TP.HCM chuyển đổi mô hình phát triển nhằm đón đầu cuộc chơi công nghệ và đổi mới sáng tạo

Ngày 5.2, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức hội thảo nhằm thúc đẩy việc chuyển đổi mô hình phát triển của thành phố theo hướng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nỗ lực của địa phương để thích nghi với giai đoạn mới, khi mô hình tăng trưởng truyền thống đã chạm ngưỡng giới hạn.

Chủ tịch TP.HCM Nguyễn Thành Phong nhấn mạnh: Thành phố cần xác định lại chiến lược phát triển, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, tập trung vào các ngành công nghiệp dựa trên tri thức. Ông cho biết, mô hình cũ đã đạt đỉnh và không còn đủ khả năng duy trì đà tăng trưởng lâu dài. TP.HCM hướng tới xây dựng đô thị thông minh, sáng tạo, có khả năng cạnh tranh toàn cầu hơn nữa.

Ông Nguyễn Hải Minh, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp thuộc Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, chia sẻ rằng nhiều quốc gia trên thế giới đã chuyển sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu, hình thành cuộc đua chiến lược mới. Việt Nam cũng cần định hình mô hình riêng để nắm bắt cơ hội và phát triển bền vững. Theo ông, có tới sáu trụ cột phát triển đất nước, trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là yếu tố xuyên suốt, quyết định tới thành công của các lĩnh vực quan trọng như kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao, tài chính ngân hàng, logistics, y tế và giáo dục.

Chuyên gia Trần Du Lịch cho rằng TP.HCM đã có tiền đề từ 20 năm trước trong việc chuyển đổi mô hình thành phố. Tuy nhiên, thực tế còn chậm hơn dự kiến. Hiện tại, thành phố vẫn dựa vào bốn nhóm ngành công nghiệp chủ lực và chín nhóm ngành dịch vụ, trong đó chuyển đổi xanh và số hóa cần được tích hợp sâu vào các ngành này để nâng cao năng lực cạnh tranh chứ không chỉ giới hạn ở sản xuất các sản phẩm truyền thống.

Ông Lịch đề cập đến việc trung ương đã trao quyền tự chủ đáng kể cho địa phương, và TP.HCM cần sớm xây dựng các chính sách cụ thể trong các lĩnh vực như công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, trung tâm thương mại quốc tế cũng như các mô hình kinh doanh mới. Ông còn đề xuất thành lập quỹ đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô lớn, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, kết hợp tài trợ của nhà nước và tư nhân nhằm hỗ trợ các startup công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn từ giáo dục đại học. Vai trò của nhà nước trong quỹ này sẽ là góp vốn mồi để kích hoạt dòng vốn xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

TS Trần Du Lịch chia sẻ rằng, từ hơn hai thập kỷ trước, TP.HCM đã bắt đầu bàn thảo về việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang chiều sâu, từ gia công chuyển sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Dù vậy, quá trình này còn chậm, và thành phố cần thúc đẩy chuyển đổi xanh, số và công nghệ cao gắn liền với các ngành chủ lực. Vị chuyên gia nhấn mạnh, vấn đề không phải là không làm các sản phẩm truyền thống nữa, mà là làm sao tích hợp yếu tố xanh và số để nâng cao sức cạnh tranh.

Ngoài ra, ông Trần Du Lịch cũng nhấn mạnh rằng trung ương đã trao quyền tự chủ thể chế cho TP.HCM, vì vậy thành phố cần sớm cụ thể hóa các chính sách mới trong lĩnh vực công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, trung tâm thương mại quốc tế. Theo ông, TP.HCM cần sớm hình thành các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) vững chắc để làm trung tâm thử nghiệm quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời sẵn sàng các nguồn lực để trở thành trung tâm này trong dài hạn.