ĐỈNH TRIỀU CƯỜNG LỊCH SỬ: ĐỔI THAY KHÓ NGỜ VỚI GIẢI PHÁP CHỐNG NGẬP TẠI CẦN THƠ

NHỮNG ĐIỀU GÌ ĐANG DIỄN RA KHI GIẢI PHÁP BỀ NỔI GẶP PHẢI CÁC VẤN ĐỀ NGĀP VỤNG

Vừa qua, Cần Thơ đã chứng kiến một hiện tượng chưa từng có khi đỉnh triều cường đạt mức kỉ lục, lên tới 2,35 mét trong tháng 11 năm 2025. Mặc dù dự án Phát triển TP.Cần Thơ và nâng cao khả năng thích ứng đô thị đã gần hoàn thành sau gần một thập kỷ, các thành quả ban đầu này lại phơi bày những bất cập khôn lường trong hệ thống chống ngập.

HỆ THỐNG CHIẾN THẮNG TỪ DỰ ÁN 3 VỚI HÀNG NGHÌN TỶ ĐỒNG

Dự án trị giá gần 9.200 tỷ đồng vay từ Ngân hàng Thế giới, do Ban Quản lý dự án ODA TP.Cần Thơ làm chủ đầu tư, nhằm bảo vệ gần 2.700 ha trung tâm thành phố khỏi ngập lụt do triều cường và mưa lớn. Hệ thống kè sông và cống âu thuyền khép kín như một chiến binh dũng mãnh chống lại biển nước, đem lại kỳ vọng lớn về một đô thị an toàn hơn.

NHƯNG ĐỨNG TRÊN NỀN NÓI CHUYỆN, BẠN SẴN SÀNG CHUẨN BỊ ĐỐI MẶT VỚI NHỮNG ĐỐI CHIẾU KHÔNG NGỜ?

Thực tế, khi các giải pháp tốn kém này bắt đầu phát huy hiệu quả, nó lại làm lộ rõ những mặt trái của các phương án chống ngập thiếu đồng bộ. Các con hẻm, con đường mới được nâng cao đã biến thành những “đỉnh núi” bất đắc dĩ, khiến người dân phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng để sửa chữa nhà cửa, mua cầu thang sắt, và chịu đựng cảnh sống trong trạng thái “nhà thấp hơn đường”.

HỖN LOẠN VÀ CHI PHÍ KHỦNG KHIẾP

Ông Nguyễn Văn Son, 76 tuổi, sống trong một căn nhà nhỏ ở hẻm 2 đường Lý Tự Trọng, cho biết: “Con hẻm trước thấp hơn nền nhà tôi 25cm, giờ nâng lên hơn 1 mét thành ra bất tiện vô cùng. Gia đình tôi phải thuê thợ lắp cầu thang sắt để đi lại hàng ngày.” Kể từ sau nâng cấp, ông Son đã phải chi ra gần 100 triệu đồng sửa chữa mặt tiền nhà để phù hợp với chiều cao mới của hẻm.

Còn chị Hiền, con gái ông, chia sẻ: “Nhà tôi cũng sửa mặt tiền vì không thể dắt xe lên xuống, mưa vào nhà nhiều hơn. Chi phí sửa nhà còn cao gấp trăm lần số tiền đóng góp để nâng hẻm.” Ông Son cũng cho biết, sửa nhà toàn bộ có thể tốn đến 200-250 triệu đồng, nhưng với khả năng tài chính của gia đình, đó là điều xa vời.

Tương tự, nhà anh Phạm Thanh Hoàng cũng bị biến dạng nặng, do nâng nền quá mức quy định ban đầu, gây ra sự bất tiện và lo lắng trước tình trạng mưa lớn, triều cường ngày càng tăng cao.

NHỮNG DỰ ÁN NÂNG CẤP ĐƯỜNG VẪN CHƯA ĐỦ ĐỂ GIẢI QUYẾT NGẬP

Hệ thống các con đường, con hẻm nâng cao, dù đã đạt tiến độ đáng kể, vẫn không thể tránh khỏi tình trạng ngập úng khi triều cường và mưa lớn xảy ra. Những tuyến đường mới nâng cấp tại trung tâm như xung quanh khu vực Bến Ninh Kiều thường xuyên chìm trong nước, khiến các hoạt động giao thông và sinh hoạt gặp khó khăn.

Ông Trần Ngọc Thái, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực Ninh Kiều, cho biết trong giai đoạn 2021-2025, địa phương đã chi gần 200 tỷ đồng cho nhiều dự án nâng cấp đô thị. Tuy nhiên, việc chia nhỏ dự án để phù hợp với quy hoạch cao độ, đồng thời các tuyến nâng cấp liên tục phá vỡ quy hoạch ban đầu về bảo vệ chống ngập, dẫn đến hiện tượng các khu vực vẫn ngập dù đã có dự án.

TỔN THẤT VÀ VÒNG XOÁY CHỐNG NGẬP KHÔNG NGỪNG

Thực tế, các giải pháp xây dựng kè, nâng đường vốn chỉ là “bề nổi” của một vấn đề lớn hơn. Khi đường được nâng cao, nước chảy chỗ thấp hơn vẫn gây ngập, hoặc tràn vào nội ô khi triều cường vượt mức. Trong đợt triều cường vừa qua, nhiều khu vực như Hưng Phú, Bình Thủy, Ô Môn vẫn chìm trong nước, đôi khi ngập sâu đến nỗi các điểm du lịch như Bến Ninh Kiều phải đóng cửa.

Ông Nguyễn Văn Tho, Phó giám đốc Ban Quản lý Dự án ODA, cho biết việc cắt bỏ một số hạng mục tại Bến Ninh Kiều để phù hợp thực tế đã làm trì hoãn hoặc giảm thiểu hiệu quả của dự án. Cùng lúc, các tuyến đường nâng cấp mới như Ngô Quyền, Tân Trào, Thủ Khoa Huân đều tắt nghẽn, ngập nước ngay cả khi không có mưa lớn.

VÀI GIẢI PHÁP VẪN CHƯA ĐỦ ĐỂ NGĂN NGỪA THÀNH CÔNG

Trong khi đó, các câu hỏi về tính bền vững của các dự án chống ngập đắt tiền vẫn bỏ ngỏ. Liệu rằng các giải pháp xây dựng, nâng cấp hạ tầng như thế này có thực sự phù hợp với quy hoạch lâu dài của thành phố, hay chỉ là những “chiến thuật tạm thời” rồi sẽ mất hiệu quả theo thời gian?

Chưa kể, hệ thống thoát nước chung của thành phố vẫn còn nhiều bất cập, chưa thể đáp ứng được áp lực nước ngày càng lớn. Các tuyến đường mới nâng cấp, mặc dù có thể tốn nhiều ngân sách, vẫn chưa thể ngăn chặn nước dồn vào nội ô khi triều cường vượt mức dự kiến, khiến các cư dân và doanh nghiệp vẫn phải lâm vào cảnh sống chung với nước.

Liệu rằng, những dự án đồ sộ này có thể đem lại một đô thị thực sự thoát khỏi nỗi thống khổ thường xuyên bị ngập hay không, hay chỉ là những chiếc áo giáp mỏng manh trước sự biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt? Những câu hỏi này vẫn còn bỏ ngỏ, chờ thời gian chứng minh.