CUỘC CÁCH MẠNG TINH GỌN BỘ MÁY HÀNH CHÍNH: THIẾU NGƯỜI ĐẠT MỤC TIÊU

Sáng 31.10, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức hội thảo khoa học góp ý cho dự thảo các văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Trong phiên thảo luận mang chủ đề 40 năm Đổi mới và kết quả nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, GS-TS Nguyễn Quốc Sửu, Phó giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công của Học viện Chính trị quốc gia, nhấn mạnh tầm quan trọng và những khó khăn trong chiến lược cải cách bộ máy hành chính của đất nước.

Theo ông Sửu, việc cải cách bộ máy hành chính đã được đặt ra nhiều lần, nhưng đến nay vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Đến năm 2025, dự kiến cuộc cách mạng này sẽ trở thành một cuộc “cách mạng, đại cách mạng” và mang lại nhiều thay đổi sâu sắc. Ông cho biết: “Việc này đã được đặt ra nhưng lâu nay vẫn cứ hội thảo, lấy ý kiến, thành ra việc làm chưa dứt điểm, chưa đạt hiệu quả cao. Đến nay, đây là quyết định đúng đắn, một cuộc cách mạng rất lớn để tinh gọn bộ máy.”

GS-TS Nguyễn Quốc Sửu phân tích, khi quyết định tổ chức cuộc cách mạng bộ máy được thực hiện nhanh, mạnh, đương nhiên sẽ đối mặt với không ít thách thức, khó khăn. Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh rằng cần “vừa chạy, vừa xếp hàng”, vừa hành động vừa điều chỉnh phù hợp với thực tế để vượt qua những khó khăn phát sinh.

Trong quá trình giám sát và nghiên cứu, ông Sửu chỉ ra ba thách thức chính trong quá trình đổi mới bộ máy hành chính tại các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp xã. Thứ nhất là việc giảm số cấp chính quyền từ 4 xuống 3, đồng thời cần xác định lại triết lý phân quyền sao cho rõ ràng, phù hợp với thực tiễn và phù hợp với đặc thù như văn hóa, kinh tế, chính trị của Việt Nam. Ông nhấn mạnh: “Khi bộ máy từ 4 cấp xuống 3 cấp, cần xác định lại triết lý phân quyền, để địa phương có thể quyết và chịu trách nhiệm rõ ràng, luật pháp phải rõ ràng và phù hợp.”

Thứ hai, ông chỉ ra rằng, từ 1.7 đến nay, cấp xã mới chủ yếu giữ vai trò trung chuyển dịch vụ công chứ chưa thực sự trở thành cấp chính quyền. “Báo cáo về số lượng cán bộ không thiếu, nhưng thiếu người làm đúng việc”, ông Sửu nói. Ông cũng đề nghị không nên “đồng phục” về số lượng cán bộ cấp xã giữa các địa phương có quy mô dân số khác nhau. Ví dụ, nơi có 40.000 dân và nơi có 140.000 dân, nhu cầu phục vụ là khác nhau nhưng người quản lý lại giống nhau, điều này gây khó khăn trong thực thi nhiệm vụ.

Trong phần phân tích, ông Sửu dẫn chứng, ở quận, bộ phận giáo dục quản lý 50 trường với 16-18 người, còn về phường chỉ còn 2 người phụ trách quản lý 20 trường. Sự thay đổi này đôi khi làm giảm hiệu quả và gây quá tải công việc.

Thứ ba, vấn đề về chính sách và chế độ dành cho cán bộ. Ông cho biết, trước đây, nhiều người làm một việc, còn bây giờ, sau khi sáp nhập, một người phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Chính sách khuyến khích, giữ chân cán bộ chưa được điều chỉnh phù hợp, mặc dù trách nhiệm ngày càng nặng nề, tiền lương không đổi, gây khó khăn lớn.

Từ các phân tích này, ông đề xuất bổ sung vào dự thảo văn kiện Đại hội XIV các nội dung liên quan đến kết quả, thành tựu đã đạt được trong năm 2025, đặc biệt là xây dựng nền hành chính công vụ hiệu quả, năng lực cao, nhằm góp phần thúc đẩy quá trình tinh giản bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.