NHỮNG BƯỚC TIẾN VƯỢT BẬC CỦA LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM TRONG 40 NĂM ĐỔI MỚI

Trong cuộc hành trình phát triển đất nước sau hơn 40 năm đổi mới, lý luận về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã đạt được những thành tựu rõ nét, là nền tảng cho những bước tiến lớn của nền kinh tế, chính trị, văn hóa và quốc phòng. Những kết quả này không chỉ phản ánh sự nỗ lực không ngừng của Đảng mà còn thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược, sáng tạo trong quá trình xây dựng và hoàn thiện mô hình xã hội phù hợp với đặc thù của Việt Nam.

PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC VÀ TƯ DUY LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng bước khởi đầu quan trọng của quá trình đổi mới chính là việc nhận thức và tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội đã có bước đột phá rõ rệt. Trước sự sụp đổ của Liên Xô và hệ thống chủ nghĩa xã hội theo mô hình Xô viết, công tác lý luận đã cung cấp luận cứ khoa học để phân tích đúng bản chất, nhấn mạnh rằng đây không phải là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội mà là sự thất bại của mô hình cứng nhắc, giáo điều, xa dân và không phù hợp với thực tiễn.

Ngay từ những thời điểm khó khăn nhất, Đảng ta đã xác định rõ việc đổi mới tư duy và nhận thức để phù hợp hơn với các nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, chối bỏ các mô hình đã lỗi thời, đồng thời khẳng định nhà nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân là mục tiêu trung tâm. Chính điều này đã đặt nền móng để hiện thực hóa các mục tiêu lớn lao về phát triển đất nước theo hướng công bằng, dân chủ, giàu mạnh và văn minh.

GÓP PHẦN HÌNH THÀNH CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ ĐƯỜNG LỐI PHÁT TRIỂN

Trong gần 40 năm qua, cùng với quá trình tổng kết thực tiễn, lý luận của Đảng đã không ngừng vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới. Các cương lĩnh như Nghị quyết trong các kỳ Đại hội đã góp phần xây dựng hệ thống lý luận cơ bản về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Các nội dung trọng tâm gồm các đặc trưng của mô hình, mục tiêu chiến lược rõ ràng, phù hợp với điều kiện đất nước.

Chủ nghĩa xã hội Việt Nam mang đặc điểm vừa phản ánh giá trị truyền thống, bản sắc dân tộc, vừa hướng tới tiến bộ chung của nhân loại. Hiện nay, mục tiêu đến năm 2030 là đưa đất nước trở thành nền công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, và đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Những đặc trưng nổi bật gồm chủ nghĩa xã hội do nhân dân làm chủ, nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, nền văn hóa đậm đà bản sắc, con người sống trong tự do, ấm no và cuộc sống hạnh phúc, các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, và nền quốc phòng, an ninh vững mạnh.

NHỮNG TRỤ CỘT TRONG MÔ HÌNH XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, mô hình xã hội chủ nghĩa của Việt Nam dựa trên ba trụ cột chính: kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Ba trụ cột này tạo thành khung sườn vững chắc, đảm bảo hệ thống vận hành theo chiều hướng phát triển bền vững.

Về đường lối xây dựng, Đảng xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển đất nước nhanh và bền vững, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiến tiến, tiêu biểu bản sắc dân tộc, chú trọng phát triển con người, nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh và mở rộng đối ngoại đa phương, đa dạng.

CÁC MỐI QUAN HỆ VÀ NGUYÊN TẮC CHỦ ĐẠO

Quản lý xã hội theo nguyên tắc “đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” được xem là kim chỉ nam xuyên suốt quá trình đổi mới. Đồng thời, các mối quan hệ lớn phản ánh quy luật biện chứng như giữ vững ổn định, đổi mới và phát triển; giữa phát triển kinh tế và văn hóa; giữa quốc phòng, an ninh và hợp tác quốc tế; giữa pháp quyền và dân chủ. Những nguyên tắc này giúp định hướng cách thức xây dựng và bảo vệ đất nước một cách chắc chắn, phù hợp quy luật khách quan.

Tiếp tục hoàn thiện lý luận về mô hình nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, góp phần thực hiện tốt nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát. Đặc biệt, các nội dung về bảo vệ biên giới, phòng chống tham nhũng, xây dựng nền văn hóa, phát triển các ngành nghề và dịch vụ cũng được lý luận chú trọng.

GHI NHẬN VÀ ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI

Theo GS Nguyễn Xuân Thắng, thành tựu lý luận trong 40 năm qua đã tạo nền tảng vững chắc cho sự lãnh đạo của Đảng trong tiến trình phát triển đất nước hiện tại và phía trước. Công tác lý luận luôn bám sát thực tiễn, dự báo chính xác các xu thế toàn cầu, giúp định hướng chiến lược phù hợp, thúc đẩy đổi mới và sáng tạo toàn diện.

Trong bối cảnh thế giới chuyển biến nhanh, lý luận cần tập trung nghiên cứu các vấn đề lớn của thời đại như tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi năng lượng xanh, thúc đẩy mô hình phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng vào cộng đồng quốc tế. Những nội dung này góp phần nâng cao năng lực hoạch định chiến lược, giữ vững độc lập tự chủ đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đồng thời, lý luận cũng cần mở rộng hơn nữa hệ thống các mô hình xã hội mới, phản ánh những xu hướng phát triển của thế giới và phù hợp đặc thù Việt Nam. Từ đó, xây dựng hệ giá trị truyền thống, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc kết hợp yếu tố quốc tế, tạo tiền đề cho sự phát triển nhanh, bền vững, và hạnh phúc lâu dài của đất nước.