TRUNG QUỐC TĂNG CƯỜNG YẾU TỐ QUÂN SỰ VÀ TÌNH BÁO Ở BIỂN ĐÔNG

Gần đây, sáng kiến Minh bạch hàng hải châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) đã công bố hình ảnh vệ tinh cùng các phân tích về ba thực thể tại quần đảo Trường Sa gồm Vành Khăn, Xu Bi và Chữ Thập. Các đảo này thuộc chủ quyền của Việt Nam nhưng đang bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép.

Một số hình ảnh cho thấy, Trung Quốc liên tục gia tăng hoạt động quân sự và xây dựng các cơ sở mới tại các khu vực này. Các cơ sở mới được trang bị các hệ thống hỗ trợ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), đặc biệt là các hệ thống ăng ten định hướng và cảm biến hoạt động gần nhau hoặc đặt cố định trên các mảng đất. AMTI nhận định đây là các hệ thống tác chiến điện tử di động, giúp Trung Quốc mở rộng phạm vi phủ sóng ISR chưa từng có ở Biển Đông.

Ông Carl O. Schuster, cựu Giám đốc bộ phận điều hành của Trung tâm Tình báo hỗn hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Hải quân Mỹ và hiện giảng dạy tại đại học Hawaii về quan hệ quốc tế, cho rằng hành động của Trung Quốc nhằm củng cố quyền kiểm soát vùng biển và vùng trời phía trên. Việc nâng cấp các hệ thống cảm biến không chỉ giúp loại bỏ các vùng mù trinh sát mà còn cung cấp khả năng dự phòng trong các tình huống xung đột hoặc thiên tai. Thêm vào đó, các hệ thống này giúp chuẩn bị cho khả năng tấn công chính xác mục tiêu như tàu chiến, máy bay hoặc tàu ngầm của các nước khác hoạt động tại Biển Đông.

Ông cũng cảnh báo rằng, các hoạt động này có thể nhằm giám sát và chuẩn bị cho các chiến dịch đột kích hoặc hỗ trợ các lực lượng đồng minh như Philippines nếu có xung đột xảy ra. Đây là những tín hiệu rõ nét thể hiện Bắc Kinh đang chuẩn bị sẵn sàng cho các kịch bản xung đột tiềm tàng.

TS Satoru Nagao, từ Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ, phân tích sâu hơn về ý đồ của Trung Quốc trong việc tăng cường năng lực quân sự tại Trường Sa. Theo ông, một trong những mục tiêu chính của Trung Quốc là kiểm soát chính xác và kịp thời các hoạt động diễn ra trong khu vực để phục vụ cho tham vọng chủ quyền của họ. Việc nâng cao khả năng tác chiến điện tử, nhất là gây nhiễu radar và các hệ thống điều khiển UAV, cho phép Trung Quốc triển khai nhiều drone hơn, đồng thời giảm thiểu các điểm yếu trong điều khiển từ xa.

Nagao nhấn mạnh rằng, bước đi này còn nhằm gây áp lực đối với các lực lượng quân sự quốc tế hoạt động trong khu vực. Việc Trung Quốc trang bị nhiều radar, máy bay ném bom và tên lửa tại các đảo nhân tạo là lời khẳng định cho hành động vi phạm cam kết không quân sự hóa khu vực, dẫu khi ban đầu tuyên bố xây dựng nhằm mục đích dân sự.

Trong bối cảnh đó, hoạt động quân sự của Trung Quốc còn diễn ra mạnh mẽ hơn khi ngày 6.12, Reuters đưa tin Tổng thống Donald Trump đã nhấn mạnh chính sách xây dựng sức mạnh quân sự của Mỹ và đồng minh nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tại eo biển Đài Loan và Biển Đông, qua các tài liệu chiến lược an ninh quốc gia. Các nguồn tin cũng cho biết Nhật Bản, Đài Loan và các nước khác bày tỏ lo ngại về hoạt động tăng cường tàu chiến của Trung Quốc trong khu vực, trong đó Trung Quốc đã điều động hơn 100 tàu hải quân và hải cảnh tập trung ở vùng Đông Á, từ Hoàng Hải, Hoa Đông đến Biển Đông và vùng tây Thái Bình Dương.

Trong khi Trung Quốc chưa phản hồi chính thức về các báo cáo này, Quân ủy Trung Quốc ngày 6.12 xác nhận đã tiến hành một cuộc tập trận bắn đạn thật quy mô lớn ở Biển Đông với sự tham gia của nhiều tàu chiến, trong đó có tàu đổ bộ tấn công Hồ Bắc cùng các tàu đổ bộ Tỉnh Cương Sơn và Ngũ Chỉ Sơn.

Các hoạt động quân sự mạnh mẽ này cho thấy rõ các động thái mới của Trung Quốc trong việc xác lập sự hiện diện và kiểm soát toàn diện tại vùng biển chiến lược, gây lo ngại về khả năng bùng phát xung đột trong tương lai gần.