ĐỖ THỊ HẢI YẾN: PHIM ĐẸP SỐNG MÃI TRONG LÒNG KHÁN GIÁ, KHÔNG PHẢI LÀ PHIM NGHỆ THUẬT HAY THƯƠNG MẠI

Trong một thập kỷ vắng bóng khỏi màn ảnh rộng, Đỗ Thị Hải Yến vẫn hiện hữu trong thế giới điện ảnh theo cách riêng của mình. Chị không biến mất, mà chỉ lặng lẽ rút khỏi ống kính, như một diễn viên rời trường quay khi cảnh quay đã kết thúc, nhưng vẫn đứng phía sau hậu trường, theo dõi câu chuyện tiếp diễn. Trong cuộc sống, chị mở một trường mầm non, tổ chức những buổi chiếu phim nhỏ cho nhóm bạn yêu nghề, ngồi hàng giờ xem những bộ phim chưa nổi tiếng của các đạo diễn trẻ, trở thành khán giả thầm lặng của chính nền điện ảnh mà chị từng góp mặt.

Giữa lúc thị trường phim Việt ngày càng sôi động với những tác phẩm doanh thu trăm tỉ, sự trở lại của Đỗ Thị Hải Yến dịu dàng như dòng suối mát mang theo rất nhiều câu chuyện chưa kể. Trong suốt hành trình 30 năm của mình, chị luôn là một dòng chảy riêng biệt, không bị cuốn theo những xu hướng của điện ảnh đại chúng. Ở tuổi bốn mươi, chị trở lại không phải để trở thành tâm điểm, mà để tiếp tục thưởng thức hành trình yêu điện ảnh của chính mình, dưới vai trò diễn viên, nhà sản xuất hay đơn giản là người yêu thích nghệ thuật thứ bảy, với niềm say mê và niềm tin không bao giờ tắt.

Tại sao chị lại chọn thời khắc này để trở lại với điện ảnh sau một thời gian dài?

Dù rằng mọi thứ đều bắt đầu từ duyên số, nhưng 10 năm vừa qua là một con số đặc biệt trong cuộc đời tôi. Đó là thời gian các con tôi trưởng thành, tự lập và để tôi có thêm khoảng lặng riêng cho bản thân. Trước đây, tôi luôn nghĩ mình sẽ làm diễn viên đến khi không thể nữa thì dừng lại. Thời gian đó giúp tôi tích lũy trải nghiệm để chuẩn bị cho những vai diễn mới, đồng thời đem đến cho tôi cái nhìn trân trọng hơn về cuộc sống và nghề nghiệp. Có một nơi bình yên để trở về, tôi có thể toàn tâm toàn ý cho đam mê của mình mà không bị xao nhãng.

Trong 10 năm đó, tôi dành trọn cuộc đời để làm vợ, làm mẹ của ba đứa trẻ. Khi quyết định quay trở lại, tôi không cảm thấy bị áp lực hay bị “bù đắp” cho mọi năm tháng nhớ nghề. Mỗi ý nghĩ chọn dự án đều xuất phát từ cảm xúc thực sự: nếu dự án phù hợp, tôi sẽ dành tất cả tâm huyết để thể hiện nhân vật. Tôi yêu phụ nữ, yêu cái đẹp, và yêu những trải nghiệm cuộc đời của người phụ nữ. Việc tạm dừng để chăm lo cho gia đình chỉ là một quyết định đúng đắn, hoàn toàn không phải là hy sinh, mà là sự chọn lựa phù hợp với thời điểm của tôi. Những khoảnh khắc ngắm nhìn các con trưởng thành mỗi ngày, tất cả đều là những điều tôi không bao giờ quên.

Có vẻ như việc trở lại nhanh chóng với ba dự án phim liên tiếp là một cách tôi đền đáp cho quãng thời gian “nhớ nghề”?

Trước khi nhận lời, tôi luôn cân nhắc thật kỹ: dự án có thực sự phù hợp với mình hay không? Cảm xúc ban đầu là yếu tố quyết định số phận của vai diễn. May mắn thay, tất cả các bộ phim tôi tham gia đều kể về những người phụ nữ đặc biệt. Chắc ông trời đã ban cho tôi cơ hội này để hóa thân thành những nhân vật phản ánh cuộc đời của những người phụ nữ xung quanh mình. Tôi yêu họ, yêu cái đẹp và những trải nghiệm riêng của phái nữ. Với tôi, sinh ra là phụ nữ đã là một điều kỳ diệu, và có thể tự quyết định cuộc đời mình là một sự may mắn lớn hơn. Dừng lại để chăm lo cho gia đình là một thời điểm đúng đắn, không phải là hy sinh, mà là sự sáng suốt của mỗi người phụ nữ.

