KHU CHỢ TÂN THANH TRỔI Mình TỪ NHỮNG NGÀY HỒNG NHANH TRỞ NÊN VẮNG LẠNH

BUỔI SÁNG VĂN NGHỆ TRÊN BIÊN GIỚI, ĐÁNH THỨC BỞI NHỮNG DÒNG XE TƯƠI SÁNG CHUYỀN CHUYỂN HÀNG HÓA VÀ NGƯỜI DẬP DẦN TẠI KHU VỰC LÀM THỦ TỤC. NGƯỢC LẠI, CHỢ TÂN THANH, NƠI ĐƯỢC MỆNH DANH NHƯ “THIÊN ĐƯỜNG MUA SẮM” TRƯỚC ĐÂY, ĐANG CHỨNG KIẾN NHỮNG NGÀY ĐÌU HIU, VẮNG LẠNH.

TẠI CÁC GIAN HÀNG TRONG CHỢ, NHIỀU TIỂU THƯƠNG LẶNG LẼ KÉO CỬA, TRANG BỊ HÀNG HÓA NHƯ ÁO QUẦN, TÚI XÁCH, ĐỒ GIA DỤNG… RA TRƯỚC QUẦY, CHO CHUẨN BỊ CHO NGÀY MỚI. SAU KHI DẸP BỤI, CHỈNH SỬA MÓC, HỌ NGỒI XẾP ĐỒ VÀ CHỜ ĐỢI KHÁCH.

Trong những lối đi sâu trong chợ, nhiều gian hàng vẫn đóng kín, chỉ còn lại những phần cửa cuốn hé mở, vài thùng hàng đặt trước, tiếng mời chào thì thầm ít ỏi, thi thoảng mới vang vọng khi khách hỏi giá.

Nhớ lại những ngày đông đúc, các tiểu thương lâu năm vẫn nhắc về cảnh xe du lịch chở khách nối đuôi nhau vào bãi, từ sáng sớm đến tối muộn, hàng hóa dồn dập chuyển về. Chị Nguyễn Thị Thu, một người bán hàng lâu năm, chia sẻ: “Ngày đó, có những ngày không ăn trưa nổi vì hàng cứ vừa chuyển vào là có khách đứng chờ. Một quầy nhỏ nhưng đông đúc, phải có vài người cùng phân chia công việc từ lấy hàng, tính tiền đến đóng gói.” Rất nhiều gia đình đã bỏ công mở quầy trong chợ, gắn bó hàng chục năm với khu vực này.

Thời kỳ đó, hoạt động của các chuyến xe du lịch cùng các dịch vụ quanh khu vực tạo thành nhịp sống sôi động cho vùng biên giới. Quán ăn, nhà nghỉ, điểm trông xe và dịch vụ vận chuyển hàng hóa đều tấp nập, góp phần thúc đẩy đời sống kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, sau đại dịch, mọi thứ trở nên khác biệt rõ rệt. Các cửa khẩu bị gián đoạn hoạt động, lượng khách giảm mạnh, nhiều quầy hàng phải đóng cửa hoặc chỉ hoạt động cầm chừng. Chị Thu buồn bã: “Giờ có những ngày còn không mở hàng.” Các mặt hàng từng là nguồn thu nhập chính giờ đây có thể mua dễ dàng qua các sàn thương mại điện tử, chỉ cần vài thao tác đơn giản là hàng đã chuyển tới nhà, giá cả cạnh tranh, mẫu mã đa dạng hơn.

Là đối mặt với khó khăn, nhiều tiểu thương đã sáng tạo thích nghi bằng cách chuyển sang bán hàng online, livestream từ quầy, hoặc biến gian hàng thành kho chứa hàng và điểm đặt đơn hàng. Một số người khác do không còn phù hợp với mô hình cũ đã rời bỏ chợ để tìm kiếm công việc mới, bỏ lại nơi từng là sinh kế gắn bó suốt nhiều năm.

Dù vậy, vẫn còn một số người mở cửa mỗi sáng như một phần cuộc sống. Đối với họ, chợ không chỉ là nơi buôn bán, mà còn là phần thời gian đã trôi qua, là di sản của gia đình, là mạch sống định hình cuộc đời.

Trong khi đó, hoạt động giao thương bên ngoài vẫn diễn ra đều đặn. Hoạt động thông quan từng bước số hóa, các tuyến đường chuyên dụng tăng cường vận chuyển, giảm áp lực phương tiện tại khu vực cửa khẩu chính. Dòng người qua lại biên giới đông hơn, nhưng không phải mọi chuyến đều dừng lại trong chợ. Đa phần khách sau khi thực hiện các thủ tục sẽ tiếp tục hành trình theo lịch trình đã định sẵn. Các chuyến xe chở hàng hoạt động theo quy trình khép kín, ít tạo ra sự kết nối thực sự với hoạt động buôn bán trong chợ.

Không gian chợ còn giữ nét đặc trưng của một mô hình truyền thống, các gian hàng san sát, hàng hóa khá giống nhau, khu vực dành cho nghỉ chân, ăn uống và trải nghiệm còn hạn chế.

Để nâng cao sức sống cho thương mại vùng biên, ông Nguyễn Quốc Toàn, Giám đốc Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn, cho biết tháng 6.2026, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án quy hoạch và ý tưởng thiết kế kiến trúc Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh – Pò Chài, rộng khoảng 70,67 ha với bốn phân khu chính: thương mại – chợ biên giới, dịch vụ – du lịch, văn hóa – giao lưu dân tộc, cùng cải tạo tuyến phố và hình thành tuyến phố đặc trưng.

Mục tiêu của đề án là xây dựng Tân Thanh thành trung tâm biên giới hiện đại, thân thiện, sạch sẽ và văn minh; thu hút dòng khách ổn định, phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động địa phương. Tổng vốn dự kiến khoảng 1.450 tỷ đồng, huy động từ ngân sách, vốn xã hội hóa, hợp tác Việt Nam – Trung Quốc cùng các nhà đầu tư tư nhân, đối tác công-tư.

Dự án sẽ trải qua ba giai đoạn: giai đoạn 2026-2028 tập trung hoàn thiện quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất, xây dựng hạ tầng; giai đoạn 2029-2031 sẽ đầu tư và vận hành các khu chức năng trọng điểm; đến năm 2035, Tân Thanh hướng tới trở thành cửa khẩu thông minh, hiện đại, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biên giới Lạng Sơn, nâng cao sinh kế cho người dân, và khẳng định vị thế của khu vực trên hành lang thương mại Việt Nam – Trung Quốc.