NGÀY MÔI TRƯỜNG THẾ GIỚI VÀ NGÀY ĐẠI DƯƠNG: HÀNH ĐỘNG VÌ MỘT VIỆT NAM XANH, BỔN PHẬN CỦA MỖI NGƯỜI VIỆT NAM

Những ngày lễ quốc tế như Ngày Môi Trường Thế Giới và Ngày Đại Dương Thế Giới nhắc nhở chúng ta về giới hạn của hành tinh và trách nhiệm của nhân loại trong việc bảo vệ trái đất và biển cả. Trước những biến đổi khí hậu toàn cầu, những cơn bão lớn, nước biển dâng cao, thủ phạm phần nhiều bắt nguồn từ chính hoạt động của con người. Chúng ta đang đứng trước thời điểm quyết định: phát triển bền vững là con đường duy nhất để giữ gìn môi trường cho thế hệ tương lai.

Thế giới đang chứng kiến những biến đổi khí hậu chưa từng có, với nhiệt độ toàn cầu tăng, các hiện tượng thời tiết cực đoan, nạn dịch bệnh về môi trường ngày càng gia tăng và đa dạng sinh học suy giảm nghiêm trọng. Những thách thức này đặt ra câu hỏi lớn cho nhân loại: liệu chúng ta có thể phát triển một cách bền vững khi nền tảng sinh thái đang ngày càng bị bào mòn? Mô hình phát triển dựa vào khai thác tài nguyên quá mức, tiêu thụ năng lượng hóa thạch, và tiêu dùng lãng phí đã để lại gánh nặng môi trường không thể tránh khỏi.

Việt Nam, với hơn 3.260 km đường bờ biển, hai đồng bằng lớn, hệ thống sông ngòi dày đặc và hàng triệu người dân sống ven biển, đặc biệt nhạy cảm trước các tác động của biến đổi khí hậu như xâm nhập mặn, sạt lở đất, mưa bão dữ dội. Chính vì vậy, trách nhiệm của đất nước không chỉ nằm ở việc phát triển kinh tế mà còn là bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên quý báu này.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã thể hiện rõ trách nhiệm quốc tế qua cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng, giảm rác thải nhựa ra biển, phát triển kinh tế tuần hoàn, và bảo tồn đa dạng sinh học. Những mục tiêu này xuất phát từ ý thức tự thân của đất nước, mong muốn phát triển nhanh và bền vững, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao, dựa trên mô hình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, và hành động vì môi trường.

Các truyền thống văn hóa Việt Nam vốn đã hàm chứa tinh thần hòa hợp, tôn trọng thiên nhiên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhấn mạnh: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì trồng người.” Lời căn dặn này trở thành kim chỉ nam cho các hành động bảo vệ môi trường, trồng cây xanh, chăm sóc biển đảo và giữ gìn nguồn tài nguyên tự nhiên – những cốt lõi để đảm bảo sinh thái và phát triển bền vững.

Việt Nam còn đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của thế hệ trẻ. Các chiến dịch dọn dẹp vệ sinh biển, trồng cây, nâng cao ý thức cộng đồng đã và đang diễn ra sôi động. Trong đó, nhiều câu chuyện thành công từ các phong trào như Ngày Chủ nhật xanh, các hoạt động của tuổi trẻ TP.HCM hay các lực lượng liên ngành đã góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường sống và bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước.

Để thực hiện điều này, các chiến lược lớn cần tập trung vào sáu nhiệm vụ chính. Trước hết là hoàn thiện tư duy phát triển và thể chế quản lý môi trường dựa trên nguyên tắc coi thiên nhiên là nền tảng của sự bền vững. Tiếp theo là thúc đẩy chuyển đổi xanh trong mọi quá trình sản xuất, tiêu dùng, từ sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo đến các hoạt động đô thị sinh thái. Thứ ba là phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, bền vững, gắn liền với bảo vệ chủ quyền, sinh kế người dân và giữ gìn hòa bình trên biển.

Ngoài ra, việc phục hồi hệ sinh thái tự nhiên như rừng đầu nguồn, rừng ven biển, rừng ngập mặn là ưu tiên chiến lược, kéo theo đó là cải thiện khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời, xây dựng nền quản trị dựa trên công nghệ số, dữ liệu, phân tích, giúp minh bạch và hiệu quả hơn trong quản lý môi trường.

Chưa dừng lại ở đó, hợp tác quốc tế đóng vai trò then chốt. Việt Nam kêu gọi cộng đồng thế giới, đặc biệt các nước phát triển, chia sẻ trách nhiệm về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ các quốc gia đang phát triển nâng cao năng lực thích ứng và phát triển bền vững. Trách nhiệm này không chỉ dựa trên năng lực mà còn dựa trên công lý, công bằng và trách nhiệm lịch sử của các quốc gia đã và đang gây ra thiệt hại cho môi trường toàn cầu.

Trong từng cộng đồng, từng gia đình, từng cá nhân, mỗi người đều có thể bắt đầu từ những hành động cụ thể: trồng cây xanh, giảm dùng nhựa, tiết kiệm năng lượng, phân loại rác, giữ sạch biển, nâng cao ý thức sống xanh. Những việc làm nhỏ bé nhưng liên tục sẽ góp phần tạo nên một Việt Nam xanh, trách nhiệm và bền vững trong thế kỷ XXI.

Ngày Môi Trường Thế Giới và Ngày Đại Dương Không chỉ là lời nhắc nhở về giới hạn của hành tinh, mà còn là lời kêu gọi hành động kịp thời, thiết thực của toàn cộng đồng. Tương lai của đất nước, của thế hệ con cháu nằm trong tay mỗi người chúng ta – hãy chung tay hành động để bảo vệ môi trường, giữ gìn biển cả, xây dựng một Việt Nam tự hào, bền vững và thịnh vượng.