Các nhân vật tôi chọn đều mang những số phận truân chuyên, luôn cố gắng chiến đấu để tìm kiếm sự bình yên cho riêng mình. Khi đồng hành cùng ba dự án này, tôi đặt cảm xúc cá nhân lên hàng đầu, không đặt mục tiêu gì khác. Làm việc yêu thích, cảm cảm nhân vật thật sự thương yêu chính là điều quý giá nhất hiện tại. Tôi đã có đủ tất cả những gì cần thiết, và những điều lớn lao hơn chỉ là những nét chấm phá dành cho hành trình đã đầy đặn đó.

Nhớ khoảnh khắc trở lại phim trường và cảm xúc khi quay bộ phim đầu tiên sau 10 năm, chị thấy thế nào?

Lúc chuẩn bị trở lại, tôi cũng có chút lo lắng, nhưng khi bước vào, cảm giác như về nhà, trở về một nơi thân thuộc đã gắn bó lâu dài. Mỗi ngày làm việc là một niềm vui, được trò chuyện, làm việc cùng các đoàn phim, các bạn diễn viên giống như một thế giới riêng biệt, khác hoàn toàn cuộc sống thường ngày. Thật ra, 10 năm không làm diễn viên chuyên nghiệp không quá dài, bởi tôi ít khi tham gia quá nhiều phim. Thói quen của tôi từ khi mới 12 tuổi là dành trọn tâm huyết cho công việc; khi đã ngoài 40, tôi vẫn không thay đổi. Khi nhận dự án, tôi luôn trút hết sức lực và cảm xúc, như cách tôi đã làm từ những ngày đầu.

Trong bộ phim Quán Kỳ Nam, vai diễn của chị phản ánh thế nào về hành trình của chính chị?

Kỳ Nam không dễ để hiểu, bởi đó là một nhân vật mang nhiều nội tâm, sống trong sự trầm lặng của một người phụ nữ Bắc cổ điển. Trước khi hóa thân, tôi phải hiểu rõ tiểu sử, quá trình và tâm lý của cô ấy. Trong phim, cô ấy giữ cảm xúc nội tâm rất mạnh mẽ, như một người đang đi trên dây. Để thể hiện, tôi phải cố gắng đem cảm xúc ra ngoài một cách tinh tế, để khán giả không chỉ thấy hình ảnh mà còn cảm nhận được những suy nghĩ thầm kín của nhân vật. Gần như đi trên một chiếc dây, những gì không rõ ràng lại càng khó thể hiện, nhưng đó mới là thử thách thú vị của tôi.

Trong quá trình hợp tác cùng Liên Bỉnh Phát, chị đã có những chia sẻ gì về quá trình hóa thân và cảm xúc yêu đương của nhân vật?

Lần đầu gặp Phát, tôi cảm thấy anh ấy rất cởi mở, thân thiện. Khi bắt đầu làm việc, mọi người cùng phân tích nhân vật, tìm ra hướng thể hiện phù hợp. Khi bước vào trường quay, mọi thứ như trở thành Khang và Kỳ Nam, không còn là tôi và anh nữa. Sự ăn ý giữa các diễn viên chính là yếu tố THEN CHS, như một điệu nhảy tango. Chúng tôi cùng phối hợp để các nhân vật cùng tỏa sáng, tạo nên những cảnh quay chân thật và cảm xúc.

Chị có lần đóng phim của đạo diễn Leon Quang Lê mới đây. Nhận xét về anh ấy như thế nào?

Leon đam mê và nhiệt huyết, luôn tôn trọng ý kiến của diễn viên để tìm ra hướng thể hiện phù hợp. Anh ấy rất dày công và tỉ mỉ, khiến mọi thứ hòa quyện một cách tự nhiên. Bộ phim Quán Kỳ Nam là tác phẩm đầu tiên của anh sau hơn bảy năm kể từ Song Lang. Sự kết hợp giữa đạo diễn và diễn viên diễn ra rất nhuần nhuyễn, phản ánh đúng tinh thần làm nghề đầy đam mê của anh.

Dù đã 10 năm rời xa điện ảnh, chị vẫn luôn đồng hành âm thầm trong lòng nền nghệ thuật này như thế nào?

