HỌC BÁ NHẬN NGÀY TRỞ THÀNH NHÀ KHOA HỌC ĐỘC NHẤT VIỆT NAM ĐẬU 12 CHƯƠNG TRÌNH TIẾN SĨ Ở TUỔI 22 VÀ ƯỚC MƠ KHỞI NGHIỆP

Chỉ mới 22 tuổi, Hà Hải Dương đã khiến giới trẻ và cộng đồng học thuật trầm trồ khi đỗ tới 12 chương trình tiến sĩ từ các trường danh tiếng thế giới như MIT, Stanford, Yale, Caltech, Columbia… Hành trình của Dương không chỉ là câu chuyện về thành tích siêu việt mà còn là minh chứng cho một thế hệ trẻ đầy đam mê, tò mò và khát vọng chinh phục giới hạn bản thân.

Không chỉ dừng lại ở các kỳ thi tuyển chọn, năm 2025 Dương còn được đề cử vào Top 5 hạng mục Young ID của giải thưởng WeYoung by WeChoice Awards, một sân chơi dành cho người trẻ truyền cảm hứng và có tác động tích cực đến cộng đồng. Trên sân khấu của sự kiện, Dương xuất hiện với nụ cười chân thành, vừa hài hước vừa sâu sắc: “Công việc hàng ngày của mình là chụp… tia laser vào phân tử để hiểu thế giới hơn mỗi ngày.”

HÀ HẢI DƯƠNG: NIỀM ĐAM MÊ KHOA HỌC KHƠI NGUỒN TỪ NHỎ

Chào bạn Dương, bạn có thể chia sẻ đôi chút về hành trình yêu thích khoa học của mình không?

Mình tên là Hà Hải Dương, hiện là nghiên cứu sinh tại Đại học Stanford, chuyên nghiên cứu về các thiết bị dựa trên ánh sáng để khám phá đặc tính quang điện của vật liệu 2D. Từ nhỏ, mình đã rất tò mò về cách mọi thứ vận hành, luôn đặt ra vô số câu hỏi như “Điện thoại hoạt động thế nào?”, “Chuyện cháy nổ vì nước trong ổ điện là sao?”. Một lần, mình đã dùng súng nước để thử xem nước vào ổ điện sẽ ra sao, dù đó là một hành động hơi liều lĩnh. Niềm đam mê khám phá bắt nguồn từ sự khao khát hiểu rõ cuộc sống xung quanh, không hài lòng với những câu trả lời đơn giản của người lớn.

Hồi bé, mình rất thích học ngoại ngữ, thể thao, còn ước mơ làm bác sĩ vì mẹ bệnh yếu. Thế rồi, qua nhiều thử thách, mình nhận ra mình phù hợp với các ngành tự nhiên hơn. Ban đầu định thi vào ngành y sinh, rồi chuyển sang hóa học, vật lý, luôn tìm kiếm câu trả lời rõ ràng và tường tận hơn về thế giới.

HÀ HẢI DƯƠNG: TỪ NHỮNG THỬ THÁCH ĐẾN NHỮNG ƯỚC MƠ LỚN

Bạn đã trải qua nhiều thử thách trong quá trình học tập và định hướng nghề nghiệp. Có thể kể rõ hơn về quá trình chứng minh bản thân với gia đình?

Ngay từ nhỏ, mình luôn cố gắng thể hiện khả năng và đam mê của mình. Ví dụ, khi cấp 2, đọc về phân bón, mình đã tự ủ phân trên tầng thượng gia đình dù mùi khó chịu. Mẹ và bố không phản đối, chỉ mong mình học hành nghiêm túc. Khi chuẩn bị thi đại học, mình quyết định nộp hồ sơ vào trường Y vì điểm cao, mặc dù chưa hoàn toàn hiểu rõ về ngành. Sau đó, qua thời gian học các lớp tiền Y tại Georgetown, mình nhận ra không phù hợp, và quyết định chuyển hướng sang hóa và vật lý.

Người thân đôi khi lo lắng hoặc không hiểu rõ đam mê của mình, nhưng mình vẫn kiên trì và tự lập. Điều này giúp mình trưởng thành hơn, dám thử nghiệm những điều mới mẻ và từ đó khẳng định bản thân trên hành trình học vấn.

HÀ HẢI DƯƠNG: NGHỀ HỌC KHÔNG PHẢI CHỈ LÀ SỐ LIỆU VÀ CÔNG THỨC

Bạn nghĩ sao về hình ảnh quen thuộc của giới học thuật thường xuyên gắn liền với sự khô khan và xa rời đời sống thực tế?

Ngược lại, cuộc sống của mình đã chứng minh rằng khoa học đâu chỉ là những con số, công thức. Khi bước chân vào phòng thí nghiệm, mình mới nhận ra rằng khoa học là một cách lăng kính giúp mình khám phá thế giới, từ những cấu trúc phân tử đến những hiện tượng tự nhiên xung quanh. Mỗi lần trải qua thí nghiệm, mình đều cảm nhận được sự kỳ diệu, từ việc tìm ra các nguyên lý vật chất đến ứng dụng vào đời sống. Những lúc đó, mình cảm thấy vui hơn cả những ngày vui chơi hay giải trí.

HÀ HẢI DƯƠNG: NGHỆ THUẬT, VẬT LÝ VÀ SỰ KẾT NỐI ĐỜI SỐNG VỚI KHOA HỌC

Bạn cảm nhận thế nào về vẻ đẹp của các môn khối A như Vật lý, Hóa học?

