TÒA SƠ THẨM VƯỢT QUÁ PHẠM VI KHỞI KIỆN, VI PHẠM QUY ĐỊNH TỐ TỤNG

Theo nhận định của Hội đồng xét xử phúc thẩm, việc xác định đúng phạm vi giải quyết vụ án dân sự có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm quyền tự quyết và quyề n tự định đoạt của các đương sự theo quy định pháp luật. Khoản 1 Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định rõ: Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện và yêu cầu Tòa án giải quyết; Tòa án chỉ thụ lý và giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó.

Trong vụ án này, VPBank khởi kiện yêu cầu ông Trần Hồng Sơn và bà Nguyễn Thị Xuân Đào thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng đã ký, đồng thời đề nghị xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng thế chấp. Ngân hàng không có yêu cầu Tòa án xem xét hay tuyên vô hiệu văn bản thỏa thuận ký giữa khách hàng và Công ty Novareal.

Trong quá trình giải quyết sơ thẩm, phía ông Sơn thừa nhận khoản nợ và đồng ý nghĩa vụ trả nợ, chỉ đề nghị xem xét giảm lãi và được trả dần. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định đây phản ánh sự thống nhất cơ bản về nghĩa vụ tài chính giữa nguyên đơn và bị đơn. Trong trường hợp hợp đồng tín dụng bị xem là vô hiệu, sự đồng thuận này cũng có thể được hiểu là sự thỏa thuận về hậu quả của hợp đồng, và Tòa án cần xem xét hoặc giải quyết phù hợp với ý chí của các bên.

Việc Tòa án cấp sơ thẩm mở rộng xem xét và giải quyết các hậu quả của hợp đồng trong khi các bên không có yêu cầu cụ thể là hành vi cần được xem xét lại nhằm đảm bảo đúng phạm vi theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Ngoài phạm vi khởi kiện, Tòa phúc thẩm cũng chỉ ra một số nội dung tố tụng và chứng cứ chưa thực sự rõ ràng trong quá trình xét xử sơ thẩm. Cụ thể, bản án sơ thẩm có nhận định về pháp lý dự án NovaWorld Phan Thiết và thực trạng của tài sản thế chấp, những nội dung này có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của chủ đầu tư dự án. Tuy nhiên, Công ty TNHH Delta – Valley Bình Thuận, chủ đầu tư, chưa được tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tòa phúc thẩm khẳng định trong trường hợp cần xem xét tính pháp lý của văn bản thỏa thuận ngày 5/11/2020 giữa bị đơn và Công ty Novareal, việc triệu tập chủ đầu tư tham gia tố tụng là bắt buộc để đảm bảo sự toàn diện, phù hợp với quy định tại Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

TÌNH TIẾT BẤT NGỜ ĐÁNG CHÚ Ý CẢI THIỆN NHẬN ĐỊNH VỤ ÁN

Một điểm nhấn quan trọng trong quyết định của Tòa phúc thẩm là tình tiết liên quan đến bất động sản của ông Sơn, cũng là tài sản thế chấp – bất động sản mã NWP.5.5-2.71. Hội đồng xét xử nhận định, việc sơ thẩm cho rằng tài sản này “không có thật” dựa trên chứng cứ chưa đầy đủ và chưa tiến hành thẩm định đúng quy trình tại cơ quan có thẩm quyền quản lý dự án. Việc xác minh tại Ủy ban nhân dân cấp xã được cho là chưa đúng nơi xác minh.

Trong quá trình xét xử phúc thẩm, VPBank cung cấp Vi bằng lập ngày 22/10/2025 của Văn phòng Thừa phát lại Đức Hòa, xác nhận tài sản mã NWP.5.5-2.71 đang tồn tại trong Dự án Tổ hợp khu du lịch Thung Lũng Đại Dương tại xã Tiến Thành, TP. Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng), và vẫn trong quá trình hoàn thiện. Hội đồng xét xử phúc thẩm cho rằng đây là tình tiết mới, có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ vụ án và cần được xem xét lại để đảm bảo phán quyết công bằng, khách quan hơn.

TÓM LƯỢC VÀ KẾT LUẬN

Từ các phân tích nêu trên, Tòa phúc thẩm nhấn mạnh việc thu thập chứng cứ và chứng minh tại cấp sơ thẩm chưa đầy đủ, còn tồn tại những vấn đề về thủ tục tố tụng ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự. Vì vậy, Hội đồng xét xử quyết định hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số 1446/2025/DS-ST ngày 30/9/2025 của TAND Khu vực 7, TP.HCM, và chuyển hồ sơ để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Việc này nhằm đảm bảo giải quyết tranh chấp đúng quy trình, đúng chứng cứ và đúng bản chất pháp lý của các quan hệ vay nợ, thế chấp. Quá trình xét xử lại sẽ làm rõ trách nhiệm, quyền lợi của các bên, đồng thời bảo vệ tính hợp pháp của các quyết định trong vụ án.

Ông Trần Hồng Sơn và vợ đã ký hợp đồng vay 3,65 tỷ đồng tại VPBank để thanh toán tiền đặt cọc mua biệt thự trong dự án NovaWorld Phan Thiết. Sau đó, do ngừng trả nợ, dư nợ vượt quá 5 tỷ đồng. Tòa sơ thẩm xác định biệt thự là tài sản hình thành trong tương lai chưa đủ điều kiện giao dịch và văn bản thỏa thuận vô hiệu, dẫn đến hợp đồng tín dụng bị tuyên vô hiệu và VPBank phải trả lại nợ gốc lẫn lãi cho ông Sơn. Tuy nhiên, phúc thẩm đã hủy toàn bộ phán quyết này để xét xử lại một cách phù hợp hơn, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên theo quy định của pháp luật.