TẬP CANDY ĐẦU TƯ VÀO GREENLAND: MỸ MUỐN SỞ HỮU ĐẤT ĐAI CHIẾN LƯỢC TRONG BỐI CẢNH ĐỊA CHÍNH TRỊ TOÀN CẦU

Hôm qua ngày 7.1, Reuters dẫn nguồn tin từ Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đang xem xét các phương án mua lại Greenland, trong đó có khả năng sử dụng sức mạnh quân sự. Greenland là vùng tự trị nằm trong quyền kiểm soát của Đan Mạch, nhưng ý định này đã khiến cộng đồng quốc tế chú ý đặc biệt.

Trong khi đó, các nhà lãnh đạo châu Âu cùng Canada đã lên tiếng thể hiện sự đoàn kết, ủng hộ quyền tự quyết của Greenland trước các đồn đoán về các hành động đơn phương từ Mỹ. Một tuyên bố chung của các lãnh đạo Pháp, Anh, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Đan Mạch nhấn mạnh: “Greenland thuộc về người dân của Greenland. Đan Mạch và Greenland, và chỉ các bên này, quyết định các vấn đề liên quan.”

Tổng thống Trump khẳng định mong muốn mua lại Greenland, dẫn đến phản ứng quyết liệt từ thủ tướng Đan Mạch, Mette Frederiksen, cảnh báo rằng nếu Mỹ tấn công vào Đan Mạch – đồng minh của NATO – thì liên minh sẽ kết thúc. Bên cạnh đó, ông Jens-Frederik Nielsen, người đứng đầu chính quyền Greenland, đã kêu gọi ông Trump từ bỏ “những tưởng tượng về việc sáp nhập” này.

VÌ SAO GREENLAND LÀ MỤC TIÊU?

Ý tưởng thâu tóm Greenland không phải mới xuất hiện gần đây. Vào năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu của mình, Tổng thống Trump từng đề cập đến khả năng này nhưng chưa theo đuổi. Đến đầu năm 2025, sau khi trở lại Nhà Trắng, ông tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu này, đặc biệt sau thành công bất ngờ trong việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Vị trí chiến lược của Greenland – nằm giữa Mỹ và Nga – càng làm tăng giá trị chiến lược của khu vực này. Theo tờ The Guardian, Greenland sở hữu nguồn tài nguyên nguyên khai khổng lồ, phù hợp phát triển công nghệ xanh, đồng thời thu hút sự quan tâm của các cường quốc toàn cầu, đặc biệt là Trung Quốc, quốc gia thống trị sản xuất đất hiếm và đe dọa hạn chế xuất khẩu khoáng sản chủ chốt. Việc kiểm soát Greenland sẽ giúp Mỹ giảm thiểu ảnh hưởng của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu đã khiến băng tan nhanh, mở ra cơ hội khai thác dầu khí, đồng, lithium, coban, niken và các khoáng sản khác. Các tuyến đường biển mới mở ra qua Bắc Cực cũng mang lại lợi thế vận tải, rút ngắn hành trình từ Tây Âu đến Đông Á gần một nửa, đặc biệt khi Trung Quốc và Nga mới ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển đường biển Bắc Cực.

Về mặt quân sự, Greenland còn là căn cứ chiến lược của Mỹ, đồng thời là nơi đặt hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo, góp phần nâng cao khả năng phòng thủ toàn khu vực.

THAM VỌNG MỞ RỘNG LÃNH THỔ VÀ Ý TƯỞNG “TECHNATE”

Trong bối cảnh này, các ý tưởng về mở rộng ảnh hưởng địa chính trị của Mỹ ngày càng rõ nét. Vào tháng 2, khi mới nhậm chức, tỷ phú Elon Musk từng đề cập đến việc tăng cường hiệu quả chính phủ qua một bộ máy kỹ trị – lấy cảm hứng từ phong trào kỹ trị nổi lên từ thập niên 1930 của Mỹ và Canada. Người sáng lập Tesla nhắc đến việc xây dựng một hệ thống do các chuyên gia dựa trên dữ liệu, công nghệ và hiệu quả đưa ra quyết định, thay thế mô hình dựa trên thị trường hay chính trị truyền thống.

Đặc biệt, phong trào này còn đề xuất sáp nhập Canada, Greenland, Mexico, Mỹ cùng một phần Trung Mỹ thành một thực thể duy nhất gọi là “Technate”, được lãnh đạo theo nguyên tắc kỹ trị, không dựa trên biên giới quốc gia hay các chia rẽ chính trị. Sau các tuyên bố về Venezuela, Mỹ còn thể hiện ý định biến Canada thành một bang của mình, cho thấy sự tiếp nối của các chiến lược mở rộng này.

Tình hình Venezuela và chiến lược kiểm soát dầu mỏ

Ngày 7.1, Reuters dẫn lời Tổng thống Trump tuyên bố Venezuela sẽ “chuyển giao” từ 30 đến 50 triệu thùng dầu trong diện bị cấm vận cho Mỹ, sau khi lực lượng của Washington bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro. Ông Trump nhấn mạnh số dầu này sẽ được bán theo giá thị trường và chủ quyền toàn quyền kiểm soát, nhằm hướng tới lợi ích của hai quốc gia.

Chính quyền Mỹ cũng yêu cầu Venezuela dừng hợp tác khai thác dầu với Trung Quốc, Nga, Iran và Cuba, đồng thời đòi hỏi Venezuela phải hợp tác độc quyền với Mỹ trong lĩnh vực dầu mửa, ưu tiên bán cho nước này.

Trong phản ứng, Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích Mỹ “bắt nạt”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng hành động sử dụng vũ lực để ép Venezuela ưu tiên nguồn dầu là “bất hợp pháp” và đi ngược lại các chuẩn mực quốc tế.

Chuyến hành trình này cho thấy Mỹ đang mở rộng ảnh hưởng trong khu vực, đồng thời củng cố vị thế về kiểm soát nguồn tài nguyên chiến lược, bất chấp phản đối từ các đối tác quốc tế.