NHỮNG TRANG SỬ CỦA BÁO CHÍ ĐẦU TIÊN Ở SÀI GÒN: HÀNH TRÌNH XÂY DỰNG VĂN HÓA BÁO CHÍ TRONG GIAI ĐIỆU XÂM LƯỢC PHÁP

Ngay sau khi thực dân Pháp nổ những phát súng mở màn chiến dịch xâm chiếm Việt Nam, hệ thống báo chí đã nhanh chóng trở thành công cụ tuyên truyền đắc lực cho công cuộc mở rộng địa bàn. Từ ngày 23.4.1859, từ chính quốc, thư ký riêng của Phó đô đốc Rigault de Genouilly, Roux, đã bắt đầu viết bài trên tờ Illustration để quảng bá hoạt động của thực dân. Đồng thời, các tờ báo khác như Revue des deux mondes cũng đăng tải các bài nghiên cứu về Sài Gòn, góp phần định hình hình ảnh vùng đất mới dưới góc nhìn của giới truyền thông phương Tây.

NGƯỜI PHÁP XÂY DỰNG MẢNG BÁO CHÍ RIÊNG CHO THUỘC ĐỊA NAM KỲ

Sau khi chiếm đóng ba tỉnh miền Đông Nam kỳ, chính quyền thực dân Pháp tại Sài Gòn bắt đầu lập ra các cơ quan truyền thông riêng biệt nhằm phục vụ mục tiêu kiểm soát và tuyên truyền. Trong đó, nổi bật nhất là tờ Bulletin officiel de l’Expédition de Cochinchine (BOEC) ra đời từ tháng 11.1861, một công báo đầu tiên của chính quyền Pháp tại khu vực. Tờ báo này ra đều đặn hàng tuần, bao gồm các nghị định, quyết định của Thống đốc Nam kỳ, đồng thời phản ánh đời sống giấy tờ hành chính của chính quyền đô hộ.

NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA BÁO CHÍ VÀ SỰ HÌNH THÀNH CÁC TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG

Trong hành trình phát triển, BOEC đã thay đổi tên thành Bulletin officiel de la Cochinchine française (BOCF) và mở rộng nội dung bằng các bài nghiên cứu về lịch sử, kinh tế, xã hội của vùng đất mới. Đến năm 1888, tờ báo này ngưng phát hành, được sáp nhập vào tờ Journal officiel de l’Indo-Chine françaises, mở ra kỷ nguyên báo chí chính thức của toàn bộ khu vực Đông Dương dưới chế độ thực dân.

SÀI GÒN CÓ BÁO CHÍ RIÊNG IN BẰNG CHỮ QUỐC NGỮ ĐẦU TIÊN

Trong bối cảnh các tờ báo của Pháp chủ yếu in bằng tiếng Pháp và phục vụ giới quan lại, từ cuối năm 1861 đến 1864, các báo chí tại Sài Gòn còn phần lớn dành cho người ngoại quốc cư trú. Phải đến ngày 15.4.1865, Gia Định Báo ra đời – là báo in bằng chữ quốc ngữ đầu tiên tại khu vực này. Ban đầu, tờ báo do người Pháp Ernest Potteau làm Tổng tài, nhưng đến năm 1869, Trương Vĩnh Ký đã tiếp quản và góp phần phát triển mạnh mẽ, mở ra thời kỳ báo chí của người Việt.

Từ đó, Gia Định Báo trở thành nền móng để các nhà báo Việt Nam góp mặt, phát huy tiếng nói riêng trong bối cảnh đất nước còn nhiều thay đổi và đòi hỏi sự đa dạng trong phương thức truyền đạt thông tin của cộng đồng địa phương.