BỘ TƯ PHÁP Đề Xuất HỆ THỐNG ĐIỂM CÔNG DÂN SỐ: MONG MUỐN THÁO GỠ GIAN NAN HAY CHIÊU TRÒ THU THẬP DỮ LIỆU?

Ngày 13.1, Bộ Tư pháp đã tổ chức hội đồng thẩm định dự thảo nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số, do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì. Dự thảo này do Bộ Công an soạn thảo nhằm thúc đẩy việc tham gia tích cực của người dân vào các hoạt động số hóa, đồng thời nâng cao năng lực số trong bối cảnh phát triển của kỷ nguyên số.

Hệ thống điểm công dân số dự kiến sẽ dựa trên nền tảng định danh và xác thực điện tử VNeID. Công dân sẽ được phân loại thành ba nhóm dựa trên điểm số: chưa đạt mức độ tham gia cơ bản dưới 100 điểm, đạt mức độ tham gia cơ bản từ 100 đến 349 điểm, và tham gia tích cực từ 350 điểm trở lên. Điểm số sẽ phản ánh mức độ tương tác của công dân trên môi trường số, qua các hoạt động như đăng ký, tham gia các dịch vụ công trực tuyến, hay phản hồi xã hội.

Chính sách này nhằm thúc đẩy người dân tích cực tham gia phát triển cộng đồng số, không nhằm xử phạt hay hạn chế quyền lợi. “Điểm công dân số nhằm khuyến khích người dân tham gia tích cực vào chương trình phát triển dân số, không áp dụng để xử phạt, không hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”, Bộ Công an nhấn mạnh.

Trong quá trình thẩm định, các thành viên đều đồng tình về tính cấp thiết của nghị quyết để thúc đẩy quyền lợi và năng lực số của người dân. Tuy nhiên, có ý kiến lo ngại về các quy định liên quan, đặc biệt là việc phân nhóm công dân và cách gọi “xếp hạng, phân loại”. Bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ KH-CN, đề nghị cần nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo quy định phù hợp với Hiến pháp, pháp luật, và không xâm phạm quyền con người.

Một số ý kiến cho rằng việc phân chia thành các nhóm ưu đãi khác nhau có thể dẫn đến bất bình đẳng, đặc biệt về khả năng tiếp cận công nghệ của các nhóm dân cư. Các ý kiến này nhấn mạnh rằng cần có cơ chế đảm bảo công bằng, phù hợp với mọi đối tượng trong xã hội.

Tại buổi họp, các thành viên cũng đề xuất làm rõ hơn về khái niệm “công dân số”, tránh trùng lặp hoặc gây hiểu nhầm với các khái niệm đã tồn tại như “xếp hạng”, “phân loại”. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú lưu ý rằng từ khóa như “điểm”, “xếp hạng” có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau, và đề nghị chuyển đổi thành các thuật ngữ như “ngưỡng” hoặc “mức khuyến khích” để phù hợp hơn với pháp luật và Hiến pháp.

Ngoài ra, các bên cũng đề nghị xem xét cẩn trọng các quy định về nghĩa vụ, tránh gây áp lực hoặc quá trình bắt buộc công dân tham gia. Chính sách giảm thuế, phí cần được nghiên cứu kỹ lưỡng về tính khả thi, tác động thực tế và khả năng quản lý hệ thống thuế, tránh gây hiểu lầm hoặc tác động tiêu cực tới các luật liên quan như luật Thuế, luật Phí và lệ phí.

Kết luận, các ý kiến đều nhất trí rằng cần hoàn thiện dự thảo, rõ ràng về phương án thực hiện, lộ trình thí điểm, cũng như mối liên hệ với các hệ thống pháp lý để đảm bảo sự cân đối, công bằng và khả thi trong thực hiện. Mục tiêu là khuyến khích người dân tích cực tham gia, nâng cao năng lực số trong xã hội, đồng thời bảo vệ quyền lợi và quyền tự do của từng cá nhân.