NỢ VÀNG GIẢI QUYẾT BẰNG TIỀN: CÂU CHUYỆN ĐAU ĐẦU GIỮA VAY VÀ TRẢ

Tháng 11 năm 2015, Trương Vĩ, chủ một tiệm vàng tại Thâm Quyến, đã đến gặp Lý Bình – người cùng kinh doanh vàng – để vay 3.600 gram vàng nguyên chất, tương đương 96 cây vàng. Trong giấy nợ, hai bên thỏa thuận giá trị khoản vay dựa trên giá vàng ngày ký là 225 NDT/gram, kèm theo lãi suất 1,2% mỗi tháng. Trương Vĩ cam kết sẽ hoàn trả đúng số vàng đã vay, và sau khi ký kết, anh đã giao đủ lượng vàng theo thỏa thuận.

Hai bên thống nhất cách tính lãi: 6.000 NDT mỗi tháng, mỗi nửa năm thanh toán một lần. Từ đó đến tháng 11 năm 2022, Trương Vĩ vẫn đều đặn trả lãi đúng hẹn. Tuy nhiên, tới tháng 2 năm 2024, sau khi thanh toán thêm 10.000 NDT tiền lãi, anh đã dừng hẳn việc trả lãi. Lý Bình nhiều lần liên hệ yêu cầu hoàn trả vàng và thanh toán khoản vay nhưng không đạt được thỏa thuận. Trương Vĩ lý giải rằng giá vàng tăng quá nhanh, khiến việc trả vàng nguyên chất trở nên bất lợi.

Từ năm 2018, Trương Vĩ mới chỉ hoàn trả 2.100 gram vàng, còn 1.500 gram (tương đương 40 cây vàng) chưa thanh toán. Thời điểm vay, vàng chỉ có giá 225 NDT/gram, khoảng 337.500 NDT (hơn 1,2 tỷ đồng). Đến năm 2024, giá vàng đã vượt 500 NDT/gram, khiến Lý Bình kiên quyết đòi phương án trả vàng đúng như cam kết ban đầu.

Trong mắt Trương Vĩ, anh đã vượt qua nhiều khó khăn để trả lãi đúng hạn trong suốt 8 năm qua, kể cả thời gian vàng giảm giá từ 2018 đến 2021. Anh chỉ đồng ý thanh toán phần còn lại bằng tiền mặt, ở mức 600.000 NDT (hơn 2,2 tỷ đồng), còn không chấp nhận theo phương án trả vàng. Phía Lý Bình kiên quyết kiện ra tòa.

TÒA ÁN VÀO CUỘC PHÂN XỬ

Tháng 4 năm 2024, vụ việc chính thức vào lịch xét xử tại địa phương. Nhằm tạo điều kiện hòa giải, tòa triển khai quy trình hòa giải tiền tố tụng dù hai bên đều muốn chấm dứt tranh chấp. Tuy nhiên, giá trị khoản nợ lớn khiến các cuộc đàm phán không thành công.

Lý Bình nhắc lại rằng giấy vay nợ vẽ rõ nghĩa vụ của bên vay là trả lại đúng trọng lượng vàng nguyên chất, trong khi giá vàng tăng là yếu tố khách quan ngoài ý muốn. Trong khi đó, Trương Vĩ phản bác rằng vàng đã bán từ lâu, anh đã trả lãi đều đặn trong nhiều năm qua, và với mức giá vàng tăng gấp đôi hiện tại, việc yêu cầu trả bằng vàng sẽ gây thiệt hại lớn.

Khi quá trình hòa giải bế tắc, thẩm phán và hòa giải viên đã gặp riêng từng bên để phân tích tình hình. Họ nhắc nhở Trương Vĩ về việc trong những tháng khó khăn nhất của khởi nghiệp, Lý Bình đã hỗ trợ bằng số vàng lớn, và giờ đây, ông cũng là người hưởng lợi từ việc tăng giá vàng. Tòa cũng khẳng định việc tính theo giá vàng thời điểm vay ban đầu là không hợp lý.

Sau nhiều tranh luận, hai bên nhất trí dựa trên giá vàng quốc tế tại thời điểm hòa giải là 544 NDT/gram. Với 1.500 gram vàng, giá trị quy đổi thành 800.000 NDT (hơn 2,9 tỷ đồng). Trương Vĩ đồng ý thanh toán toàn bộ số tiền này ngay tại tòa để chấm dứt tranh chấp.

Vụ án khép lại trong hòa giải, nhưng vẫn đặt ra những vấn đề pháp lý về bản chất của hợp đồng vay vàng và quy chuẩn xác định giá vàng khi hoàn trả. Theo luật sư Thường Toàn, Giám đốc Văn phòng luật sư Kim Hiệp Hòa, hợp đồng này không phải vay tiền mà là mượn tài sản bằng vàng, nên việc quy đổi trong trường hợp không còn nguyên vẹn phải dựa trên giá thị trường tại thời điểm hoàn trả. Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh rằng, vì vàng là mặt hàng chịu quản lý đặc thù trong lĩnh vực hàng hóa tương lai, các bên cần phải giao nhận bằng hiện vật và chứng từ rõ ràng để hạn chế rủi ro pháp lý trong các tranh chấp tương lai.