Giá vàng lao dốc hơn 25 triệu đồng mỗi lượng chỉ trong vài ngày, báo hiệu một chu kỳ biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu

Những ngày gần đây, thị trường vàng thế giới và trong nước liên tục chứng kiến đà giảm sâu. Tính từ mức đỉnh vượt 5.500 USD/ounce ghi nhận ngày 29.1, giá vàng thế giới đã lao dốc khoảng 800 USD/ounce, hiện giao dịch quanh mức 4.700 USD/ounce. Trong nước, giá mua bán vàng miếng SJC cũng mất đi khoảng 6 triệu đồng mỗi lượng, xuống còn 163-166 triệu đồng, so với mức đỉnh 188,3-191,3 triệu đồng ghi nhận ngày 29.1, tức giảm tới hơn 25 triệu đồng mỗi lượng.

Theo TS Đào Lê Trang Anh, giảng viên cao cấp ngành Tài chính tại Đại học RMIT Việt Nam, lịch sử thị trường vàng đã nhiều lần trải qua các chu kỳ tăng vọt, lập đỉnh rồi điều chỉnh sâu và kéo dài. Trong thập niên 1970, thế giới đối mặt với nhiều cú sốc hệ thống như lạm phát cao kéo dài, các cuộc khủng hoảng dầu mỏ, bất ổn địa chính trị nghiêm trọng sau khi Mỹ chấm dứt chế độ bản vị vàng năm 1971. Lúc đó, vàng trở thành nơi trú ẩn an toàn, đặc biệt năm 1979, giá vàng tăng khoảng 130%, đạt trên 500 USD/ounce, đỉnh điểm cuối năm 1980 hơn 850 USD/ounce. Nguyên nhân chính đến từ lạm phát hai chữ số, cuộc cách mạng Iran, xung đột Afghanistan – Liên Xô.

Sau cú sốc này, Chính phủ Mỹ điều chỉnh chính sách lãi suất nâng cao để kiểm soát lạm phát, khiến giá vàng rơi vào giai đoạn dài đằng đẵng điều chỉnh. Giai đoạn đầu thế kỷ 21, giá vàng bắt đầu hồi phục mạnh mẽ từ đại dịch Covid-19, khi các chính sách tiền tệ siêu nới lỏng cùng với lạm phát gia tăng. Đến năm 2025, giá vàng đã tăng hơn 60%, vượt mốc 4.200 USD/ounce, và đến đầu năm 2026, giá chạm khoảng 5.500 USD/ounce ngày 29.1.

Bà Trang Anh cho biết, điểm khác biệt lớn nhất trong chu kỳ tăng giá hiện nay so với các đợt trước đó nằm ở bản chất của đà tăng. Thay vì hoảng loạn, đầu cơ như cuối thập niên 1970, xu hướng tăng hiện nay có tính cấu trúc và thể chế rõ ràng hơn, phù hợp với thế giới tài chính đa cực và phức tạp hơn. Các yếu tố chính thúc đẩy gồm mua ròng kỷ lục của các ngân hàng trung ương nhằm đa dạng hóa dự trữ trong bối cảnh phi đô la hóa, dòng vốn lớn từ các quỹ ETF, đồng USD suy yếu, kỳ vọng Mỹ có thể cắt giảm lãi suất trong năm 2026, cùng các căng thẳng địa chính trị và gia tăng rủi ro nợ công.

Vai trò của vàng ngày nay không chỉ còn là tài sản trú ẩn an toàn truyền thống mà còn như một lớp bảo hiểm chủ động trong danh mục đầu tư tài chính. Do đó, dù có thể xảy ra những đợt điều chỉnh ngắn hạn mạnh, khả năng giảm sâu và kéo dài như những năm 1980 khó có thể lặp lại hoàn toàn.

Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng thế giới, nhận định rằng, so sánh các đợt biến động giá vàng trước đây, đặc biệt giai đoạn 2011-2012, hiện nay các yếu tố hỗ trợ giá vàng còn giữ vai trò chi phối rất lớn. Đó là những diễn biến về bất ổn địa chính trị, xu hướng lãi suất tiếp tục giảm, cùng các câu hỏi về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Ngoài ra, giai đoạn 2011-2012, giá vàng chủ yếu do các nhà đầu tư phương Tây chi phối. Trong khi đó, hiện tại, thị trường vàng là toàn cầu, với sự tham gia của nhiều loại nhà đầu tư khác nhau, tạo thành một xu hướng đầu tư đa dạng hơn.

Ông Fan nhấn mạnh, các điều chỉnh ngắn hạn hoặc tích lũy trong thị trường vàng là điều bình thường, thậm chí là các điểm tạm thời mang lại lợi ích cho nhà đầu tư. Nếu các yếu tố như rủi ro địa chính trị, căng thẳng thương mại hay các chính sách gây xáo trộn tiếp diễn, cùng với nhu cầu đa dạng hóa danh mục, thì vai trò của vàng vẫn còn rất mạnh. Như vậy, khả năng vàng sẽ duy trì đà tăng trong dài hạn vẫn còn, dù có những đợt điều chỉnh ngắn hạn.