Chương trình kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV đã diễn ra với các tranh luận sôi nổi về chính sách dân số của Việt Nam, một vấn đề ngày càng cấp thiết trong bối cảnh giảm sinh và mất cân đối giới tính diễn ra nghiêm trọng trên toàn quốc. Các đại biểu đã tập trung thảo luận về dự thảo luật Dân số, đề xuất nhiều giải pháp nhằm duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số.

DÂN SỐ VIỆT NAM ĐANG ĐI VẬT GÃY

Theo tờ trình, thực trạng dân số Việt Nam hiện nay đặt ra nhiều thách thức lớn, trong đó mức sinh giảm dưới mức sinh thay thế liên tục trong nhiều năm, tình trạng mất cân đối giới tính vẫn còn nghiêm trọng, và chất lượng dân số chưa thật sự đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

Dự thảo luật đề xuất các biện pháp nhằm thúc đẩy mức sinh, như tăng thời gian nghỉ thai sản đối với sinh con thứ hai, hỗ trợ tài chính cho các gia đình sinh con, và ưu tiên nhà ở xã hội cho các phụ nữ đủ điều kiện sinh đủ hai con hoặc các người đàn ông có hai con nhưng không có vợ hoặc vợ đã qua đời.

LƯƠNG ĐỂ GÂY ĐỘNG LỰC CHO VIỆC SINH ĐÔI

Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân chia sẻ lo ngại về việc tỷ lệ sinh của Việt Nam đã rơi vào tình trạng dưới mức thay thế trong 3-4 năm trở lại đây. Theo ông, đến năm 2100, lực lượng lao động của Việt Nam dự kiến sẽ giảm khoảng 30% so với đỉnh vào năm 2035, một tỷ lệ giảm gần gấp đôi so với mức giảm dân số.

Ông Nhân nhấn mạnh rằng muốn nâng cao tỷ lệ sinh, lương tối thiểu phải đủ để nuôi sống mỗi cá nhân và đủ khả năng nuôi con. “Mỗi người có lương đủ nuôi con thì mới muốn sinh thêm”, ông nói. Ông dẫn chứng một doanh nghiệp có 400 lao động, trong đó 200 là nữ, hầu hết đều sinh từ 2 con trở lên, vì lương tối thiểu của họ khoảng 12 triệu đồng, đủ để nuôi hai đứa trẻ.

Vì vậy, đại biểu đề nghị chính sách đảm bảo mức lương phù hợp là yếu tố then chốt để thúc đẩy sinh đẻ, đồng thời cần đẩy mạnh bình đẳng giới trong gia đình, hỗ trợ phụ nữ trong việc chăm sóc nhà cửa và con cái, xây dựng hệ thống nhà trẻ công lập và thực hiện chính sách hợp lý về thời gian làm việc.

TĂNG MỨC SINH PHẢI ĐI ĐÔI VỚI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan của TP.HCM cho biết, giai đoạn hạn chế sinh đã qua đi, và giờ đây cần khuyến khích sinh đẻ để có nguồn lực nhân lực mới cho tương lai. Tuy nhiên, bà cảnh báo việc tăng mức sinh cần đi đôi với nâng cao chất lượng cuộc sống và phúc lợi cho trẻ em.

Bà lưu ý rằng kinh tế xã hội quyết định trực tiếp đến tỷ lệ sinh, và chính sách khuyến khích sinh cần phù hợp với thực tế, tránh đi theo chiều hướng cực đoan. Đồng thời, chính sách hỗ trợ tài chính cho các gia đình đông con, nhất là từ con thứ ba trở lên, cần được đẩy mạnh để giảm gánh nặng cho người dân. Bên cạnh đó, việc giáo dục về sức khỏe sinh sản, hạn chế tình trạng mang thai ngoài ý muốn, cũng là yếu tố quan trọng.

Về phía các biện pháp hỗ trợ, bà đề nghị xem xét kéo dài thời gian nghỉ thai sản nhằm tạo điều kiện cho phụ nữ sinh con, tuy nhiên cần cân nhắc ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp để tránh gây cản trở tuyển dụng phụ nữ làm việc.

Việt Nam đứng trước thử thách lớn trong việc cân bằng giữa duy trì mức sinh phù hợp và nâng cao chất lượng dân số, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách kinh tế, xã hội và ý thức cộng đồng để hướng tới một tương lai bền vững hơn.