LUẬT BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN: BƯỚC MỊNH ĐẨY CHO MỘT MÔI TRƯỜNG SỐ HÓA AN TOÀN VÀ MINH BẠCH HƠN TỪ NĂM 2026

Từ ngày 1/1/2026, cộng đồng người dùng các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook sẽ phải đối mặt với những thay đổi quan trọng về quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân, khi luật bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực sau khi được Quốc hội phê duyệt vào tháng 6/2025. Đây là bước tiến đáng kể trong hành lang pháp lý về quyền riêng tư và an toàn dữ liệu, nhằm ứng phó với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động số hóa hiện nay.

Luật Bao vệ dữ liệu cá nhân gồm 5 chương, 39 điều, tập trung làm rõ khái niệm dữ liệu cá nhân, các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu, cùng xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các cơ quan, doanh nghiệp và người dùng. Việc thực thi bộ luật mới hứa hẹn tạo ra môi trường rõ ràng, minh bạch hơn trong hoạt động thu thập, xử lý thông tin, đồng thời trao cho người dùng quyền kiểm soát dữ liệu của chính mình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng kỹ thuật số.

Theo luật, dữ liệu cá nhân được định nghĩa là mọi dữ liệu số hoặc thông tin dưới dạng khác giúp xác định một cá nhân cụ thể. Dữ liệu này được chia làm hai loại chính: dữ liệu cá nhân cơ bản, phản ánh các yếu tố nhân thân chung, thường được sử dụng trong các giao dịch và quan hệ xã hội; và dữ liệu cá nhân nhạy cảm, là các dữ liệu phản ánh yếu tố nhân thân quan trọng, thuộc danh mục do Chính phủ ban hành.

Điểm nhấn trong luật nằm ở Điều 29, quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội và dịch vụ truyền thông trực tuyến. Các đơn vị này cần:

– Thông báo rõ ràng về nội dung dữ liệu thu thập khi người dùng cài đặt và sử dụng dịch vụ; không thu thập trái phép hoặc vượt quá phạm vi thỏa thuận ban đầu.

– Không yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh, video chứa đầy đủ hoặc một phần giấy tờ tùy thân để xác thực tài khoản.

– Cung cấp các lựa chọn từ chối thu thập và chia sẻ dữ liệu, như tắt cookies.

– Cho phép người dùng thiết lập chế độ “không theo dõi” hoặc chỉ theo dõi khi có sự đồng ý rõ ràng.

– Không được nghe lén, ghi âm cuộc gọi hay đọc trộm tin nhắn khi không có sự đồng thuận của chủ thể dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.

– Bảo vệ chính sách bảo mật rõ ràng, cung cấp quyền truy cập, chỉnh sửa hoặc xóa dữ liệu cá nhân; hệ thống báo cáo vi phạm về bảo mật; đảm bảo dữ liệu chuyển giao xuyên biên giới phù hợp quy định; xây dựng quy trình xử lý nhanh chóng các vi phạm liên quan.

Thực thi luật đòi hỏi các doanh nghiệp, cơ quan phải rà soát và điều chỉnh quy trình quản lý dữ liệu, hướng tới đảm bảo an toàn thông tin và xây dựng niềm tin số trong cộng đồng người dùng. Luật không chỉ nâng cao ý thức về quyền riêng tư mà còn thúc đẩy trách nhiệm từ các nền tảng số trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của từng cá nhân Việt Nam.