cơ hội cho người học, đồng thời hướng đến thay đổi cách thức đào tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam.
ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC NGOÀI CÔNG LẬP RÕ RÀNG HƠN
Nghị quyết 71 xác định rõ vai trò của giáo dục công lập là trụ cột, còn giáo dục ngoài công lập đóng vai trò quan trọng trong cấu thành hệ thống giáo dục quốc gia. Tuy nhiên, vai trò của từng thành phần ở các bậc học khác nhau cần được phân định rõ hơn. Đặc biệt, trong bậc đại học, vai trò chủ đạo của nhà nước chủ yếu dành cho các cơ sở công lập nhằm dẫn dắt toàn bộ hệ thống giáo dục.
Thạc sĩ Châu Dương Quang, Trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh rằng, chính sách này hướng đến phát triển đồng đều và đa dạng hóa hệ thống giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của các trường ngoài công lập.
THÁO GỠ RÀO CẢN VỀ TỰ CHỦ ĐẠI HỌC
TS Lê Mai Lan, Chủ tịch HĐT Trường ĐH VinUni, chia sẻ rằng sự đột phá trong tự chủ đại học là một điểm nhấn quan trọng của nghị quyết. Các trường cần có quyền tự quyết trong tuyển dụng, bổ nhiệm nhân sự, kể cả trong quản trị nhân sự cấp cao. Đặc biệt, đối với các trường tư thục như VinUni, có gần 40% nhân sự chuyên môn là người nước ngoài, nên việc tháo gỡ các rào cản trong quy trình bổ nhiệm, minh bạch tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp thu hút nhân tài dễ dàng hơn.
GS Lê Bảo Long nhấn mạnh rằng, chính sách hỗ trợ thu hút chuyên gia, nhà khoa học người Việt và quốc tế hợp tác chặt chẽ với các trường đại học trong nước là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực nghiên cứu, giảng dạy. Việc rà soát, chỉnh sửa các quy định liên quan sẽ giúp các trường phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện phát triển đội ngũ giảng viên và nghiên cứu chất lượng cao.
THÀNH CÔNG KHI ĐƯỢC LÀM ĐÚNG VÀ QUYẾT TÂM
Theo GS Lê Bảo Long, thành công của nghị quyết phụ thuộc vào sự làm đúng và quyết đoán của các hệ thống, tổ chức giáo dục. Các yếu tố tiềm lực kinh tế, lực lượng sinh viên trẻ đam mê nghiên cứu, khả năng tiếng Anh tốt và đội ngũ giảng viên được đào tạo bài bản là những lợi thế lớn để Việt Nam có thể vươn ra tầm quốc tế. Nhà nước, doanh nghiệp và các nhà khoa học cần phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi để đưa các ý tưởng thành hiện thực.
ĐỂ TRƯỜNG ĐH VƯƠN TẦM INTO TOP 100 THẾ GIỚI
Mục tiêu dài hạn của nghị quyết là đến năm 2030, ít nhất một trường đại học Việt Nam nằm trong nhóm 100 trường tốt nhất thế giới về các lĩnh vực cụ thể. Trong giai đoạn đến 2045, mục tiêu này sẽ mở rộng lên ít nhất 5 trường. Để đạt được, nhà nước và các cơ sở giáo dục phải xây dựng nền móng vững chắc về cơ sở vật chất, chương trình giảng dạy, nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và tuyển sinh đầu vào.
TS Trần Đức Cảnh, nguyên thành viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, cho biết đó là một thử thách lớn, đòi hỏi nỗ lực từng bước dựa trên nền tảng vững chắc. Đặc biệt, nghị quyết còn nhấn mạnh vai trò của các trường đại học ngoài công lập có thể trở thành trung tâm đào tạo tinh hoa, hướng tới lọt vào danh sách các trường tốt nhất thế giới nếu phát triển đúng bản chất không vì lợi nhuận.
Mỹ Quyên