QUỐC HỘI ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HỆ THỐNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ, ĐẢM BẢO TỐC ĐỘ VÀ CHỦ ĐỘNG TRONG XỬ LÝ VỤ ÁN

Trong khuôn khổ phiên thảo luận ngày 11.11, các đại biểu Quốc hội tập trung chất vấn về hoạt động của các cơ quan thi hành án dân sự (THADS) sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Những vấn đề này nhận được sự quan tâm đặc biệt nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch cho hệ thống thực thi pháp luật.

THAY ĐỔI MÔ HÌNH TỔ CHỨC, TĂNG TÍNH CHỦ ĐỘNG VÀ HIỆU QUẢ HOAT ĐỘNG của hệ thống thi hành án dân sự từ ngày 1.7.2025

Theo kế hoạch, từ ngày 1.7.2025, mô hình tổ chức của hệ thống THADS sẽ có sự thay đổi lớn: bỏ cấp tổng cục, cục và chi cục để hình thành các cơ quan gồm Cục Quản lý THADS, THADS cấp tỉnh và THADS khu vực. Mục đích nhằm tối ưu hóa hoạt động, giảm bớt các khâu trung gian và tăng cường trách nhiệm tại chỗ.

ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC TRẠNG HIỆN TẠI, ĐẠI BIỂU NGUYỄN TÂM HÙNG CHỈ RA NHỮNG MẠI CẦU

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng, đoàn TP.HCM, chia sẻ rằng bên cạnh những kết quả tích cực, mô hình mới còn tồn tại nhiều hạn chế. Hiện nay, THADS khu vực thiếu tư cách pháp nhân, không có con dấu, không tài khoản để thực hiện các hoạt động thi hành án. Điều này làm cho hoạt động kiểm sát và phối hợp với cơ quan xét xử và viện kiểm sát gặp nhiều khó khăn.

Theo ông, tính trách nhiệm và khả năng quyết định xử lý vụ việc bị hạn chế do thẩm quyền chủ yếu tập trung tại cấp tỉnh, gây ra tình trạng xử lý chậm trễ, hồ sơ phải đi qua nhiều cấp rồi mới được trả về khu vực, làm giảm tính chủ động trong giải quyết các vụ án lớn, phạm vi xa.

Ngoài ra, hệ thống không thể tự lập các hợp đồng mở tài khoản hoặc thanh toán các khoản chi phí liên quan do thiếu con dấu, tài khoản ngân hàng; tất cả các giao dịch đều phải qua cấp tỉnh, dẫn đến quá trình xử lý bị tắc nghẽn, tăng rủi ro về bảo quản, vận chuyển vật chứng.

Vị đại biểu kiến nghị, cần hoàn thiện mô hình cơ quan THADS phù hợp với tổ chức của tòa án và viện kiểm sát, trong đó THADS khu vực nên là cơ quan có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản ngân hàng và trụ sở riêng. Giải pháp này giúp rút ngắn thủ tục, tăng cường trách nhiệm tại chỗ, từ đó đẩy nhanh tiến độ xử lý vụ việc.

Bên cạnh đó, đại biểu Đặng Bích Ngọc đề xuất quy định trưởng THADS khu vực đồng thời là chấp hành viên trưởng để tạo điều kiện chỉ đạo, phối hợp tốt hơn trong công tác thi hành án, đặc biệt là trong xử lý các vụ lớn, phối hợp với tòa án, viện kiểm sát địa phương.

BỘ TRƯỞNG NGUYỄN HẢI NINH: HỆ THỐNG THADS ĐÃ DẦN HOÀN THIỆN VÀ TÍCH HỢP CHẶT CHẼ

Giải trình trước ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, sau hơn 4 tháng vận hành theo mô hình mới, hệ thống THADS đã từng bước khắc phục những vướng mắc ban đầu, đồng thời đạt được nhiều kết quả tích cực.

Ông Ninh cho biết, các phòng THADS khu vực được bố trí đồng bộ với tòa án và viện kiểm sát, từ đó hoạt động phối hợp diễn ra thuận lợi, không còn vướng mắc. Các số liệu ban đầu cho thấy, về mặt số lượng vụ việc và tiền thực thi, hệ thống đã vượt chỉ tiêu Quốc hội đề ra. Đặc biệt, đối mặt với những vụ lớn như Tân Hoàng Min, Vạn Thịnh Phát, hệ thống vẫn đạt được kết quả vượt mong đợi.

Chuyển đổi số là một bước đột phá quan trọng của ngành thi hành án. Các phần mềm ra quyết định thi hành án điện tử, biên lai điện tử đã đi vào hoạt động, giúp ban hành hơn 75.000 quyết định thi hành án và hơn 375.000 biên lai điện tử, tương ứng với số tiền hơn 33.700 tỷ đồng.

Ông Ninh nhấn mạnh, vụ án Vạn Thịnh Phát chỉ cần một nút nhấn là hơn 8.000 tỷ đồng đã được chuyển vào tài khoản của hơn 40.000 trái chủ, thay vì trước kia phải gửi 40.000 bản giấy tích tắc.

Bộ trưởng cũng chia sẻ, ngành thi hành án đang tiếp tục phát triển phần mềm tổ chức và các nền tảng số để thực hiện toàn bộ các tác nghiệp trên môi trường điện tử, nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian xử lý vụ án. Về vấn đề trưởng THADS khu vực, ông khẳng định chức danh này không chỉ hành chính mà còn là chức danh tư pháp, đảm bảo có con dấu, chữ ký số để thực thi nhiệm vụ.

Tổng kết, các lãnh đạo ngành tin tưởng rằng, với những cải tiến này, hoạt động thi hành án sẽ ngày càng nhanh chóng, chủ động và minh bạch hơn, góp phần nâng cao niềm tin của xã hội vào hệ thống pháp luật.