MỸ BẮT ĐẦU THỰC HIỆN PHONG TỎA EO BIỂN HORMUZ TRƯỚC ÁP LỰC CHỐNG Iran

Lực lượng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sẽ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa toàn bộ lưu thông hàng hải qua các cảng của Iran vào lúc 10 giờ sáng ngày 13.4 theo giờ miền Đông Mỹ, tương đương 21 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam. Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực eo biển Hormuz.

Theo CENTCOM, việc phong tỏa sẽ được thực hiện một cách công bằng đối với tất cả tàu thuyền của các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển Iran, bao gồm tất cả các cảng trên vịnh Persian và vịnh Oman. Lực lượng này khẳng định họ sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu đi qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran. Thông báo cũng đề cập rằng thông tin bổ sung sẽ được cung cấp cho thuyền viên thương mại qua các thông báo chính thức trước khi bắt đầu phong tỏa, đồng thời khuyến cáo họ theo dõi các bản tin “Notice to Mariners” và liên lạc với lực lượng Hải quân Mỹ qua kênh liên lạc vô tuyến 16 khi hoạt động trong khu vực.

Hình ảnh chụp một tấm bảng trên đường phố Tehran ngày 12.4, ghi rõ eo biển Hormuz vẫn còn đóng, cùng hình ảnh lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kiểm soát chặt chẽ các hoạt động giao thông qua eo biển này. IRGC đã cảnh báo sẽ kiểm soát hoàn toàn giao thông qua eo biển, cảnh báo các tàu thuyền thách thức có thể bị mắc kẹt trong một vòng xoáy chết người. Trong tuyên bố mới nhất, IRGC khẳng định eo biển mở cho tàu dân sự đi lại an toàn theo luật pháp quốc tế, nhưng các tàu quân sự tiếp cận sẽ bị xử lý nghiêm khắc nếu vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn.

Trong bối cảnh này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, tuyên bố mục tiêu là rà phá thủy lôi và mở cửa trở lại tuyến đường thủy chiến lược này, đồng thời ngăn chặn Iran lợi dụng kiểm soát tuyến đường hàng hải quan trọng. Trên mạng xã hội ngày 12.4, ông viết rằng Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa tất cả các tàu cố gắng đi qua eo biển, bất chấp các lời cảnh báo hoặc phản đối.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Iran sẽ không khuất phục trước các đe dọa của Mỹ. Tư lệnh Hải quân Iran Shahram Irani gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump là “lố bịch”. Tehran đã tiến hành hạn chế các hoạt động giao thông qua eo biển nhưng vẫn cho phép một số tàu đi qua, đồng thời có tin đồn chưa được xác nhận về kế hoạch thu phí qua eo biển để phản kháng. Iran cũng tuyên bố sẽ tìm cách ngăn chặn mọi tàu trả phí bất hợp pháp, và có thể tiêu hủy các quả thủy lôi Iran gài trong eo biển.

Trong những ngày qua, quân đội Mỹ thông báo hai tàu chiến đã qua eo biển để rà phá thủy lôi nhằm đảm bảo tuyến đường vận chuyển hàng hải an toàn, tuy nhiên Tehran đã phủ nhận hiệu quả của hoạt động này. Có sự khác biệt trong các tuyên bố của chính quyền Mỹ: Trump nói lệnh phong tỏa sẽ áp dụng cho tất cả tàu thuyền đi vào hoặc rời khỏi eo biển, còn CENTCOM lại nhấn mạnh chỉ nhắm vào các tàu liên quan đến các cảng của Iran. Đồng thời, CENTCOM cho biết các tàu quốc tế không liên quan đến Iran sẽ vẫn tự do hàng hải, trái ngược với các tuyên bố về việc chặn bắt tàu trả phí cho Iran.

Lệnh phong tỏa dự kiến có hiệu lực trong đêm 12.4, nhưng các tuyên bố từ các phía vẫn còn nhiều sự khác biệt về phạm vi và cách thực thi. Trong khi đó, tình hình khu vực vẫn còn nhiều căng thẳng, làm dấy lên lo ngại về khả năng xung đột trong khu vực chiến lược này.