MỐI NGẦM NGUY HIỂM GIỮA NHỮNG DỰ ÁN TIỀN SỐ VÀ NHÀ ĐẦU TƯ VIỆT

THỊ TRƯỜNG TIỀN SỐ: RẠP RỠ NHỮNG DỰ ÁN THẤT BẠI VÀ LỪA ĐẢO

Trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam, số lượng nhà đầu tư bị mất tiền vào các dự án tiền số ngày càng tăng cao. Trong khi phần lớn các nhà đầu tư phản ứng gay gắt đòi trách nhiệm từ các đơn vị phát hành tiền số, phần lớn những dự án này đều kết thúc trong thất bại chứ không hẳn là lừa đảo có chủ đích. Một số chuyên gia tài chính thừa nhận rằng, phần lớn các đồng coin mất giá gần như tuyệt đối hoặc không còn giao dịch có thể đều bắt nguồn từ các dự án có ý đồ lừa đảo từ ban đầu hoặc thiếu khả năng thành công sau khi ra đời. Vậy làm sao để nhà đầu tư có thể nhận diện những dự án đáng ngờ, tránh “lùa gà” vào bẫy?

NHỮNG DẤU HIỆU NHẬN BIẾT DỰ ÁN LỪA ĐẢO TRÊN THỊ TRƯỜNG TIỀN SỐ

Chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho biết, các số liệu thống kê quốc tế không chính thức chỉ ra rằng hơn 90% các dự án tiền số đều thất bại. Các dự án này thường vẫn tồn tại trên blockchain nhưng không còn giao dịch hoặc bị bỏ rơi, gọi là “xác ướp”. Năm 2024, ước tính có hàng chục triệu dự án tiền số lừa đảo xuất hiện trên toàn thế giới, gấp nhiều lần số dự án hợp pháp. Để phân biệt, nhà đầu tư nên chú ý tới Sách Trắng của dự án – giống như bản cáo bạch của cổ phiếu. Sách Trắng cung cấp các thông tin quan trọng về mục tiêu, công nghệ, phương thức vận hành của dự án, đồng thời phải có thông tin rõ ràng về đội ngũ sáng lập và các cơ chế bảo vệ quyền lợi. Đặc biệt, các dự án uy tín đều cần có kiểm toán mã nguồn bởi các tổ chức độc lập, giúp đánh giá độ tin cậy của phần mềm và mã nguồn dự án. Nhà đầu tư cần đọc kỹ Sách Trắng, so sánh và cảnh giác với các dự án thiếu minh bạch hoặc cố tình chỉnh sửa thông tin.

VÙNG XÁM VỀ TIỀN SỐ TẠI VIỆT NAM

Trong giai đoạn gần đây, cộng đồng Việt Nam đã quen thuộc với các dự án như Pi Network – đồng coin xuất phát từ các nhà nghiên cứu của Đại học Stanford (Mỹ), cho phép khai thác qua điện thoại di động. Tuy nhiên, sau 7 năm hoạt động, Pi Network bắt đầu xuất hiện nhiều chỉ trích về thiếu minh bạch và lộ trình rõ ràng. Tình trạng trì hoãn chuyển sang mạng chính (mainnet), cùng với các quy tắc chuyển đổi token không ổn định khiến nhiều nhà đầu tư mất niềm tin và lo ngại có hoạt động ngầm hoặc câu giờ. Hiện tại, Pi Network không có dữ liệu rõ ràng trong Sách Trắng. Tương tự, các dự án blockchain nội địa như KyberNetwork hay Coin98 Wallet tạm dừng hoạt động để chuẩn bị cho khung pháp lý mới về thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 5/2025 có hiệu lực từ ngày 9.9.2025. Các công ty này không còn hỗ trợ dịch vụ cho người dùng Việt, phản ánh sự thận trọng của các doanh nghiệp trong bối cảnh pháp lý mới.

Chuyên gia TS Đinh Thế Hiển nhận định, phần lớn các đồng tiền số hoạt động tại Việt Nam đang thuộc lĩnh vực “vùng xám”, chưa nhận được sự chấp thuận chính thức từ nhà nước. Sự xuất hiện của nhiều dự án dù chưa được cấp phép đã tổ chức hội thảo, kêu gọi đầu tư theo trào lưu FOMO, khiến nhiều người nhẹ dạ đầu tư mất tiền. Trong bối cảnh này, nhà đầu tư cần hết sức cảnh giác và chỉ nên tham gia sau khi đã tìm hiểu rõ các tài liệu chính thức và có sự xác nhận từ các cơ quan chức năng.

CÂU CHUYỆN CỦA NHÀ ĐẦU TƯ: THẬN TRỌNG TRONG MỖI BƯỚC ĐẦU

Nhà đầu tư Việt Nam chưa bao giờ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận tiền số, nhưng cũng chính điều này làm tăng nguy cơ bị “sập bẫy”. Các dự án có thể sao chép Sách Trắng giả mạo hoặc không công bố kiểm toán mã nguồn, dẫn đến rủi ro lớn. Do đó, việc đọc kỹ các tài liệu hướng dẫn dự án, đặc biệt là đánh giá đội ngũ sáng lập và cơ chế kiểm soát, là yếu tố quyết định để tránh thiệt hại. Chuyên gia Khánh nhấn mạnh, không nên vội vàng đưa tiền vào các dự án mà không có đầy đủ thông tin, cũng như không nghe theo quảng cáo hoặc lời chào mời một cách mù quáng.

Tệ nạn đầu tư tiền số, không rõ nguồn gốc, cũng chính là mối đe dọa lớn đối với cộng đồng nhà đầu tư Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi pháp lý mới. Nhà đầu tư cần tỉnh táo, hành xử cẩn trọng nhằm bảo vệ tài sản của chính mình trước những rủi ro chính đáng có thể xảy ra.