BỘ GIÁO DỤC VỚI NHỮNG ĐIỀU KIỆN KHẮT KHE HƠN ĐỂ CHUYỂN ĐỔI TRƯỜNG ĐH TRỞ THÀNH ĐH

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Giáo dục đại học, trong đó đề cập rõ các tiêu chí và điều kiện để các trường đại học có thể chuyển đổi thành đại học chính thức. Dự thảo này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, tức là từ năm tới, các cơ sở giáo dục sẽ phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe hơn để được công nhận là đại học.

Theo điều 5 của dự thảo, các trường muốn trở thành đại học phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện đã đề ra. Đối với các trường công lập, việc công nhận dựa trên sự chấp thuận của cơ quan quản lý trực tiếp. Trong khi đó, các trường tư thục và các trường hoạt động không vì lợi nhuận phải có sự đồng thuận của ít nhất 75% cổ phần của nhà đầu tư.

Đặc biệt, để đủ tiêu chuẩn trở thành đại học, các trường phải có đội ngũ nghiên cứu trình độ tiến sĩ, theo quy định của Bộ GD-ĐT, cùng với các điều kiện về tổ chức và quy mô đào tạo như sau:

Về tổ chức và quy mô đào tạo, một trường đại học muốn được công nhận cần có ít nhất năm trường thành viên, mỗi thành viên phải có tối thiểu 5 ngành đào tạo tất cả các trình độ của giáo dục đại học, quy mô đào tạo chính quy ít nhất 5.000 người. Ngoài ra, ít nhất một nhóm nghiên cứu mạnh cũng phải tồn tại trong trường.

Để chính thức là đại học, trường phải đáp ứng tối thiểu 25 ngành đào tạo tiến sĩ theo danh mục và quy định hiện hành, đồng thời quy mô đào tạo chính quy phải đạt ít nhất 25.000 người tại thời điểm nộp hồ sơ.

Về đội ngũ giảng viên, tiêu chí bắt buộc là tỷ lệ giảng viên quốc tế tham gia giảng dạy tối thiểu 5% tổng số giảng viên của trường, cùng với ít nhất 60% đội ngũ giảng viên có trình độ tiến sĩ.

Trong lĩnh vực người học, các trường cần đảm bảo ít nhất 20% tổng số sinh viên theo học các chương trình sau đại học, đồng thời phải có ít nhất 3% sinh viên quốc tế theo học bằng các chương trình chính quy cấp văn bằng.

Ngoài ra, các cơ sở giáo dục còn phải đạt tỷ lệ trung bình tối thiểu 2,5 điểm quy đổi trên mỗi giảng viên/năm về sản phẩm nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thu nhập từ hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng phải chiếm ít nhất 20% tổng thu của trường.

Các điều kiện về quy mô đào tạo, đội ngũ giảng viên, người học và hoạt động nghiên cứu khoa học đều phải được duy trì liên tục trong ít nhất 3 năm trước khi nộp hồ sơ.

So với quy định hiện hành của Nghị định số 99 ban hành năm 2019, các tiêu chuẩn mới là rất cao. Trong khi nghị định cũ chỉ yêu cầu đại học có ít nhất 3 trường trực thuộc, tổng số sinh viên tối thiểu 15.000 người và ít nhất 10 ngành đào tạo tiến sĩ, thì dự thảo mới đòi hỏi các trường phải có quy mô lớn hơn, nhiều ngành hơn và các tiêu chí liên quan đến tỷ lệ giảng viên trình độ tiến sĩ, giảng viên quốc tế hay tỷ lệ sinh viên sau đại học đều rõ ràng và khắt khe hơn nhiều.

Hiện nay, trên cả nước có 12 trường đại học đủ tiêu chuẩn trở thành đại học theo quy định mới nếu đáp ứng các điều kiện đề ra, gồm các trường như ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TP.HCM, ĐH Thái Nguyên, ĐH Huế, ĐH Đà Nẵng, ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Kinh tế quốc dân, Duy Tân, Phenikaa, Công nghiệp Hà Nội và Cần Thơ. Tuy nhiên, nhiều trường chưa đáp ứng đủ các tiêu chí về thu nhập từ hoạt động khoa học, cũng như tỷ lệ giảng viên tiến sĩ hoặc tỷ lệ sinh viên quốc tế. Bộ GD-ĐT cho biết các trường này vẫn có thể hoạt động bình thường nếu chưa đủ tiêu chuẩn từ nay đến 1.1.2026, nhưng phải tiến hành nâng cao chất lượng để đáp ứng các điều kiện trong vòng 5 năm tới.