Chuyên Gia và Chính trị Gia Đấu Tranh Gây Nóng Eo Biển Hormuz: Mỹ, Iran, Trung Quốc và Nga Trong Cuộc Chiến Thần Thánh

Mỹ và Iran đang đối đầu căng thẳng xung quanh dự thảo thỏa thuận ngừng bắn 45 ngày, đồng thời mở cửa trở lại eo biển Hormuz – tuyến đường chiến lược quan trọng của thế giới. Thỏa thuận này do Pakistan đề xuất và đã gửi tới hai bên, nhưng phản ứng từ Tehran ngay lập tức bác bỏ, cho rằng đây chỉ là chiêu bài “câu giờ” của Mỹ để chuẩn bị các cuộc tấn công mới.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, nhấn mạnh Iran mong muốn có một thỏa thuận lâu dài, hướng đến chấm dứt hoàn toàn chiến tranh và ngăn chặn tái diễn xung đột. Ông cũng phản hồi về đề xuất 15 điểm của Mỹ, cho biết Tehran đã có phản hồi và sẽ công bố khi thích hợp. Người phát ngôn cũng nhấn mạnh rằng các đàm phán cần tránh bị liên kết với các tối hậu thư hay lời đe dọa mang tính vi phạm luật pháp quốc tế.

Trong đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng viết trên mạng xã hội rằng Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trước 8 giờ tối theo giờ miền Đông Mỹ (tức ngày 8.4, 7 giờ sáng giờ Việt Nam). Nếu không đáp ứng, ông đe dọa sẽ tấn công các hạ tầng dân sự và nhà máy điện của Iran, những lời lẽ bị nhiều chính trị gia Mỹ chỉ trích là vi phạm tội ác chiến tranh. Trước đó, ông Trump từng đưa ra tối hậu thư tương tự, nhưng hai lần gia hạn.

Giá dầu thế giới phản ứng bất ổn, dao động cao dù có lúc giảm nhẹ, vẫn duy trì ở mức đắt đỏ. Tối ngày 6.4, dầu Brent đạt 108,6 USD/thùng, dầu WTI là 110,4 USD/thùng. Các nhà phân tích của Goldman Sachs cảnh báo nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể thiếu hụt trầm trọng hơn trong thời gian tới nếu các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ lâu dài. Điều này đặc biệt nguy hiểm cho các quốc gia phụ thuộc lớn vào vùng này, như Hàn Quốc, nơi khoảng 50% nguồn cung đi qua Hormuz.

Không chỉ ảnh hưởng đến giá năng lượng, xung đột còn làm giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi, lên mức 195 USD/thùng vào cuối tháng 3, gây khó khăn cho ngành hàng không toàn cầu. Các hãng hàng không như Lufthansa, Scandinavian Airlines và United Airlines đều phải tính đến các biện pháp cắt giảm chuyến bay để giảm chi phí, làm tăng giá dịch vụ và ảnh hưởng trực tiếp đến du lịch quốc tế.

Chuyên gia cảnh báo, tình hình gián đoạn nguồn cung năng lượng và phân bón hiện nay còn đe dọa cả hệ thống lương thực thế giới. Giá năng lượng cao làm tăng chi phí sản xuất, vận chuyển và bảo quản thực phẩm, kéo theo giá thực phẩm toàn cầu tăng cao. Đặc biệt, thị trường phân bón chịu tác động nặng nề khi khoảng 20-30% sản lượng xuất khẩu đi qua eo biển Hormuz, gồm 23% amoniac, 34% urê và 20% lưu huỳnh. Giá urê đã tăng 49% kể từ cuối tháng 3, với mức 693 USD/tấn.

Nếu chiến tranh iran tiếp diễn sâu hơn sau tháng 6, duy trì giá dầu trên 100 USD/thùng, Liên Hiệp Quốc dự báo số người bị đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu trên toàn cầu. Bên cạnh đó, các hệ lụy còn mở rộng ra các lĩnh vực khác như trứng gà, thực phẩm và nông nghiệp.

Ở trung tâm cuộc chiến này, hai cường quốc lớn là Trung Quốc và Nga bày tỏ rõ thái độ can dự thẳng thắn. Trong cuộc điện đàm ngày 5.4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định nước này luôn sẵn sàng làm việc cùng Nga trong khuôn khổ Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để thúc đẩy giảm căng thẳng, giữ gìn hòa bình khu vực. Ông còn nhấn mạnh rằng hành động cần thiết là đạt được hòa bình qua đối thoại và đàm phán, đồng thời cảnh báo tình hình Trung Đông ngày càng leo thang, cần sớm đạt được cam kết ngừng bắn và chấm dứt xung đột.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov thể hiện lo ngại về việc căng thẳng tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, kêu gọi hai bên thúc đẩy đối thoại chính trị và các biện pháp giảm nhiệt. Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh sự ủng hộ của Moscow đối với chiến lược giảm căng thẳng nhằm duy trì ổn định toàn cầu và khu vực này vẫn cần duy trì sự công bằng, khách quan trong các vấn đề nguyên tắc.