LỤC BÌNH TRÁI CHUỐI, GIẶC TƯƠNG Lai Tạo Giải Pháp Mới Hay Gây Thách Thức?

Trong những năm gần đây, câu chuyện về lục bình luôn là chủ đề nóng bỏng nhưng ít được đề cập một cách thẳng thắn. Nhiều nơi coi lục bình như “giặc”, cần phải tiêu diệt, trong khi thực tế vẫn còn nhiều góc độ chưa được khám phá kỹ lưỡng. Liệu thân phận của lục bình ở sông rạch Nam bộ có thực sự đáng bị lãng quên?

Một ngày cuối tháng 4 năm 2025, chúng tôi theo chân kỹ sư trẻ Vũ Viết Toàn và kỹ thuật viên Lê Thanh Sơn từ TP.HCM về huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An, để chứng kiến một bước tiến trong cuộc chiến chống lục bình. Trước đó, tại hội trường của Công ty cổ phần nghiên cứu – bảo tồn và phát triển dược liệu Đồng Tháp Mười, các chuyên gia đã tổ chức nghiệm thu đề tài khoa học về công nghệ vớt và chế tạo lục bình thành bánh.

VỚT LỤC BÌNH ĐỂ TẠO SẢN PHẨM MÔI TRƯỜNG THÂN THIỆN

Trong buổi lễ, kỹ sư Vũ Viết Toàn đã trình bày về đề tài mang tên “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo máy cuộn lục bình đã vớt thành bánh”. Vật liệu chính của đề tài là lục bình đã qua thu hoạch, được vớt từ sông, rồi chế biến thành các bánh nhỏ có thể phục vụ cho mục đích làm phân bón hoặc làm vật dụng trang trại, giảm chi phí và tác động tiêu cực lên môi trường.

Chủ nhiệm đề tài cho biết, thiết bị tự động của họ có khả năng vớt lục bình, phân loại, đóng bánh ngay trên sông với công suất lên tới 60 bánh mỗi giờ. Trọng lượng sau ép là khoảng 60 kg/bánh, giúp giảm thiểu lãng phí nguồn tài nguyên vô giá này. Công trình không chỉ hướng tới thân thiện môi trường mà còn mở ra một hướng khai thác mới, mang lại giá trị kinh tế từ nguồn tài nguyên vốn dĩ bị xem là “giặc” xung quanh.

Ngay trong lần ra mắt này, công ty đã ký hợp đồng tiêu thụ 300 bánh lục bình với giá 13.000 đồng/bánh, thấp hơn nhiều so với giá bánh rơm làm phân bón trước đây (hơn 40.000 đồng). Một số hợp tác xã nông nghiệp cũng đã đặt mua và có ý định đầu tư để tự vận hành máy móc, chủ động trong việc thu vớt lục bình trên các tuyến sông lân cận.

Chuyến hành trình cho thấy, công nghệ mới có tiềm năng trở thành giải pháp hữu ích để xử lý lục bình hiệu quả hơn, thân thiện hơn với môi trường, thay vì chỉ xử lý bằng thuốc hay các phương pháp truyền thống.

KHÁN GIẢ VÀ NHÀ QUẢN LÝ ĐỀ NGHỊ VẬN ĐỘNG TRƯỚC THÁCH THỨC

Tuy nhiên, sau thành công ban đầu, nhiều người đặt câu hỏi về khả năng ứng dụng rộng rãi và khả năng giải quyết triệt để vấn đề lục bình. Ngày 1.6.2025, công ty tham gia hoạt động ra quân “bảo vệ dòng sông quê hương” của Quận đoàn Ninh Kiều (Cần Thơ). Theo giám đốc Ngô Nguyên Hồng, các đối tác vẫn còn nhiều ý kiến đắn đo về việc chuyển giao công nghệ và khả năng duy trì vận hành quy mô lớn.

Trong khi đó, lục bình vẫn phủ kín các dòng sông, làm tăng chi phí vận chuyển và đẩy giá lúa gạo tăng cao tại các tỉnh miền Tây. Việc ngân sách hàng năm dành cho xử lý lục bình vẫn chỉ là chi phí chi trả, chưa có cơ chế khai thác và thu hồi lợi nhuận rõ ràng. Các chính sách xử lý lục bình của các địa phương như Long An, Tây Ninh vẫn chưa thể thực thi hiệu quả hoặc mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Các dự án xử lý theo phương pháp truyền thống như dùng máy xúc, tàu kéo, hay phun thuốc diệt cỏ vẫn đang diễn ra khá rầm rộ. Dù vậy, câu chuyện về lục bình vẫn còn là bài toán khó, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng.

Liệu công nghệ chế biến thành bánh lục bình có thể trở thành giải pháp chiến lược dài hạn hay chỉ là bước đi thử nghiệm? Trong bối cảnh đó, vấn đề khai thác, quản lý tài nguyên mặt nước đang trở thành một thử thách lớn, đòi hỏi sự rõ ràng trong chính sách và trách nhiệm của các bên liên quan.

Chưa rõ ràng về chính sách thu hút đầu tư, phối hợp thực thi và khả năng mở rộng công nghệ, nhưng rõ ràng lục bình vẫn còn đó, âm thầm thách thức hành trình giữ gìn dòng sông quê hương.