THI LỚP 10: GIẢI PHÁP CHỐNG ÁP LỰC VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG HAY GÂY RA BẤT CÔNG?

Trong bối cảnh chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2025-2026, nhiều ý kiến tranh luận về việc có nên duy trì hình thức thi cử hiện tại hay chuyển sang phương án xét tuyển nhằm giảm áp lực cho học sinh và đảm bảo công bằng. Các vấn đề này nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các chuyên gia, phụ huynh và giới quản lý giáo dục.

ĐÁP VẤN TỪ NGHỊCH LÝ CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC KHÁC NHAU

Trong phát biểu tại hội trường kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga (Quảng Trị) nhấn mạnh rằng kỳ thi lớp 10 hiện nay đã trở thành một “kỳ thi quốc gia thu nhỏ” ngày càng gây áp lực nặng nề cho học sinh. Bà chia sẻ: “Nhìn các em, những gương mặt bơ phờ, đờ đẫn vì áp lực thi cử, rồi đọc những bức thư tuyệt vọng khi không vượt qua kỳ thi, thật sự đau lòng.” Theo bà Nga, tỷ lệ học sinh vào lớp 10 còn thấp tại nhiều địa phương phản ánh việc giáo dục chưa thực sự đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục phổ thông 12 năm cho mọi người.

Bà còn chỉ ra nghịch lý của hệ thống thi cử kéo quá căng thẳng, khiến nhiều học sinh có học lực khá giỏi vẫn không qua nổi kỳ thi cạnh tranh gay gắt này, dẫn đến việc phải chuyển sang các trường tư thục có mức học phí cao vượt khả năng của nhiều gia đình. Vì vậy, bà đề xuất cần có những điều chỉnh trong phương thức tuyển sinh, giảm tải áp lực, mở rộng cơ hội cho mọi đối tượng học sinh.

Ý kiến của phụ huynh và các chuyên gia về phương án xét tuyển

Nhiều phụ huynh, như ông Hoàng Văn Giàu, phụ huynh có con học tại TP.HCM, thừa nhận thi cử hiện nay mang nặng nề về tâm lý, gây tốn kém và áp lực lớn cho gia đình. Ông cho rằng, cần có các phương án tuyển sinh linh hoạt hơn, có thể dựa vào kết quả học tập hoặc các tiêu chí khác mà không nhất thiết phải thi cử. Chính vì thế, ông đề xuất xét tuyển vào lớp 10 kết hợp với xây dựng đủ các trường lớp phù hợp, giảm tải gánh nặng tâm lý cũng như cơ hội học tập cho học sinh.

Hiệu trưởng một trường THPT tại TP.HCM, ông Huỳnh Thanh Phú, cũng đồng tình rằng cách tổ chức thi cử tốn kém về tài chính, gây áp lực tâm lý, đồng thời đòi hỏi ngân sách lớn để duy trì hoạt động. Ông đề xuất mô hình xét tuyển dựa trên kết quả học tập kèm theo các tiêu chí khác về kỹ năng để tuyển học sinh vào lớp 10, vừa giảm căng thẳng, vừa đảm bảo công bằng hơn.

GIẢI PHÁP NÊN XEM XÉT: XÉT TUYỂN HAY THI TUYỂN?

Tuy nhiên, một số ý kiến khác lại nhấn mạnh rằng kỳ thi tuyển sinh là yếu tố cần thiết để duy trì tính minh bạch, công bằng và thúc đẩy động lực học tập cho học sinh. Phụ huynh Nguyễn Thị Bích Vân, người có con học tại TP.HCM, cho biết: “Ở những nơi không gặp nhiều áp lực về trường lớp, việc không tổ chức thi tuyển là phù hợp. Nhưng với các khu vực còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, thi tuyển vẫn là cách khả thi nhất để lựa chọn đúng chất lượng học sinh.”

Một độc giả khác của Báo Thanh Niên khẳng định: “Chất lượng giảng dạy khác nhau rõ rệt giữa các trường, đánh đồng để xét tuyển không công bằng. Thi tuyển vẫn là hình thức đảm bảo công bằng hơn, dù vất vả hơn một chút.”

TP.HCM dự kiến sắp tới sẽ kết hợp cả hai phương thức thi tuyển và xét tuyển để phù hợp với điều kiện thực tế sau khi sáp nhập các địa phương. Cụ thể, các trường THPT công lập ở khu vực đặc thù sẽ áp dụng hình thức xét tuyển, còn các trường khác sẽ tổ chức thi tuyển theo ba môn: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ, nhằm duy trì sự ổn định, linh hoạt phù hợp với tình hình sau sáp nhập.

Với các đề xuất đa dạng về phương pháp tuyển sinh, mục tiêu chung vẫn là giảm áp lực, đảm bảo công bằng và nâng cao chất lượng giáo dục cho mọi học sinh. Câu hỏi lớn vẫn để ngỏ: liệu chúng ta có thể tìm ra giải pháp tối ưu để cân bằng giữa thái độ thi cử, tính công bằng và sự phát triển toàn diện của học sinh?