200 TRIỆU ĐỒNG/NĂM VỚI HỘ KINH DOANH LÀ QUÁ THẤP, CÀNG NĂNG HẠ CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA NGHỀ HỘ

Chính sách thuế mới của Bộ Tài chính dự kiến có hiệu lực từ năm 2026 đang gây ra những tranh luận gay gắt về độ công bằng và tính khả thi đối với cộng đồng hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Theo Quyết định 3389, từ ngày 1.1.2026, hộ kinh doanh thuộc nhóm 2 với doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỉ đồng mỗi năm sẽ bắt buộc kê khai thuế và nộp các khoản thuế như môn bài, VAT, thu nhập cá nhân dựa trên doanh thu ngành hàng. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về mức ngưỡng và cách xác định chính xác phần đóng góp của từng hộ.

Nhiều chuyên gia và người trong cuộc phản ánh rằng mức doanh thu 200 triệu đồng/năm là quá thấp để đánh thuế, đồng thời dễ dẫn đến sự bất công trong áp dụng. Bà Phan Thị Hoa, chủ hộ kinh doanh phở tại TP.HCM, cho biết: “Gia đình tôi có 4 người, cùng làm thì doanh thu mỗi người hơn 50 triệu đồng/năm, đã phải nộp thuế. Điều này rõ ràng là unfair vì không phản ánh đúng thực trạng hoạt động kinh doanh.” Bà cũng nhấn mạnh rằng việc áp chung mức doanh thu cho cả hộ nhiều người là chưa hợp lý, không công bằng.

Bà Nguyễn Hiếu, kinh doanh hàng nông sản ở Lâm Đồng, cũng chia sẻ: “Biên lợi nhuận của các ngành hàng rất khác nhau. Rau củ quả chỉ khoảng 5%, còn hàng thời trang có thể tới 30-35%. Một người bán cà chua rent khoảng 2 triệu đồng/tháng, trong khi người livestream bán thời trang tháng có thể thu tới 1,2 tỉ đồng. Việc tính thuế dựa trên cùng một ngưỡng là thiếu chính xác và bỏ qua đặc thù từng ngành.” Các ý kiến này đều thể hiện sự không đồng tình về cách xác định ngưỡng thuế dựa trên doanh thu cố định, không linh hoạt theo từng loại hình kinh doanh.

Luật sư Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhận xét: “Ngưỡng thuế khoán trước đây là 100 triệu, sau nâng lên 200 triệu theo luật mới. Tuy nhiên, khi chuyển sang thuế kê khai, mức này không phản ánh đúng thực tế. Doanh thu này chưa trừ đi chi phí, phí vốn hay chi phí hoạt động của hộ, khiến nhiều hộ chưa đủ lãi để nộp thuế.” Ông cho rằng, việc điều chỉnh ngưỡng thuế là cần thiết để đảm bảo công bằng, đồng thời đề xuất nên có phương pháp linh hoạt hơn, như cho phép cá nhân lựa chọn cách tính thuế theo doanh thu hoặc theo mức lương, dựa trên giảm trừ gia cảnh.

Trong cuộc trò chuyện, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, đưa ra đề xuất: “Nên tách rõ giữa ngưỡng doanh thu của cá nhân và hộ kinh doanh. Ví dụ, doanh thu tối thiểu để chịu thuế hộ kinh doanh nên là 1 tỉ đồng/năm, còn cá nhân kinh doanh là từ 600 triệu đồng. Các mức này mới phù hợp và khuyến khích hoạt động kinh doanh, tránh gây thiệt thòi cho các cá nhân nhỏ dễ bị thiệt hại.” Ông phân tích rằng, nếu không tách bạch sẽ khó kiểm soát và dễ gây hiểu nhầm trong quản lý thuế.

Chuyên gia Trần Xoa cũng dự kiến trong tương lai, các chính sách về thuế thu nhập cá nhân sẽ có điều chỉnh phù hợp với tăng trưởng kinh tế và xu hướng phát triển của đất nước. Ông nói: “Mức giảm trừ gia cảnh, mức thuế của cá nhân sẽ thay đổi theo từng đợt để phù hợp với thực tế tăng trưởng GDP, chứ không chỉ dựa vào chỉ số CPI như trước.” Ông cũng nhấn mạnh: “Mức thuế của nhóm hộ và cá nhân trên 3 tỉ đồng/năm hiện tại là quá cao so với thuế doanh nghiệp, trong khi các doanh nghiệp lại được hưởng nhiều ưu đãi, còn hộ cá nhân thì bị tính thuế trực tiếp dựa trên doanh thu. Chính sách cần xem lại để tạo ra sự công bằng hơn.”

Liên quan đến việc phân biệt giữa cá nhân và hộ kinh doanh, luật sư Trần Xoa đề xuất: “Chúng ta cần xác định rõ ngưỡng doanh thu phù hợp cho từng đối tượng. Dự kiến, mức doanh thu chịu thuế cho hộ kinh doanh nên là 800 triệu – 1 tỉ đồng/năm, còn với cá nhân là khoảng 400-500 triệu đồng.” Ông nhấn mạnh rằng, việc tách bạch này giúp dễ kiểm soát, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh nhỏ dễ thích nghi và tuân thủ đúng quy định.

Dự báo trong tương lai, các quy định về thuế thu nhập cá nhân và giảm trừ gia cảnh sẽ linh hoạt hơn, phù hợp với tốc độ phát triển của nền kinh tế. Chính sách về thuế cần hướng tới sự công bằng, thúc đẩy cộng đồng kinh doanh nhỏ, vừa và lớn phát triển bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trên trường quốc tế.