Mỗi môn đều có vẻ đẹp riêng, và mình yêu thích môn nào cũng vì những lý do khác nhau. Thí nghiệm vật lý giúp mình nhìn thấy thế giới ở cấp độ vi mô, từ hành tinh đến các hạt nhỏ nhất. Toán học trong vật lý giúp giải thích mọi thứ bằng những phương trình hoàn hảo, chính xác. Hóa học là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, bắt nguồn từ các phản ứng để tạo ra vật liệu và sản phẩm.

Thực tế, các môn này giúp mình hiểu rõ các nguyên lý hoạt động của thế giới, từ đó cảm nhận rõ vẻ đẹp và ý nghĩa của khoa học. Khi làm thí nghiệm và khám phá, mình thấy gần gũi cuộc sống hơn hết thảy.

HÀ HẢI DƯƠNG: KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG ĐỘC LẬP VÀ HỨNG THÚ

Bạn có thể chia sẻ về cách khoa học kết nối với cuộc sống thường ngày?

Chúng ta thường nghĩ rằng khoa học xa rời đời sống, nhưng thực tế, mọi hiện tượng đều có thể giải thích bằng các định lý, phương trình khoa học. Khi làm phòng thí nghiệm, mình trực tiếp nhìn thấy rằng những lý thuyết đó ứng dụng vào các thiết bị, hiện tượng mà ta gặp hàng ngày. Mỗi lần xác định được nguyên nhân nào đó, mình đều có cảm giác “Ồ, hóa ra là thế”. Nhờ đó, sự khám phá trở thành mong muốn cháy bỏng hơn, biến khoa học trở thành phần không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật.

HÀ HẢI DƯƠNG: THAY ĐỔI CÁCH NHÌN VỀ THẾ GIỚI

Khoa học đã làm thay đổi cách bạn nhìn cuộc sống ra sao?

Mình trở nên luôn đặt ra câu hỏi, xem mọi thứ xung quanh có thể khám phá ra điều gì mới. Từ đồ vật bỏ mãi ngoài đường, thức ăn thừa, đến cấu trúc của từng vật liệu, mình đều muốn mang về, phân tích bằng tia laser hoặc kính hiển vi để khám phá. Tư duy đó khiến mình không thể nhìn mọi thứ theo cách cũ nữa. Thay vì chấp nhận những sự vật quen thuộc, mình luôn muốn hiểu rõ hơn về cấu trúc, thành phần, và tiềm năng của chúng.

HÀ HẢI DƯƠNG: ƯỚC MƠ KHỞI NGHIỆP VÀ GÁNH NẶNG TỪ THÀNH CẠNH HỌC THUẬT

Bạn có dự định khởi nghiệp trong tương lai không?

Có chứ. Chính vì đam mê nghiên cứu và mong muốn biến các ý tưởng khoa học thành ứng dụng thực tiễn, mình ưu tiên học tại Stanford, nơi các giáo sư đều có doanh nghiệp riêng. Mình muốn thử sức, phát triển các ý tưởng từ phòng thí nghiệm để mang đến lợi ích cộng đồng, không chỉ hướng tới lợi nhuận mà còn đóng góp cho xã hội. Khởi nghiệp giúp gần hơn với cuộc sống và truyền tải giá trị từ những trải nghiệm nghiên cứu.

HÀ HẢI DƯƠNG: ĐỪNG ĐỂ ÁP LỰC THÀNH TÍCH KÉO DÀI

Bạn nhận thấy điểm mạnh và điểm cần khắc phục của bản thân như thế nào?

Điểm cần cải thiện nhất là tính vội vàng. Trong học tập và nghiên cứu, mình thường làm quá nhiều, quá nhanh, không dành đủ thời gian suy nghĩ sâu. Có những lúc, dữ liệu nhiều rồi mà không hiểu rõ ý nghĩa. Mình nhận ra rằng cần sống chậm lại, suy nghĩ kỹ hơn về quá trình thí nghiệm, để tránh lãng phí thời gian và công sức vào những kết quả không rõ ràng. Học cách kiên trì, suy nghĩ thấu đáo là điều mình muốn thay đổi hơn nữa.

HÀ HẢI DƯƠNG: GÓC NHÌN VỀ AI VÀ TƯƠNG LAI

Trong cuộc tranh luận về AI gần đây, bạn có nhìn nhận thế nào?

Tương lai của AI giống như internet ngày xưa – vô cùng tiềm năng và không thể tránh khỏi. Thay vì lo sợ tiêu cực, chúng ta hãy hướng đến việc xây dựng chính sách sử dụng hợp lý, trân trọng những giá trị tích cực mà AI mang lại. Ứng dụng AI trong giáo dục, nghiên cứu cần rõ ràng về cách trích dẫn, sử dụng để tránh gian lận. Quan trọng nhất là coi AI như công cụ hỗ trợ chứ không thay thế giá trị sáng tạo và nhân văn của con người. Như vậy, AI sẽ trở thành đồng hành hữu ích và thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

Chấm hết, hành trình của Dương đã minh chứng rằng tuổi trẻ đam mê, kiến thức vững chắc và ý chí vượt khó có thể mở ra cánh cửa đến những đỉnh cao tưởng chừng như không thể với phần lớn mọi người. Và trên hết, ý tưởng khởi nghiệp, phát huy sáng tạo từ khoa học chính là mục tiêu tiếp theo mà chàng trai trẻ này luôn hướng tới.