QUỐC HỘI ĐẨY MẠNH SỬA ĐỔI LUẬT THỦ ĐÔ: TẦM NHÌN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG, QUYỀN PHÂN CẤP VÀ KIỂM SOÁT CHẶT CHẼ

Chiều 8.4, trong khuôn khổ kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, các đại biểu tiếp tục tham gia thảo luận tại tổ về dự thảo luật sửa đổi về Luật Thủ đô. Phát biểu tại phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện luật này như một bước đi chiến lược nhằm kiến tạo mô hình phát triển mới cho thủ đô Hà Nội, góp phần nâng cao vị thế trung tâm chính trị, hành chính quốc gia và là động lực thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, việc tăng cường quyền hạn cho Hà Nội phải đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, không buông lỏng. Ông nhấn mạnh rằng, xây dựng luật Thủ đô cần phải trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có khả năng dẫn dắt tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị và phân cấp, phân quyền hiện nay.

Trong bài phát biểu, ông nêu rõ, yêu cầu đặt ra là trao quyền mạnh hơn cho Hà Nội, phân cấp rõ ràng, đồng thời phải đi đôi với trách nhiệm và giải trình minh bạch. Cơ chế kiểm soát quyền lực cần được củng cố để đảm bảo hiệu quả và tránh tình trạng lỏng lẻo trong quản lý. Thực tế cho thấy nhiều điểm nghẽn trong phát triển của thủ đô hiện nay vẫn chưa được giải quyết căn bản, đặc biệt trong lĩnh vực quy hoạch và hạ tầng.

Về vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư nhắc lại những góp ý của mình trong nhiều nhiệm kỳ trước nhưng chưa nhận được sự quan tâm đúng mức. Ông thúc giục quy hoạch Hà Nội phải có tầm nhìn xa trông rộng, rõ ràng về dài hạn, như quy hoạch 10, 50 hay 100 năm sau. Theo ông, quy hoạch cần bền vững, không bị đảo lộn theo nhiệm kỳ, để người dân và doanh nghiệp có thể dựa vào đó mà lập kế hoạch phát triển.

Ông chia sẻ thực trạng đất đai bị phân lô trái phép, xây dựng không có kế hoạch, gây tắc đường và ngập lụt. Tổng Bí thư ví von lại quy hoạch thời Pháp thuộc, nơi phố cổ xây dựng hợp lý, không gây tắc nghẽn, còn hiện tại do thiếu hệ thống thoát nước và quy hoạch rõ ràng, dẫn đến những bất cập nghiêm trọng.

Chia sẻ về phương pháp phát triển, ông nhấn mạnh cần có quy hoạch rõ vùng lõi, đô thị vệ tinh, đảm bảo hệ thống hạ tầng đầy đủ tiêu chuẩn về bệnh viện, trường học, sân vận động, vườn hoa. Cùng với đó, giao thông kết nối phải được tính toán hợp lý, từ đường bộ đến tàu điện ngầm, sao cho việc di chuyển từ vùng ngoại thành về trung tâm không vượt quá 30 phút. Khi có quy hoạch rõ ràng, người dân sẵn sàng chuyển đổi, rời bỏ nội đô để sống trong không gian tiện nghi và hiện đại hơn.

Về tư duy xây dựng luật, ông nhấn mạnh, cần chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo và phát triển. Luật không chỉ định ra các hạn chế, cấm đoán mà còn tạo ra không gian pháp lý để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm các chính sách đặc thù. Những nguyên tắc ổn định cần được quy định rõ, còn các vấn đề linh hoạt, biến đổi nhanh chóng thì giao cho Chính phủ hoặc chính quyền thành phố xây dựng cơ chế phù hợp, tránh nhiễu loạn trong sửa đổi luật định.

Ngoài ra, ông đề cập đến việc phân cấp rõ ràng, thực chất, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng giao quyền nhưng không có điều kiện thực thi. Cần xây dựng các cơ chế thí điểm, thử nghiệm chính sách mới (sandbox) để Hà Nội có thể làm chủ các sáng kiến, qua đó nhân rộng mô hình thành công ra cả nước. Các chính sách thử nghiệm phải rõ ràng về điều kiện, thời hạn, giám sát và xử lý rủi ro, đảm bảo không bị lợi dụng hoặc kéo dài không kiểm soát.

Liên kết vùng là yếu tố then chốt mà Tổng Bí thư nhấn mạnh. Hà Nội không thể phát triển độc lập mà phải phối hợp chặt chẽ với các tỉnh lân cận về tài chính, quy hoạch, hạ tầng như đường Vành đai 4, 5 hoặc sân bay. Những dự án lớn của thủ đô đều cần sự hợp tác và liên kết chặt chẽ để tạo ra kết quả vượt trội.

Tổng Bí thư khẳng định, nếu Hà Nội được trao quyền cao hơn thì đi kèm là trách nhiệm lớn hơn. Việc xây dựng luật phải rõ ràng, dứt khoát, không nửa vời, nhằm tạo ra mô hình quản trị hiện đại, lan tỏa giá trị tốt đến các địa phương khác. Hà Nội cần trở thành hình mẫu về quản trị hiệu quả, có kỷ cương, sáng tạo, đi đầu trong thúc đẩy phát triển bền vững quốc gia.