Nghệ sĩ gia tộc Thanh Nga – Di sản chưa từng giảm nhiệt của sân khấu cải lương
Gia tộc Thanh Nga, một biểu tượng bất tử của làng cải lương Việt Nam, không chỉ nổi bật với các thế hệ nghệ sĩ tài năng mà còn góp phần định hình những dòng nhạc vọng cổ truyền thống. Người mở đầu câu chuyện này là ông Năm Nghĩa, đoàn Thanh Nga, một kép cải lương không chỉ gây ấn tượng với khả năng diễn xuất mà còn là người biến đổi bài Dạ cổ hoài lang từ nhịp 4 của nhạc sĩ Cao Văn Lầu thành nhịp 8, từ đó tạo tiền đề cho các thế hệ sau phát triển nhịp 16, 32, 64 – hình mẫu của các diễn trình vọng cổ hiện đại.
Bên cạnh ông là bà Nguyễn Thị Thơ, người vợ tận tụy, quản lý xuất sắc đoàn Thanh Nga suốt nhiều thập kỷ, đảm bảo duy trì và phát triển đoàn trong những giai đoạn khó khăn nhất của sân khấu. Gia tộc còn có những người con xuất sắc, như NSƯT Thanh Nga và NSƯT Bảo Quốc, những cái tên góp phần làm rạng danh nghệ thuật cải lương qua hàng loạt vai diễn ấn tượng. Đáng tiếc, người con trai mất sớm là Hữu Thình, và vợ của ông, Thanh Lệ, cũng theo nghề hát, cả hai đều là cha mẹ của NSƯT Hữu Châu, một thế hệ nghệ sĩ nữa góp phần dựng xây nền móng cho nghiệp hát truyền thống của gia tộc.
Thanh Nga—ngôi sao sáng của sân khấu trước 1975, từng giành giải Thanh Tâm khi mới 16 tuổi, đồng thời là một diễn viên điện ảnh nổi bật, năm 1974 giành danh hiệu Nữ diễn viên được yêu thích nhất và thể hiện xuất sắc trong Liên hoan Phim châu Á. Trên sân khấu cải lương, bà để lại ấn tượng sâu đậm qua các vai diễn như Hương, Dương Thái Chân, Giáng Hương, Trưng Trắc, Quỳnh Nga, Vân, Dương Vân Nga… những nhân vật thể hiện nội tâm đa dạng, chạm đến trái tim khán giả. Sự ra đi của bà khi mới 36 tuổi, trong thời điểm đỉnh cao của sự nghiệp, là một tổn thất lớn đối với sân khấu Việt Nam.
Gia tộc còn có NSƯT Bảo Quốc, em ruột của Thanh Nga, từng đoạt giải Thanh Tâm năm 1968. Ban đầu, anh mơ ước trở thành kép mùi trong gánh hát nhưng lại bị thu hút bởi khả năng diễn hài và các vai kịch, trở thành một danh hài lừng danh, để lại dấu ấn qua hàng loạt vai diễn như Chương Hầu, Tất Đạo, Bùi Kiệm, Hai Xiên. Hiện tại, dù đã hơn 70 tuổi và định cư tại Mỹ, Bảo Quốc vẫn đều đặn biểu diễn trong và ngoài nước, giữ lửa cho dòng họ, giữ gìn nghệ thuật truyền thống và truyền cảm hứng cho các thế hệ sau.
Có thể nói, gia đình Thanh Nga còn tiếp nối bằng những thế hệ thứ ba, như Hữu Lộc, cháu của bà Thơ, từng quản lý đoàn kịch Nụ Cười Mới, cũng như Gia Bảo, cháu nội của Bảo Quốc, đang bắt đầu gánh vác trọng trách giữ gìn di sản nghệ thuật của gia đình qua các vở tuồng kinh điển và chương trình biểu diễn quy mô. Gia Bảo, ngoài năng khiếu diễn xuất còn là một bầu show có tiếng, nổi bật trong các hoạt động liên hoan sân khấu và các vở diễn bán vé chạy, chứng tỏ khả năng sáng tạo và giữ gìn nét đẹp truyền thống của giới nghệ sĩ cải lương Việt Nam.
Nói về điều này, Bảo Quốc chia sẻ: “Nghề hát thiêng liêng lắm, ông tổ cho mình phước báu nào thì mình ráng giữ cẩn thận. Không vì chạy theo tiếng cười mà làm hại nghệ thuật, bởi mỗi ngày diễn xong, tôi vẫn tự kiểm điểm xem mình đã làm gì chưa đúng để sửa chữa. Nghề này là món quà trời ban, mình phải trân trọng và giữ gìn cho đến cùng.”
Với lòng đam mê và trách nhiệm truyền thống, thế hệ nghệ sĩ trong gia tộc Thanh Nga vẫn không ngừng nỗ lực để giữ gìn và phát huy giá trị của nghệ thuật cải lương, chắc chắn rằng di sản của họ sẽ còn mãi bất diệt trong lòng khán giả qua nhiều thế hệ.