Điện ảnh chính là hơi thở của tôi, là cảm xúc và tinh thần sống mỗi ngày. Trong thời gian qua, tôi không xuất hiện trên màn ảnh, nhưng vẫn xem phim, tổ chức chiếu phim, hỗ trợ các đạo diễn trẻ, mở trường mầm non, làm triển lãm tranh… Tôi tin rằng cuộc sống có đủ tất cả để cảm nhận niềm vui, đam mê và sáng tạo. Cảm xúc, sách vở, âm nhạc, hội họa… tất cả đều giúp tôi cảm nhận cuộc đời một cách trọn vẹn và ý nghĩa.

Chị có thể chia sẻ về “nhịp điệu riêng” của mình trong từng giai đoạn làm nghề?

Tôi chỉ làm những gì mình thực sự thích và tin tưởng. Điện ảnh không phân biệt phim thương mại hay nghệ thuật, mà chỉ có phim hay hoặc dở. Những bộ phim tôi chọn đều phản ánh những nhân vật khiến tôi cảm xúc thực sự. Từ khi bắt đầu đến nay, tôi luôn giữ nguyên tắc đó: chỉ làm những điều trái tim mách bảo, rồi hy vọng các tác phẩm sẽ đến được với khán giả rộng khắp. Đôi khi, cuộc sống và niềm đam mê của tôi đều có sự hòa quyện đặc biệt, tạo nên “nhịp điệu” riêng cho hành trình nghệ thuật của mình.

Chị quan tâm thế nào đến việc hỗ trợ các nữ đạo diễn, đặc biệt là các dự án mà chị muốn tham gia trong tương lai?

Tôi muốn chia sẻ và hợp tác nhiều hơn với các đạo diễn nữ, vì tôi tin họ có những góc nhìn mềm mại, nữ tính, rất đặc biệt. Những câu chuyện về gia đình, tình yêu, cuộc sống của phụ nữ sẽ mang lại những tác phẩm mang đậm dấu ấn riêng biệt, mà tôi muốn đồng hành để cùng các bạn thể hiện. Chính vì từng trải qua nhiều thử thách của cuộc đời, tôi hiểu rằng phụ nữ cần sự sẻ chia và hỗ trợ lẫn nhau để tạo ra những điều ý nghĩa.

Trong hành trình của mình, chị từng ấp ủ dự định gì cho điện ảnh Việt Nam?

Sự phát triển của nền điện ảnh hiện tại rất khả quan. Các dự án doanh thu lớn, các phim của các nghệ sĩ nổi bật giúp thị trường ngày càng chuyên nghiệp hơn, gần gũi hơn với khán giả. Tôi hy vọng sẽ có nhiều cơ hội hơn để các nhà làm phim trẻ thể hiện khả năng sáng tạo, cũng như tạo ra những tác phẩm viết tiếp truyền thống của điện ảnh Việt Nam. Hiện tại, thành công của mỗi bộ phim góp phần thúc đẩy sự đầu tư, niềm tin của các nhà tài trợ, và lòng đam mê của thế hệ trẻ luôn là động lực để ngành phát triển vững chắc hơn.

Chị nhìn nhận thế nào về khoảng cách giữa phim độc lập và phim thương mại ở Việt Nam, và điều gì làm một tác phẩm nghệ thuật không chỉ được khen mà còn sống mãi trong trái tim khán giả?

Chất lượng và cảm xúc mới là điều quan trọng nhất. Một bộ phim hay là khi nó thể hiện được tư duy, cá tính của đạo diễn qua câu chuyện, diễn xuất chân thật, lời thoại tự nhiên và phù hợp nhịp sống. Khán giả chỉ cần bước vào thế giới của bộ phim ấy, quên mất thời gian, không phân biệt thời đại hay địa phương, mà cảm nhận được tâm tư, cuộc sống của nhân vật. Một tác phẩm thực sự có sức mạnh là khi chạm vào những trải nghiệm, suy nghĩ sâu kín của người xem, giúp họ cảm thông và thấu hiểu cuộc đời qua góc nhìn nghệ thuật.

Làm thế nào để các nhà làm phim giữ vững niềm tin khi thị trường nhiều thử thách, đặc biệt là những dự án đầu tư lớn?

Khán giả cực kỳ thông minh và giàu kinh nghiệm. Chính họ là người quyết định thành bại của bộ phim. Các nhà làm phim cần chân thành, tôn trọng tác phẩm của mình và luôn làm việc với tâm huyết, không lừa dối chính mình hoặc khán giả. Một bộ phim thành công luôn xuất phát từ sự chân thật, kết nối cảm xúc giữa người sáng tạo và người xem— giống như sự hòa quyện của đôi uyên ương trong một điệu nhảy tango. Nếu cả hai cùng chung nhịp, chắc chắn sẽ tạo nên những tác phẩm đáng nhớ, sống mãi trong lòng khán giả.