TÁI CHẾT KHÁT VỌNG VỀ TÀI SẢN TRÍ TUỆ: BA ĐIỂM NGHẼN CHƯA ĐƯỢC GIẢI QUYẾT

Trong hội thảo “Khung khổ pháp lý và chính sách về thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ – động lực tăng trưởng kinh tế mới” diễn ra ngày 3.10 do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phối hợp cùng Bộ KH-CN tổ chức, ông Phạm Đại Dương, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhấn mạnh rằng tài sản trí tuệ không chỉ là công cụ bảo vệ sáng tạo mà còn phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế.

TÀI SẢN TRÍ TUỆ KHÔNG PHẢI ĐỂ TRANG TRÍ

Theo ông Dương, trong bối cảnh thế giới chuyển đổi mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động và tài nguyên sang dựa trên tri thức, Việt Nam cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý để tài sản trí tuệ không chỉ tồn đọng trên giấy chứng nhận mà còn tham gia tích cực vào chuỗi giá trị thị trường.

Trong phần thảo luận, luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch Công ty Luật TNHH Trương Anh Tú, đặt câu hỏi về vì sao các thương hiệu lớn của Mỹ có thể chiếm đến 90% giá trị doanh nghiệp nhưng tại Việt Nam, quyền sở hữu trí tuệ gần như không thể dùng làm tài sản thế chấp. Ông nhấn mạnh, chúng ta đang bỏ lỡ một nguồn lực phát triển bền vững vì thiếu cơ chế tài chính và niềm tin thể chế.

QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ PHẢI ĐÁP ỨNG THỰC CHẤT

Luật sư Tú cho biết, quyền sở hữu trí tuệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi có thể được định giá, chuyển nhượng, góp vốn, thế chấp hoặc sinh lợi. Nếu không, nó chỉ là biểu tượng pháp lý hình thức, thiếu khả năng ứng dụng trong kinh doanh thực tế. Ông khẳng định, vấn đề không chỉ nằm ở luật sở hữu trí tuệ mà còn ở hệ thống thể chế liên kết từ kế toán, tín dụng, bảo lãnh đến hệ thống định giá tài sản vô hình.

Theo các chuyên gia, có ba điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ. Thứ nhất là thiếu cơ chế định giá minh bạch và công nhận rộng rãi; thứ hai là chưa có chuẩn mực ghi nhận tài sản trí tuệ trong hệ thống kế toán, tài chính; thứ ba là ngân hàng chưa thể dùng tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm vì còn thiếu cơ chế kiểm soát rủi ro rõ ràng.

NGÂN HÀNG SẴN SÀNG HỒI SINH VỀ TÍN DỤNG CHO TÀI SẢN TRÍ TUỆ

Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ông Phạm Tiến Dũng, khẳng định ngành ngân hàng sẵn sàng hợp tác khi có hệ thống pháp lý rõ ràng, minh bạch. Ông xem xét tín dụng hóa tài sản trí tuệ như một công cụ tài chính mới, đồng thời là chỉ số phản ánh trình độ đổi mới sáng tạo của nền kinh tế.

Về phần pháp luật, Thứ trưởng Bộ KH-CN Hoàng Minh cho biết, dự thảo sửa đổi luật sở hữu trí tuệ trình Quốc hội sắp tới sẽ mở rộng các quyền của chủ sở hữu, bao gồm quyền thế chấp, góp vốn và chuyển nhượng. Bộ cũng đề xuất xây dựng hành lang pháp lý cho các tổ chức định giá, sàn giao dịch và quỹ đầu tư chuyên biệt lĩnh vực này.

Ông Dương nhấn mạnh, đã đến lúc nhìn nhận tài sản trí tuệ như một nền tảng để tạo ra giá trị gia tăng và sức cạnh tranh thực sự cho nền kinh tế. Trên cơ sở các ý kiến đề xuất, ông đề nghị Bộ KH-CN, Ngân hàng Nhà nước và Ban Chính sách, Chiến lược trung ương phối hợp xây dựng báo cáo trình Bộ Chính trị và Ban Bí thư, làm rõ những thách thức còn tồn tại và đề xuất giải pháp cụ thể.

Tổng quan, hội thảo đã làm rõ ba điểm nghẽn lớn đang cản trở việc khai thác tối đa tiềm năng của tài sản trí tuệ tại Việt Nam: thiếu khung pháp lý rõ ràng, chưa có chuẩn mực ghi nhận và đánh giá phù hợp, cùng với chưa thể sử dụng làm tài sản đảm bảo trong hệ thống tài chính ngân hàng. Giải quyết các vấn đề này là chìa khóa để tài sản trí tuệ thực sự trở thành nguồn lực kéo nền kinh tế phát triển bền vững và cạnh tranh toàn cầu.