ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI BÀN VỀ VẤN ĐỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THỜI ĐẠI SỐ HÓA

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đã nêu rõ quan điểm về dự thảo luật sửa đổi, bổ sung luật sở hữu trí tuệ trong phiên họp chiều 23.9. Theo ông, quy định hiện hành của luật cho rằng tin tức thời sự thuần túy là đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả vẫn giữ nguyên trong dự thảo, gây ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực báo chí.

Ông Vinh phân tích, các cơ quan báo chí thường sản xuất ra tin gốc, tuy nhiên các trang tin điện tử sau đó tổng hợp, biên tập và sử dụng thông tin này miễn phí mà không trả công xứng đáng cho những người sáng tạo nội dung gốc. Ông nhấn mạnh, người xem phần lớn ưu tiên các trang tổng hợp, mà các trang này thu lợi lớn từ việc khai thác nội dung mà không chia sẻ quyền lợi hợp pháp cho những người làm ra tin gốc, những người đã vất vả, suy nghĩ nhiều để tạo ra nội dung.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, điều chỉnh quy định trong dự thảo luật để đảm bảo quyền lợi hợp lý cho báo chí và các nhà sáng tạo nội dung. Ông cũng kiến nghị xác lập thỏa thuận giữa các cơ quan báo chí chính thống nhằm thúc đẩy quyền lợi của người làm báo và tăng thêm nguồn thu chính đáng cho ngành báo chí, giúp các tổ chức này phát triển bền vững hơn.

BỘ TRƯỞNG KH-CN NÓI VỀ ĐIỀU KIỆN BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ VỚI TIN TỨC

Trong phần giải trình, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Hồ An Phòng cho biết, theo luật sở hữu trí tuệ hiện hành, các tin tức như họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thời tiết hay các thông tin thông thường khác không thuộc diện được bảo vệ quyền tác giả trừ khi trở thành tác phẩm báo chí hoàn chỉnh.

Theo đó, tác phẩm báo chí phải có nội dung độc lập và cấu trúc đầy đủ, gồm các thể loại như phóng sự, ghi nhanh, tường thuật, phỏng vấn, phản ánh, bình luận, xã luận và các thể loại tương tự, được đăng tải trên báo in, báo điện tử hay các phương tiện truyền thông khác. Ông cũng nhấn mạnh, nhiều trang mạng xã hội, trang tin sử dụng thông tin từ báo chí rất nhiều, gây bức xúc cho giới làm báo.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng bổ sung, nhiều trang web, mạng xã hội chỉ dùng công nghệ sao chép nội dung của báo chí để thu lợi nhuận lớn, dù không phải là báo chính thống. Ông yêu cầu làm rõ cách quản lý và quyền sở hữu trí tuệ đối với những sản phẩm này để tránh thiệt thòi cho báo chí chính thống.

SẢN PHẨM TRÍ TUỆ NHÂN TẠO VÀ VẤN ĐỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Liên quan đến dự thảo luật, nhiều ý kiến đặc biệt quan tâm về quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra và việc sử dụng các tác phẩm đã công bố để huấn luyện AI. Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải cho biết, hiện chỉ có Nhật Bản và EU cho phép khai thác tác phẩm công bố để huấn luyện AI với giới hạn và điều kiện, song điều này gây tranh cãi trong cộng đồng sáng tạo.

Bà Hải nêu câu hỏi, quyền tác giả của các bài hát do AI sáng tác sẽ ra sao khi có người khác sử dụng? Thứ trưởng Hồ An Phong cho biết, nội dung này đã được đặt ra trong quá trình xây dựng luật và đề cập đến việc nên có cơ chế cho phép các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm để nghiên cứu, còn việc sử dụng vào mục đích thương mại thì cần xin phép rõ ràng.

Việc này nhằm tạo sự cân bằng giữa thúc đẩy nghiên cứu, phát triển AI và bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo, tránh tình trạng cấm đoán hoàn toàn gây cản trở sự tiến bộ của công nghệ trong thời đại số.