LY THÂN TRONG LUẬT HÔN NHÂN – CHIẾC GẬY CHO VIỆC ĐÁNH GIÁ VÀ XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỊNH PHÁP LÝ

Trong báo cáo tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình, Bộ Tư pháp cho biết ly thân hiện được xem như một giai đoạn tạm dừng hôn nhân, giúp các bên xem xét khả năng đoàn tụ hoặc tiến tới ly hôn. Tuy nhiên, hiện tượng này ngày càng phổ biến nhưng chưa được công nhận như một chế định pháp lý độc lập.

HIỆN TƯỢNG LY THÂN NGÀY CÀNG PHỔ BIẾN

Từ lâu, ly thân đã tồn tại như một giải pháp tạm thời cho các cặp vợ chồng gặp khó khăn trong quan hệ, song đến nay chưa có quy định rõ ràng, chính thức từ pháp luật. Đề xuất của Tòa án tối cao là nếu vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm mà vẫn không thể hòa hợp, tòa án có thể gia hạn giải quyết ly hôn mà không cần xét đến các yếu tố khác.

TỪ THỰC TIỄN ĐẾN CHIẾC GẬY PHÁP LÝ

Bộ Tư pháp cho biết, tình trạng này gây nhiều hệ lụy, đặc biệt là trong việc chia tài sản và xác định nghĩa vụ nuôi con. Trong thời gian ly thân dài, tài sản hình thành do mỗi bên tự tạo lập vẫn bị coi là tài sản chung của vợ chồng, dẫn đến những tranh chấp không phản ánh đúng công sức đóng góp của từng người. Ngoài ra, việc không có cơ chế pháp lý rõ ràng để xử lý các vấn đề về nghĩa vụ cấp dưỡng hay chăm sóc con cái cũng gây khó khăn cho các bên liên quan.

Chẳng hạn, trong trường hợp vợ hoặc chồng là người trực tiếp nuôi con và gặp khó khăn về kinh tế, họ thường yêu cầu cấp dưỡng nhưng do pháp luật chưa quy định rõ nên tòa án phải xử lý qua các vụ án ly hôn chính thức, gây mất thời gian và hạn chế quyền lợi của các bên.

ĐÁNH GIÁ CỦA CHUYÊN GIA VÀ GÓC NHÌN TUYẾN SIÊU

Đại diện Tòa án tối cao nhận định, mặc dù luật chưa quy định rõ về ly thân, nhưng thực tiễn đã cho thấy nhiều cặp vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm rồi mới xin ly hôn. Hiện tượng này không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn ảnh hưởng lớn đến việc xác định tài sản, quyền nuôi con và giải quyết tranh chấp tại tòa án.

Tòa án đề xuất nên bổ sung quy định pháp luật để xem xét việc ly thân hơn 3 năm là căn cứ để giải quyết ly hôn, giúp rút ngắn thủ tục và xác định rõ ràng hơn trong quá trình xét xử. Theo đó, nếu vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm hoặc theo quyết định của tòa án, việc ly hôn có thể được thực hiện mà không cần phải xem xét, đánh giá các trạng thái, tình cảm thực sự của các bên.

Ý KIẾN ỦNG HỘ VÀ BĂN KHOĂN

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP. Hà Nội, ủng hộ đề xuất của Tòa án tối cao. Ông cho biết, trong quá trình công tác, ông đã chứng kiến nhiều vụ ly hôn dựa trên ly thân như một căn cứ pháp lý được thẩm phán linh hoạt áp dụng. Theo ông, nếu quy định này được luật hóa rõ ràng, quá trình giải quyết sẽ thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, việc này cần quy định rõ về điều kiện, quy trình, người có thẩm quyền quyết định, cũng như hệ quả pháp lý liên quan đến tài sản và quyền nuôi con để tránh các tình huống lợi dụng, gây bất lợi cho phụ nữ và trẻ em. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến còn lo ngại rằng, việc công nhận ly thân như một chế định pháp lý chính thức có thể khiến các cặp vợ chồng dễ dàng chấp nhận sống tách rời, làm giảm ý chí tái hợp và gây ra tình trạng hôn nhân “treo” hoặc kéo dài tình trạng pháp lý không rõ ràng.

TÓM LẠI

Việc đưa ra các quy định rõ ràng về ly thân không chỉ giúp cho việc giải quyết các tranh chấp về tài sản, quyền nuôi con trở nên minh bạch hơn mà còn tạo điều kiện cho các cặp vợ chồng có thêm thời gian cân nhắc, đưa ra quyết định phù hợp nhất cho cuộc sống tương lai của họ. Nhưng đồng thời, cần cân nhắc để tránh các tác động tiêu cực, đảm bảo quyền lợi của các bên trong quá trình pháp lý.