KỊCH BẢN TINH VI VÀ NHỮNG MẶT TRÁI CỦA MÔ HÌNH BÁN KỲ NGHỈ

Sau những vụ việc liên tiếp khiến khách hàng mất tiền oan trong các hợp đồng thẻ nghỉ dưỡng, câu chuyện về mô hình bán kỳ nghỉ biến tướng ngày càng gây xôn xao dư luận. Không chỉ dừng lại ở những buổi hội thảo kín, cách các công ty thao túng, lừa dối khách hàng qua các hình thức quảng cáo, bán hàng tinh vi đang trở thành một thực trạng đáng báo động.

CÁC CÁCH THỨC PR TRONG MÔ HÌNH CHỐT HỢP ĐỒNG KHÉP KÍN

Chị M., 31 tuổi, tên tuổi tại Hà Nội, từng chứng kiến mẹ mình trở thành nạn nhân của các hợp đồng thẻ nghỉ dưỡng trị giá hơn 1 tỷ đồng nhưng không thể lấy lại tiền. Chị kể việc các công ty mời khách tham gia vào các buổi hội thảo “quà tặng miễn phí” rồi dẫn dắt họ vào các kịch bản bán hàng đã được chuẩn bị sẵn. Các voucher 3 ngày 2 đêm miễn phí thường không thể sử dụng vì số lượng phát ra quá lớn, trong khi doanh nghiệp mua hàng trăm mã nhưng phát cho hàng nghìn người, khiến tỷ lệ khách thực sự có thể đặt phòng chỉ khoảng 1%. Tức là 99% khách hàng sẽ không bao giờ dùng được voucher như lời hứa ban đầu.

Các nhà kinh doanh còn tổ chức chuỗi bán hàng khép kín, từ việc gọi điện tiếp xúc khách hàng, đưa họ gặp quản lý trung tâm, rồi dẫn đến các buổi hội thảo kín với các bảng giá “khủng”, sau đó bất ngờ giảm giá để kích thích mua hàng. “Cơ chế này rất tinh vi. Voucher tạo cảm giác miễn phí, hội thảo gây áp lực mua hàng, còn giá được đẩy lên cao rồi giảm sâu để kích hoạt tâm lý ‘mua hời’,” chị M. chia sẻ. Bà cho biết, hệ thống này còn liên kết chặt chẽ, liên tục biến tướng bằng cách thay đổi pháp nhân, dừng hợp tác với resort cũ rồi phát hành thẻ mới, khiến người tiêu dùng mắc kẹt trong những hợp đồng vô nghĩa.

TƯƠNG TÁC VỚI KỲ NGHỈ ĐẦU TƯ VÀ MÔ HÌNH ĐA CẤP TRÁHÌNH

Anh N.K. (40 tuổi, TP.HCM) từng tham gia một hội thảo kiểu này. Tại đó, anh được mời nhận voucher miễn phí, nhưng phải có mặt cả hai vợ chồng. Không gian khép kín, hạn chế sử dụng điện thoại, nhân viên liên tục thuyết trình về cơ hội sở hữu kỳ nghỉ trọn đời, quảng cáo sản phẩm như vừa đi du lịch, vừa sinh lời. Anh N.K. kể: “Họ đưa ra giá rất cao, rồi giảm giá mạnh ngay tại chỗ để tạo cảm giác ưu đãi lớn, trong khi hợp đồng dài hàng chục trang khiến chúng tôi không có đủ thời gian đọc. Đến khi dùng voucher, tôi phát hiện phải trả phí giữ chỗ 1 triệu đồng mỗi đêm, ăn sáng đã 400.000 đồng/người, tổng chi phí cao hơn hẳn so với đặt phòng trực tuyến”.

Ngoài ra, còn có các gói “kỳ nghỉ đầu tư” cam kết mua lại hoặc chia lãi hàng năm, nhưng những điều khoản này gần như không rõ ràng trong hợp đồng, hoặc chỉ là những câu quảng cáo chung chung, không có giá trị pháp lý rõ ràng. Mô hình này còn biến tướng thành dạng đa cấp trá hình, người mua phải đóng phí lớn để “kích hoạt tài khoản”, sau đó tuyển thêm người mua thẻ để hưởng hoa hồng, chuyển từ mô hình dịch vụ du lịch sang hình thức huy động tài chính bất hợp pháp.

HẬU QUẢ VÀ TỰ CHỌN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG

Các voucher phát ra tràn lan, nhưng tỷ lệ khách thực sự sử dụng để nghỉ dưỡng rất thấp, trong khi các doanh nghiệp lại đẩy mạnh bán thẻ dài hạn để trục lợi. Thạc sĩ Trần Anh Tùng, Trưởng ngành Quản trị Kinh doanh Trường ĐH Kinh tế Tài chính TP.HCM, khẳng định: “Mô hình bán kỳ nghỉ đúng nghĩa phải minh bạch về pháp lý, rõ ràng trong các điều khoản, không liên quan đến các yếu tố đầu tư sinh lời hay lợi nhuận. Việc gắn thêm yếu tố này là sai bản chất”.

Luật sư Lê Trung Phát (Đoàn Luật sư TP.HCM) cũng nhấn mạnh: “Theo quy định của pháp luật, mô hình timeshare này không phải là hình thức đầu tư tài chính. Quảng cáo có lời hứa sinh lời và mua lại là gây hiểu lầm cho người tiêu dùng”. PGS-TS Nguyễn Hữu Huân của ĐH Kinh tế TP.HCM cho biết, sở hữu kỳ nghỉ trên thế giới chỉ là hình thức chia sẻ quyền sử dụng, không phải sản phẩm tài chính, và mọi lời quảng cáo về sinh lời đều chỉ là mánh khóe dụ dỗ.

Các nguyên nhân khiến mô hình này dễ dàng bị biến tướng, theo ông Huân, là do sự thiếu kiểm soát của cơ quan quản lý, cùng với tâm lý cả tin của người tiêu dùng dễ bị cám dỗ bởi lãi suất “không tưởng”. Ông khuyến cáo: “Trong ngắn hạn, người dân cần nâng cao ý thức, hiểu rõ bản chất của sở hữu kỳ nghỉ, tuyệt đối tránh các mô hình quảng cáo sinh lời, cam kết mua lại tràn lan”. Nếu nghe những lời chào mời kiểu vậy, cách tốt nhất là đứng dậy rời đi.

Việc quản lý còn gặp khó khăn do các hoạt động này thường tổ chức dưới dạng hội nghị khách hàng hoặc tặng quà, khiến cơ quan chức năng khó giám sát chặt chẽ. Chỉ khi có phản ánh của người dân, các cơ quan mới can thiệp xử lý. Trong khi đó, nhiều người thiếu kiến thức tài chính, dễ bị mắc lừa các chiêu trò lừa đảo tinh vi.

Trên thực tế, mô hình này tồn tại trong trạng thái “vùng xám”, dễ bị biến tướng thành hình thức huy động vốn trái phép hoặc đa cấp trá hình. Các chuyên gia đồng tình rằng, để bảo vệ người tiêu dùng, cần đẩy mạnh truyền thông, tăng cường cảnh báo và giám sát chặt chẽ hơn các hoạt động bán hàng kiểu này, đồng thời loại bỏ các yếu tố không minh bạch khỏi thị trường du lịch nghỉ dưỡng.