VỢ CHỒNG THẾ CHẤP NHÀ CHO NGÂN HÀNG, GẶP VẤN ĐỀ CHỒNG MẤT, BẠN CÓ PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM NỢ RIÊNG?

Sau khi vay ngân hàng và thế chấp căn nhà trị giá 6 tỷ đồng để vay 4 tỷ đồng, vợ chồng tôi mới chỉ trả được một tỷ đồng. Không may, chồng tôi qua đời do tai nạn giao thông. Ngay lập tức, có ba người đến nhà đưa giấy tờ và chuyển khoản đòi tôi trả khoản nợ 1,2 tỷ đồng thay chồng, dù tôi hoàn toàn không liên quan tới khoản vay này. Họ còn đe dọa sẽ thuê xã hội đen đến lấy đồ đạc trong nhà để cấn trừ nợ nếu tôi không phản hồi.

Tôi có hai con đã trên 18 tuổi, đang học hành và chăm sóc cha mẹ chồng già yếu. Tài sản lớn nhất của tôi là căn nhà thế chấp, còn các tài sản khác thì không thể dùng để trả nợ. Vậy, sau khi chồng mất, tôi có trách nhiệm thanh toán khoản nợ của chồng không? Khi tôi trả hết nợ để lấy lại căn nhà, phần thừa kế của chồng sẽ được xử lý như thế nào? Có bắt buộc phải dùng căn nhà này để trả nợ không?

Tôi cần phải làm gì để tránh bị chủ nợ gây rối hoặc lấy đồ đạc trong nhà? Họ có vi phạm pháp luật khi hành xử như vậy không?

Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty luật TNHH HPL và cộng sự, giải đáp thắc mắc của tôi dựa trên quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Theo khoản 1 điều 615 bộ luật này, các đồng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, nhưng chỉ trong phạm vi phần thừa kế của mình, trừ trường hợp có thỏa thuận khác rõ ràng. Trong trường hợp di sản chưa được chia, nghĩa vụ này do người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của các đồng thừa kế. Khi di sản đã được chia, mỗi người chỉ phải làm tròn phần di sản của mình, không vượt quá quyền lợi đã nhận.

Từ thời điểm chồng tôi mất, tôi và các đồng thừa kế hàng thứ nhất (gồm bố mẹ chồng, tôi và các con) có nghĩa vụ thực hiện các khoản nợ của chồng để lại, nhưng chỉ trong phạm vi phần tài sản của mỗi người. Nếu tôi không thừa kế hay không nhận phần tài sản nào từ chồng, thì tôi không có nghĩa vụ trả khoản nợ 1,2 tỷ đồng đó.

Về tài sản chung là căn nhà trị giá 6 tỷ, trước đó chúng tôi đã trả ngân hàng 1 tỷ, còn nợ 3 tỷ. Phần quyền sở hữu căn nhà gồm một nửa của tôi (tức 3 tỷ) và phần còn lại là của chồng. Khoản vay ngân hàng 4 tỷ cũng thuộc trách nhiệm chung của chúng tôi, nghĩa là chồng tôi phải chịu trách nhiệm một nửa, tương đương 2 tỷ.

Khi tôi thanh toán đầy đủ khoản vay 4 tỷ, tôi sẽ lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, định giá lại căn nhà để xác định phần di sản của chồng. Phần di sản này sẽ được chia theo quy định tại điều 658 bộ luật Dân sự. Từ phần nợ ngân hàng mà tôi đã thanh toán thay chồng, tôi có thể khấu trừ khoảng 1,5 tỷ (hoặc ít hơn tùy lãi suất) từ phần di sản của chồng để thanh toán nợ riêng 1,2 tỷ, nếu có bằng chứng tài liệu rõ ràng về khoản nợ đó.

Sau khi trừ các khoản trên, phần còn lại của di sản của chồng sẽ được chia đều cho các đồng thừa kế hàng thứ nhất gồm cha mẹ chồng, vợ và hai con. Trong đó, phần của tôi (một nửa giá trị căn nhà) được bảo toàn, đồng thời tôi có thể nhận các khoản thừa kế khác tương ứng.

Trong trường hợp các chủ nợ cung cấp đủ tài liệu, chứng minh chồng tôi có khoản nợ riêng 1,2 tỷ, số dư còn lại sẽ được chia theo đúng quy định. Nếu không, tôi có thể yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Để tránh các chủ nợ tự ý đến nhà gây rối hoặc lấy đồ đạc để cấn trừ nợ, tôi cần khởi kiện yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ tại tòa theo khoản 1 điều 615 bộ luật Dân sự. Nếu họ tự xâm nhập, lấy đi đồ đạc hoặc đe dọa, hành vi đó có thể cấu thành các tội phạm như cưỡng đoạt tài sản, xâm phạm chỗ ở, hủy hoại tài sản hoặc gây rối trật tự công cộng theo bộ luật Hình sự. Trong trường hợp này, tôi nên báo chính quyền hoặc công an, ghi âm, ghi hình, mời chứng để làm bằng chứng, nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.

Việc xử lý các khoản nợ của chồng và phân chia tài sản phải tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và hạn chế rủi ro về mặt pháp lý trong các tranh chấp phát sinh.