THỎA THUẬN 75% DIỆN TÍCH ĐẤT ĐƯỢC BÀN THẢO, PHẦN CÒN LẠI SẼ ĐƯỢC THU HỒI THEO QUY ĐỊNH MỚI

Chính sách thu hồi đất sáng tạo nhằm tháo gỡ vướng mắc trong các dự án đầu tư lớn

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN-MT), dự thảo Nghị quyết mới đề xuất quy định rõ ràng hơn về việc thu hồi đất trong các dự án phát triển đô thị, thương mại, tài chính quốc tế và du lịch. Thực tế cho thấy, nhiều dự án quy mô lớn mang lại lợi ích kinh tế, đóng góp đáng kể vào ngân sách nhưng hiện gặp khó khăn do thiếu quy định rõ ràng về việc thu hồi phần diện tích đất còn lại khi chủ đầu tư và người dân chưa thể đạt thỏa thuận.

Các dự án như chỉnh trang đô thị, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính hay các khu dịch vụ văn hóa, thể thao… đều đối mặt với tình trạng “bế tắc” khi gặp vướng mắc trong giải phóng mặt bằng hoặc đền bù đất đai. Đặc biệt, luật Đất đai hiện hành chỉ quy định thu hồi đất trong các trường hợp an ninh, quốc phòng, còn các trường hợp khác vẫn còn thiếu các quy định phù hợp, gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và lãng phí nguồn lực đất đai.

GÓP PHẦN GIẢI THOÁT KHÓ KHĂN VỀ ĐỀN BÙ

Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp nhấn mạnh: “Điều mà cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là cơ chế thu hồi đất và giải phóng mặt bằng”. Dự thảo lần này đã mở rộng các trường hợp nhà nước được quyền thu hồi đất, bao gồm các dự án tại vị trí đặc quyền, dự án khu dân cư đô thị hỗn hợp, khu thương mại tự do, nhằm thúc đẩy phát triển đô thị và bất động sản. Đặc biệt, đề xuất về việc nếu dự án đã giải phóng mặt bằng đạt hơn 75% diện tích trong thời hạn theo quy định của HĐND tỉnh, nhà nước sẽ đứng ra thu hồi phần đất còn lại sẽ đem lại nhiều lợi ích lớn cho chủ đầu tư, giúp dự án không bị đình trệ do vướng mắc đền bù từng phần.

Luật sư Hoàng Thu (đoàn Luật sư TP.HCM) đồng tình với đề xuất này, cho rằng quy định này phản ánh sự linh hoạt của pháp luật, phù hợp với thực tế và giúp giải quyết các dự án gặp khó khăn nội tại do thiếu sự đồng thuận của người dân. Ví dụ như dự án Bắc Rạch Chiếc ở TP.HCM, dù đã đạt 88% giải phóng mặt bằng từ năm 2001, nhưng vẫn còn tồn đọng phần đất chưa được bồi thường do vướng mắc trong đàm phán và giá đề xuất. Trường hợp khác tại xã Nhà Bè, chủ đầu tư đã bồi thường 98% diện tích đất nhưng phần còn lại lại tồn đọng vì giá bồi thường quá cao hoặc không phù hợp. Những ví dụ này cho thấy, việc quy định rõ về tỷ lệ đã giải phóng mặt bằng và quyền nhà nước thu hồi khi đạt trên 75% sẽ giảm thiểu tình trạng dự án “treo kéo dài” vì vướng mắc đền bù.

BẢO VỆ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI DÂN VÀ GIẢM NGUY CƠ BỎ NGỎ

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, việc áp dụng cơ chế này cần có các quy định chặt chẽ để đảm bảo công bằng và hạn chế lạm dụng. Công đoạn xác định mức giá bồi thường, cũng như tiêu chí về tỷ lệ đất đạt 75%, cần rõ ràng và minh bạch. Chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò trung gian trong quá trình hòa giải giữa chủ đầu tư và người dân, hỗ trợ các bên đi đến sự thống nhất. Trong trường hợp không thể, nhà nước sẽ đứng ra thu hồi phần đất còn lại, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân.

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM Lê Hoàng Châu hoan nghênh dự thảo nghị quyết này vì nó sẽ tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ dự án, đồng thời vẫn đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân. Ông nhấn mạnh: “Quy định này sẽ tạo điều kiện để phát huy tốt hơn quyền lợi của các tổ chức kinh tế và người sử dụng đất, giúp chính quyền và chủ đầu tư phối hợp hiệu quả hơn trong quá trình thực thi luật đất đai.” Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo về những khó khăn trong công tác tổ chức và bảo vệ quyền lợi của người dân, nhất là trong trường hợp các hộ còn lại (chiếm 25%) có thể bị thiệt thòi nếu giá bồi thường không phù hợp hoặc không phản ánh đúng giá thị trường.

Ông đề xuất, quy định cần làm rõ cách xác định giá đất, áp dụng cơ chế hỗ trợ về chênh lệch giá trị bồi thường nhằm tránh thiệt thòi cho người dân. Đồng thời, cần cơ chế giám sát trách nhiệm của các cơ quan liên quan để chống lại các hành vi trục lợi hoặc gian lận trong quá trình thực hiện.

Việc xây dựng khung pháp lý chặt chẽ và minh bạch là yếu tố then chốt để cơ chế này phát huy hiệu quả, giảm thiểu các tranh chấp, thúc đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn, đồng thời hạn chế lãng phí nguồn đất đai. Ngược lại, nếu thiếu kiểm soát, cơ chế này dễ dẫn đến các tranh chấp mới hoặc xảy ra tình trạng trục lợi, gây thiệt hại cho cộng đồng và xã hội.