KHOẢNG TRỐNG LỚN TRONG QUẢN LÝ DỮ LIỆU NGÂN HÀNG VÀ HỘ KINH DOANH VẪN CHƯA ĐƯỢC XÓA SẠCH

Sự phát triển của lĩnh vực hộ kinh doanh tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý, đặc biệt về dữ liệu thuế và doanh thu. Theo Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2024, toàn quốc có khoảng 3,6 triệu hộ kinh doanh hoạt động, trong đó hơn 60% có doanh thu trên ngưỡng chịu thuế. Điều này cho thấy tiềm năng lớn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát và thu thuế hiệu quả.

TĂNG DÒNG DỮ LIỆU VÀ BIỆN PHÁP KIỂM TRA
Ngành thuế đã chú trọng kiểm tra các hộ kinh doanh che giấu doanh thu, mở rộng hợp tác liên ngành với Bộ Công an, UBND các tỉnh thành, các tổ chức nghề nghiệp. Kết quả là đã bổ sung vào diện quản lý hơn 254.000 hộ, truy thu và xử lý vi phạm với số thuế tăng thu vượt 1.783 tỉ đồng. Trong năm 2024, thu từ khu vực hộ kinh doanh đạt gần 26 nghìn tỉ đồng, tăng 20%; 6 tháng đầu năm 2025, thu đạt hơn 17 nghìn tỉ đồng, gấp 131% so cùng kỳ, cho thấy dư địa và tiềm năng quản lý còn lớn.

HỆ THỐNG QUẢN LÝ ĐANG ĐƯỢC NÂNG CAO
Đến cuối tháng 2, ngành thuế đã ban hành Đề án 420/QĐ-TCT về đổi mới, nâng cao chất lượng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Các giải pháp phối hợp liên ngành, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh đang được đẩy mạnh. Hiện đã có 98% hộ kinh doanh khai thuế điện tử, hơn 110.000 hộ đã sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, cùng hàng nghìn lớp tập huấn được tổ chức nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế.

CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH VÀ NHỮNG KHÓ KHĂN
Trong nửa đầu năm, có 13.699 hộ khoán chuyển sang phương pháp kê khai thuế, và 1.474 hộ chuyển thành doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, tỷ lệ chuyển đổi này còn quá nhỏ, cho thấy các chính sách khuyến khích vẫn chưa đủ hấp dẫn. Nguyên nhân chủ yếu là phương pháp khoán dựa trên ước tính, chưa bắt buộc sử dụng hóa đơn hay sổ sách kế toán, khiến việc xác định chính xác nghĩa vụ thuế của các hộ gặp nhiều khó khăn.

QUY TRÌNH QUẢN LÝ ĐANG ĐƯỢC ĐỊNH HƯỚNG MỚI
Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn nhấn mạnh rằng, từ 1.1.2026, hình thức khoán thuế sẽ được loại bỏ hoàn toàn, thay vào đó là phương pháp kê khai. Ngành thuế đang hoàn thiện hệ thống quản lý dựa trên mô hình lấy người nộp thuế làm trung tâm, phân loại, phân nhóm đối tượng để tự động hóa toàn bộ quy trình, từ đăng ký, kê khai, nộp thuế đến kiểm tra và quyết toán.

Chính sách kiểm tra tập trung vào các hành vi rủi ro như khai báo doanh thu thấp, che giấu doanh thu, không xuất hóa đơn hoặc sử dụng hóa đơn không hợp lệ, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế gian lận. Dữ liệu được xem là nền tảng trọng yếu, ngành thuế dự kiến xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, liên tục cập nhật, chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác và thuận lợi trong xử lý công việc.

DỰ THẢO Nghị Định MỚI VỀ HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định quy định việc kê khai, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử. Theo đó, từ 1.1.2026, các hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng trở lên bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế; còn các hộ có doanh thu dưới mức này sẽ không bắt buộc, nhưng vẫn có thể sử dụng hóa đơn điện tử kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Dự thảo nghị định này nhằm tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý thuế toàn diện.