TỔNG THƯ KÝ LIÊN HỢP QUỐC CẢNH BÁO VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH NGÀY CÀNG NGHIÊM TRỌNG

Trong thư gửi các đại sứ, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã cảnh báo về tình hình khủng hoảng tài chính ngày càng trầm trọng của tổ chức này, đe dọa trực tiếp đến hoạt động và các chương trình toàn cầu của Liên Hiệp Quốc. Ông Guterres nhấn mạnh rằng cuộc khủng hoảng hiện tại đang leo thang, có nguy cơ dẫn tới sụp đổ tài chính và tình hình còn xấu đi trong thời gian tới.

Ảnh hưởng của tình hình tài chính không ổn định đã thúc đẩy những cảnh báo mạnh mẽ từ người đứng đầu tổ chức. Theo Reuters ngày 30.1, đó còn là lời cảnh báo nghiêm trọng nhất từ trước đến nay, trong bối cảnh Mỹ – quốc gia đóng góp lớn nhất – đang thu hẹp vai trò trong các cơ chế đa phương và cắt giảm nguồn tài trợ cho Liên Hiệp Quốc.

Thời gian gần đây, các quan chức Mỹ đã nhiều lần đề cập đến việc cắt giảm hỗ trợ tài chính cho tổ chức này, thậm chí còn mô tả Liên Hiệp Quốc là một tổ chức có tiềm năng lớn nhưng chưa thể phát huy hiệu quả. Tổng thống Donald Trump từng đề xuất thành lập một Hội đồng hòa bình mới, bước đi khiến nhiều người lo ngại tổ chức này sẽ bị suy yếu rõ rệt.

Liên Hiệp Quốc, thành lập từ năm 1945 với 193 quốc gia thành viên, hiện đang đối mặt với những khó khăn tài chính chưa từng có. Nhiệm vụ của tổ chức này là duy trì hòa bình, thúc đẩy nhân quyền, phát triển kinh tế và xã hội cũng như điều phối viện trợ nhân đạo toàn cầu. Tuy nhiên, trong thư, ông Guterres cho biết tính đến cuối năm 2025, số dư nợ chưa thanh toán của các quốc gia thành viên đã đạt đỉnh 1,57 tỉ USD, mà ông không đề cập rõ tên quốc gia nào.

Tổng thư ký cảnh báo rằng nếu các quốc gia vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, tổ chức này sẽ phải tiến hành cải tổ sâu rộng các quy tắc tài chính để tránh nguy cơ sụp đổ. Các khoản đóng góp của các nước dựa trên quy mô kinh tế, trong đó Mỹ chiếm khoảng 22%, còn Trung Quốc khoảng 20%.

Hiện tại, Mỹ còn nợ khoảng 2,19 tỉ USD cho ngân sách thường xuyên, hơn 1,88 tỉ USD cho các phái bộ gìn giữ hòa bình, cùng 528 triệu USD cho các nhiệm vụ đã hoàn thành. Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra phản hồi về các số liệu này.

Trong nỗ lực cải cách, Tổng thư ký Guterres đã thành lập nhóm UN80 để cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Dự kiến, ngân sách năm 2026 sẽ giảm khoảng 7%, còn 3,45 tỉ USD. Tuy nhiên, ông Guterres cảnh báo rằng tổ chức có thể thiếu hụt ngân sách vào tháng 7 tới, chủ yếu do quy định bắt buộc hoàn trả hàng trăm triệu USD phí chưa sử dụng cho các quốc gia thành viên, khiến Liên Hiệp Quốc rơi vào vòng luẩn quẩn mà ông ví von là kiểu Kafka, nơi tổ chức bị “kỳ vọng” hoàn trả số tiền không tồn tại.