NGHỆ ANH ĐỨC VÀ CÁCH TIÊN TIẾN TRONG GIẢI PHÁP CHỐNG NGẬP

Trong cuộc trò chuyện với người bạn thân – một chuyên gia ô tô và môi trường làm việc nhiều năm tại Đức – tôi được khám phá nhiều chính sách độc đáo để kiểm soát ngập lụt. Một trong những phương pháp nổi bật là việc hạn chế bê tông hóa và khuyến khích thấm nước tự nhiên trong xây dựng, đặc biệt là trong các khu sân vườn hay lối đi.

CÁCH ĐỨC CHUẨN BỊ CHỐNG NGẬP TRONG XÂY DỰNG

Ở Đức, để giảm thiểu tình trạng ngập nước, chính phủ khuyến khích gia đình khi làm đường vào nhà chỉ đổ bê tông theo vệt bánh xe, thay vì đổ kín toàn bộ con đường. Điều này giúp tăng khả năng thấm nước tự nhiên xuống đất, hạn chế tích tụ nước mưa.

Ngoài ra, các hộ gia đình phải trả phí thoát nước mưa khoảng 1,5 – 2 Euro mỗi mét vuông mỗi năm cho phần diện tích không thấm nước như bê tông và mái nhà. Chính sách này thúc đẩy cư dân giảm diện tích bê tông, sử dụng vật liệu thấm nước nhiều hơn. Khi xây dựng hoặc cải tạo nhà, người dân còn được nhà nước hỗ trợ làm bể chứa nước mưa để tưới cây, rửa giặt hoặc giảm giá nước máy, góp phần giảm áp lực lên hệ thống thoát nước chung.

ChÍNH SÁCH ĐA DẠNG ĐỂ GIẢM BÊ TÔNG HÓA

Không riêng Đức, nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Úc, Singapore đều có chính sách khuyến khích giảm bê tông hóa thông qua giảm thuế, phí hoặc hỗ trợ tài chính. Các dự án xây dựng tại đô thị buộc phải dành một tỷ lệ tối thiểu 20-30% diện tích thấm nước tự nhiên; các gia đình tự xây dựng cũng bị quy định phải duy trì hoặc tạo diện tích này, nếu không sẽ bị từ chối cấp phép hoặc xử phạt nặng.

TÓM TẮT VỀ NGUYÊN NHÂN Gây NGẬP Ở THÀNH PHỐ

Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và bê tông hóa tràn lan là nguyên nhân hàng đầu. Không có chính sách khuyến khích giảm bê tông hóa, nhiều khu dân cư tự ý bê tông hóa sân vườn, khiến khả năng thấm nước giảm đáng kể. Trong khi đó, hệ thống kênh rạch tự nhiên bị san lấp, thu hẹp, hơn 100 kênh rạch bị xóa sổ từ năm 1975 và nhiều hồ tự nhiên bị lấn chiếm, làm giảm khả năng điều hòa nước mưa.

Hệ thống thoát nước cũ kỹ, lạc hậu cũng góp phần làm ngập nặng mỗi khi mưa lớn, đặc biệt là kết hợp với tác động của triều cường. Việc khai thác nước ngầm quá mức kéo theo sụt lún đất, giảm mực nước mặt đất, gây ra hiện tượng lún nền và tăng ngập ngốn vỉa hè, đường phố.

TÁC HẠI VÀ NGUYÊN NHÂN CHÍNH

Tình trạng ngập lụt kéo dài mang lại thiệt hại kinh tế lớn, ước tính hàng chục tỷ USD mỗi năm. Nước thải chưa được xử lý sạch sẽ còn gây ô nhiễm, làm tăng bệnh tật, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Dù đã nỗ lực cải tạo hệ thống thoát nước với tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, nhưng do hệ thống cũ kỹ, chưa đồng bộ và không theo kịp tốc độ đô thị hóa, tình trạng ngập vẫn chưa được kiểm soát triệt để. Triều cường – một nguyên nhân đặc thù của TP.HCM – gây ngập ngay cả khi mưa nhỏ, khiến các phương án phòng chống thủy triều theo kinh nghiệm quốc tế khó áp dụng hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện chống ngập tại TP.HCM là cuộc chiến dài hơi, cần các chính sách liên kết chặt chẽ, dựa trên các mô hình tiên tiến của thế giới, để hướng tới một đô thị phát triển bền vững hơn.