VIỆC SÁP NHẬP TRƯỜNG HỌC: RỐI RỎ, NHIỀU NGHI VẤN VÀ NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Trong bối cảnh tổ chức sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, nhiều địa phương đang đối mặt với những vấn đề bất cập, gây lo ngại về ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng dạy và học cũng như quyền lợi của học sinh.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẨY MẠNH VIỆC SẮP XẾP

Ngày 19.12, Bộ GD-ĐT tổ chức hội nghị giao ban trực tuyến với các địa phương nhằm thảo luận về công tác sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập.

Báo cáo của Bộ cho thấy, đã có 23/34 tỉnh, thành phố gửi phản hồi về tình hình thực hiện. Phần lớn các địa phương đều chung quan điểm giữ nguyên các trường THPT, THCS, tiểu học, trường có nhiều cấp học cũng như các cơ sở mầm non công lập hiện tại, chỉ sắp xếp hoặc điều chỉnh một số trường chưa đạt chuẩn hoặc có mô hình chưa phù hợp. Các địa phương nhấn mạnh việc đảm bảo thuận tiện nhất cho người dân và học sinh.

TUY NHIỀU ĐỊA PHƯƠNG ĐÃ RẦY RỤC SẮP XẾP, NHỮNG NGUY CƠ VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ ỔN ĐỊNH

Tuy vậy, Bộ GD-ĐT đánh giá tình hình công tác sắp xếp còn nhiều hạn chế. Một số địa phương thực hiện nóng vội, thiếu thận trọng, nhiều nội dung triển khai trước khi có hướng dẫn rõ ràng, gây xáo trộn lớn về tổ chức hoạt động của các trường.

Có nơi, việc rà soát, sắp xếp lại chưa dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng hoặc khoa học giáo dục, dẫn đến tình trạng giảm đầu mối tràn lan, quy mô lớp học không cân đối, gây nguy cơ quá tải hạ tầng, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy. Nhiều xã, phường đã hợp nhất 3-4 trường thành một, trong khi các cơ sở mới sáp nhập vẫn còn thiếu cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu học tập.

Đặc biệt, sáp nhập các trường có thể gây ra xáo trộn lớn cho đội ngũ cán bộ và học sinh, làm ảnh hưởng đến tâm lý, quyền lợi đặc thù của các nhóm đối tượng như học sinh dân tộc nội trú hay bán trú tại vùng sâu, vùng xa. Thậm chí, sau khi sáp nhập, nhiều trường không còn đủ điều kiện về phòng học, khu nội trú, các dịch vụ bán trú chưa được cải thiện kịp thời.

CƠ CẤU NHÂN SỰ VƯỢT QUY ĐỊNH, NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

Nhiều trường sau sáp nhập có số lượng phó hiệu trưởng vượt quá nhiều lần quy chuẩn, thậm chí có trường đến 9 phó hiệu trưởng, gây phức tạp trong quản lý và tổ chức nhân sự. Các địa phương đề nghị Bộ GD-ĐT có hướng dẫn cụ thể hơn về tổ chức, tuyển sinh và hoạt động của các trường bán trú, nội trú ở khu vực biên giới, nhằm hướng dẫn phù hợp với từng vùng miền.

Ý kiến từ các địa phương nhấn mạnh việc việc sắp xếp cần thực hiện một cách thận trọng, có lộ trình rõ ràng, không để xảy ra tình trạng xáo trộn quá lớn trong hoạt động giáo dục. Phó giám đốc Sở GD-ĐT Phú Thọ, ông Phùng Quốc Lập, cho rằng việc sáp nhập nên tập trung vào các trường quy mô nhỏ, không còn phù hợp, đồng thời không nên cố gắng hoàn thành trong thời gian ngắn. Ông nhấn mạnh phải có chiến lược phù hợp, công tác tuyên truyền tốt để nhận được sự đồng thuận từ cộng đồng.

Nhiều phụ huynh ở các địa phương như Nghệ An, Đắk Lắk, Vĩnh Long cũng bày tỏ sự lo ngại về việc sáp nhập đột ngột, gây khó khăn về điều kiện đi lại, cơ sở vật chất, và quyền lợi của học sinh. Các địa phương đề nghị cần có chế độ hỗ trợ phù hợp hơn để đảm bảo việc giáo dục diễn ra liên tục, ổn định.

KẾT LUẬN TỪ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, ông Phạm Ngọc Thưởng, nhấn mạnh rằng việc sắp xếp mạng lưới trường lớp không phải là việc cắt giảm mơ hồ hay chạy theo số lượng. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng giáo dục, bảo vệ quyền học tập của học sinh và duy trì hoạt động của đội ngũ nhà giáo. Các địa phương cần tập trung vào việc điều chỉnh, hợp nhất những trường nhỏ, không phù hợp, còn trường có đông học sinh thì cần tính đến việc mở rộng hoặc xây dựng mới để đáp ứng đủ Điều kiện.

Theo ông Thưởng, công tác sắp xếp cần đảm bảo các nguyên tắc về đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên, phù hợp với thực tiễn từng địa phương, đồng thời không làm gián đoạn công tác phổ cập giáo dục cũng như nâng cao chất lượng dạy học. Các sở ngành cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy chuẩn mới về trường lớp, nhân sự, và nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất dựa trên thực tế.

Trong giai đoạn tiếp theo, Bộ GD-ĐT sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành, địa phương để giám sát, hướng dẫn, và xây dựng các cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhằm đảm bảo quá trình sáp nhập diễn ra hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

PHẦN THẢO LUẬN VỀ KẾT QUẢ SẮP XẾP

Trong số các tỉnh thành, nhiều nơi đã hoàn thành phương án sắp xếp, giảm quy mô các trường học với các mức độ khác nhau. Tại các địa phương như Quảng Ninh, Huế, Tây Ninh, Gia Lai, đã tiến hành sáp nhập mạnh các trung tâm giáo dục thường xuyên và các cơ sở đào tạo nghề, trong khi nhiều tỉnh khác vẫn muốn giữ nguyên quy mô hiện tại trong năm 2025, rồi có lộ trình giảm dần từ 2026 đến 2030.

Các dự báo ban đầu cho thấy, sau quá trình sắp xếp, số lượng các cơ sở giáo dục giảm rõ rệt, nhất là ở các trung tâm giáo dục thường xuyên, góp phần giảm gánh nặng về đầu mối và tạo điều kiện cho các hoạt động đào tạo khác phát triển hiệu quả hơn.