PHIM TỔNG TÀI HÀNG LOẠT BỊ GẠCH KHỎI MỘT THỊ TRƯỜNG ĐANG PHÁT TRIỂN MẠNH MẼ

Trong thời đại số, dòng phim ngắn về thể loại tổng tài bá đạo đang trở thành cơn sốt tại nhiều quốc gia châu Á. Các tác phẩm này không chỉ xuất hiện trên các ứng dụng mạng xã hội và nền tảng trực tuyến mà còn được chia thành hai dạng: miễn phí và trả phí. Một bộ phim có thể dài hơn 100 tập, mỗi tập chỉ vỏn vẹn một phút, giúp khán giả dễ dàng tiêu thụ trên điện thoại di động. Người xem có thể xem một phần miễn phí, nhưng để tiếp tục thưởng thức toàn bộ nội dung, họ phải trả tiền để mở khóa các tập tiếp theo. Thậm chí, hình thức này còn có chi phí cao hơn cả mua vé xem phim tại rạp, thể hiện rõ sự cạnh tranh khốc liệt của dòng phim micro-drama – dạng nội dung ngắn dành riêng cho đối tượng người dùng smartphone.

Tại Trung Quốc, theo Báo cáo Phát triển Ngành phim ngắn 2024 của Hiệp hội Truyền hình Mạng, tính đến tháng 6/2024, số người dùng truy cập các phim ngắn đã đạt hơn 576 triệu người, chiếm trên 52% tổng số cư dân mạng của quốc gia này. Doanh thu thị trường phim ngắn cũng ghi nhận con số ước đạt 50,4 tỷ NDT (gần 7 tỷ USD), vượt xa doanh thu phòng vé điện ảnh trong năm (42,8 tỷ NDT). Điều này cho thấy dòng phim ngắn đang trở thành một lĩnh vực mang lại lợi nhuận khổng lồ, phù hợp với xu hướng tiêu dùng nội dung nhanh, tiện lợi và đa dạng.

Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển bùng nổ, dòng phim này cũng đối mặt với làn sóng chỉ trích từ dư luận. Nhiều khán giả cho rằng các tác phẩm dạng này quá rẻ tiền, sử dụng các nội dung cẩu huyết, câu khách một cách phản cảm và thiếu tính sáng tạo. Để kiểm soát, cuối năm 2024, Cục Quản lý Phát thanh – Truyền hình Trung Quốc đã ban hành văn bản yêu cầu thắt chặt hoạt động của dòng phim tổng tài bá đạo. Các quy định nhấn mạnh cần bám sát thực tế, hạn chế các nội dung xây dựng hình ảnh doanh nhân và giới giàu sang dựa trên tiền bạc, nhằm tránh ảnh hưởng tiêu cực về mặt hình mẫu cho giới trẻ và cộng đồng.

Bên cạnh đó, các nền tảng phát hành cũng được khuyến nghị giảm số lượng tác phẩm, đồng thời nâng cao chất lượng nội dung. Việc sử dụng từ khóa “tổng tài” để câu view cũng bị cấm triệt để, còn các nội dung liên quan đến người trung niên cần xây dựng hình tượng nhân vật hiền hậu, trí tuệ, tự lập – tránh các mẫu nhân vật kiểu “mẹ chồng, bà nội ác độc” phản cảm hay mô-típ cũ rích. Chính sách này nhằm kiểm soát chất lượng nội dung và hạn chế các hình thức câu view dễ gây tranh cãi.

CHUYỂN ĐỘNG TỪ CƠN SỐT ĐẾN ÁP LỰC ĐỔI MỚI

Khác với phim truyền hình truyền thống kéo dài hàng chục tập, phim ngắn chỉ từ vài giây đến vài phút. Chính đặc điểm này đã giúp nội dung dễ sản xuất, dễ phát hành trên các nền tảng số. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh và ý tưởng đơn giản, bất kỳ ai cũng có thể tạo ra một bộ phim ngắn. Thậm chí, nhiều dự án chỉ mất từ vài ngày đến vài tuần để hoàn thành, sau đó nhanh chóng lên sóng. Nếu được khán giả đón nhận, tác phẩm có thể tạo ra lợi nhuận từ quảng cáo, trả phí theo tập hoặc biến diễn viên thành KOL bán hàng trực tuyến. Số tiền thu về từ tác phẩm micro-drama dài 100 tập, mỗi tập chỉ một phút, có thể còn vượt xa doanh thu của phim điện ảnh truyền thống.

Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng mang lại những thách thức rõ rệt. Nội dung ngày càng trở nên nhàm chán, dựa vào các mô-típ quen thuộc như “nhặt được tổng tài”, “anh hùng cứu mỹ nhân” hay “ngược đãi rồi yêu”, nhiều tác phẩm lồng ghép các yếu tố phản cảm, thậm chí là bạo lực hay khiêu dâm qua các kẽ hở của kiểm duyệt. Các nhà sản xuất thường khai thác cảm xúc cực đoan như “ghét” và “sướng” để thu hút khán giả, xây dựng nhân vật phản diện đáng ghét rồi để nhân vật chính trả thù, tạo cảm giác thỏa mãn tức thì nhưng lại góp phần nuôi dưỡng tâm lý cực đoan và ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.

Trước thực trạng này, Tổng cục Phát thanh – Truyền hình Trung Quốc đã siết chặt kiểm duyệt từ tháng 6/2023. Các nền tảng trực tuyến bắt buộc phải xin giấy phép hoặc số đăng ký phù hợp mới được phát hành nội dung phim. Điều này chấm dứt thời kỳ tự do sáng tạo mà các nền tảng nhỏ lẻ có thể tự ý phát hành các tác phẩm dung tục, phản cảm, gây ảnh hưởng xấu đến xã hội và hình ảnh quốc gia. Các nhà sản xuất buộc phải chuyển hướng sang các nội dung có chiều sâu hơn, như các phim mỗi tập dài hơn 10 phút, có bối cảnh rõ ràng, diễn xuất tốt và giá trị nghệ thuật. Đồng thời, các sản phẩm siêu ngắn chỉ vài chục giây cũng buộc phải tập trung vào ý tưởng sáng tạo, gây bất ngờ để giữ chân khán giả trong thời điểm kiểm duyệt ngày càng gắt gao.

Dù có ưu điểm về tính ngắn gọn, dễ lan truyền, dòng phim “tổng tài bá đạo” và các dạng micro-drama đang đứng trước nguy cơ bão hòa. Các nhà sản xuất buộc phải đổi mới nội dung, sáng tạo không ngừng và tránh sa vào các lối mòn dung tục. Nếu không, khán giả sẽ nhanh chóng lướt qua hoặc quay lưng lại, khiến các sản phẩm này nhanh chóng rơi vào quên lãng, mất chỗ đứng trên thị trường cạnh tranh ngày càng khắc nghiệt.