Nguy cơ tiềm ẩn trong chính cuộc sống thường ngày: Phổi của bạn đã thực sự được bảo vệ?

Tiến sĩ Lưu Kiến Sinh, chuyên gia ung bướu lâm sàng từ Trung Quốc, cảnh báo rằng hút thuốc vẫn là nguyên nhân chính gây các bệnh về phổi, từ viêm phế quản mạn tính, COPD đến ung thư phổi. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy còn nhiều người chưa từng hút thuốc nhưng vẫn phát hiện tổn thương phổi khi đi khám sức khỏe.

Theo số liệu của GLOBOCAN 2022, ung thư phổi ghi nhận hơn 2,4 triệu ca mắc mới và khoảng 1,8 triệu ca tử vong mỗi năm, đứng đầu trong các loại ung thư. Đặc biệt, xu hướng bệnh càng ngày càng trẻ hóa. Một nghiên cứu tại Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy tỷ lệ mắc ung thư phổi ở nhóm tuổi 20-35 nói riêng tăng từ 20 đến 35%, và số ca mắc ở người không hút thuốc cũng ngày càng gia tăng, đặc biệt ở nhóm phụ nữ và người trẻ.

Dưới đây là năm thói quen trong sinh hoạt hàng ngày khiến phổi dễ bị tổn thương, mà ít ai để ý đến:

XEM NHẸ KHÔNG GIAN HÍT KHÓI THUỐC THỤ ĐỘNG

Khói thuốc không chỉ ảnh hưởng tới người hút mà còn lan tỏa trong không khí, bám vào quần áo, rèm cửa và tồn tại lâu trong không gian kín. Hàng nghìn hóa chất phổ biến trong khói thuốc, trong đó có các chất gây ung thư, dễ dàng lọt sâu vào phế nang. Những hạt siêu nhỏ này gây viêm kéo dài, phá vỡ cấu trúc mô phổi, làm mất tính đàn hồi và gây ra các bệnh mãn tính. Quá trình này diễn ra lặng lẽ, nên nhiều người coi nhẹ hậu quả.

NẤU ĂN TRONG KHÔNG GIAN KÍN, TIẾP XÚC KHÓI DẦU MỠ MỖI NGÀY

Các hoạt động nấu ăn, đặc biệt là chiên rán ở nhiệt độ cao, giải phóng aldehyde và hợp chất oxy hóa gây kích ứng đường thở. Khi không có hệ thống hút mùi hiệu quả, các hạt này tích tụ trong không khí, gây hại cho phổi. Nhiều nghiên cứu tại châu Á cho thấy phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên hít khói bếp có nguy cơ ung thư phổi cao hơn bình thường. Ngoài ung thư, tiếp xúc lâu dài còn dẫn đến viêm phế quản mãn và suy giảm chức năng hô hấp.

RA ĐƯỜNG Mà KHÔNG BẢO VỆ ĐƯỜNG HÔ HẤP

Bụi mịn có kích thước cực nhỏ, đủ để xuyên qua rào cản tự nhiên của mũi và đi thẳng vào phổi. Khi tích tụ lâu, các phản ứng viêm sẽ diễn ra để dọn dẹp bụi bẩn, nhưng kéo dài sẽ làm tổn thương mô phổi. Ô nhiễm không khí còn thúc đẩy các tế bào mang đột biến như EGFR phát triển, tăng nguy cơ ung thư phổi, khiến nhiều chuyên gia gọi ô nhiễm là “thuốc lá vô hình”.

CHỦ QUAN VỀ YẾU TỐ DI TRUYỀN VÀ TIỀN SỬ GIA ĐÌNH

Khoảng 50% bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến phổi ở châu Á mang đột biến EGFR. Khi gen điều chỉnh sự phát triển tế bào gặp trục trặc, tế bào có thể tăng sinh không kiểm soát mà không cần tác nhân rõ ràng. Nếu trong gia đình đã có người mắc ung thư phổi, nguy cơ cũng cao. Nhiều người trẻ lầm tưởng rằng bệnh là di truyền chỉ xuất hiện ở tuổi già, nên bỏ qua các dấu hiệu sớm.

SỐNG TRONG MÔI TRƯỜNG BÍ KHÍ, ÍT VẬN ĐỘNG

Không gian kín, ít thông thoáng, khiến bụi, vi khuẩn và các hợp chất bay hơi tích tụ lâu hơn trong không khí. Cùng với đó, lối sống ít vận động làm giảm dung tích phổi, kém khả năng trao đổi oxy và hệ miễn dịch hô hấp suy yếu. Ngược lại, tập thể dục đều đặn giúp tăng cường thông khí, hỗ trợ loại bỏ các chất kích thích và duy trì độ đàn hồi của mô phổi.

Phổi không trở nên yếu đuối qua trời tối hoặc đột ngột, mà dần bị tổn thương qua nhiều năm tích tụ. Khi xuất hiện các triệu chứng như ho dai dẳng, hụt hơi hay đau ngực, có thể phổi đã bị ảnh hưởng nặng. Do đó, ngoài khám định kỳ, người dân cần chú ý đến các dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe của chính mình.