VIRUS NIPAH KHÔNG PHẢI LÀ ĐÁM ĐÁNH MỚI

Virus Nipah đã xuất hiện từ lâu và không phải là mối đe dọa mới

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố TP.HCM, khẳng định virus Nipah là một loại virus gây bệnh truyền nhiễm, lây truyền từ động vật sang người, đã ghi nhận các đợt bùng phát tại nhiều quốc gia trong quá khứ. Những năm 1998-1999, Malaysia và Singapore là những nơi đầu tiên phát hiện dịch do virus Nipah gây ra trên người và heo. Sau đó, bệnh tiếp tục xuất hiện ở Bangladesh, Tây Bengal (Ấn Độ), Philippines, Kerala (Ấn Độ) và gần đây là các đợt tái phát.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TP.HCM, virus Nipah không phải là vấn đề mới. Thực tế, loại virus này đã tồn tại từ lâu, gây ra các ca viêm não, chứ không phải là hiện tượng đột xuất gần đây. Các ghi nhận dịch tễ và các đợt dịch trước đều cho thấy bệnh có tính lâu dài và không mới mẻ.

VỀ TÊN GỌI VÀ LỊCH SỬ PHÁT HIỆN

Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến cho biết, tên gọi virus Nipah bắt nguồn từ làng Nipah ở Malaysia, nơi đầu tiên ghi nhận các ca bệnh viêm não do virus này gây ra. Ban đầu, các cơ quan y tế Malaysia nhầm lẫn với bệnh viêm não Nhật Bản, nhưng qua nghiên cứu, vẫn phát hiện ra các trường hợp dù đã tiêm vắc xin phòng viêm não Nhật Bản, cho thấy sự khác biệt rõ ràng về đặc điểm dịch tễ.

NHỮNG NGUYÊN NHÂN VÀ BIỂU HIỆN BỆNH

Người nhiễm virus Nipah thường bắt đầu với các triệu chứng như sốt đột ngột, nhức đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn mửa, cổ cứng, sợ ánh sáng, khó thở, đau ngực và có thể kèm theo tổn thương phổi qua hình ảnh X-quang. Virus còn gây tổn thương tim, rối loạn chức năng cơ tim và diễn tiến rất nhanh, khoảng 60% bệnh nhân chuyển biến nặng trong vòng 5-7 ngày, rơi vào hôn mê. Khoảng 20% trường hợp xuất hiện co giật toàn thân.

Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 7 đến 14 ngày khiến việc giám sát gặp khó khăn. Có những trường hợp ban đầu không rõ triệu chứng, rồi sau xuất hiện các dấu hiệu thần kinh muộn như sốt, nhức đầu, co giật, và trên hình ảnh cộng hưởng từ MRI có thể thấy tổn thương dạng mảng rải rác trong não. Người bệnh có thể kéo dài cảm giác mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ.

Các triệu chứng diễn biến nặng gồm có các cơn rung giật cơ, rối loạn phối hợp vận động do tổn thương thần kinh, phản xạ mắt bất thường, đồng tử co nhỏ không phản ứng ánh sáng, nhịp tim nhanh, huyết áp tăng. Các biểu hiện này yêu cầu cấp cứu kịp thời.

PHÒNG NGỪA VÀ KIÊNG KHIẾM ÔN

Bộ Y tế Việt Nam đến nay chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah. Tuy nhiên, ngành y tế đã chủ động tăng cường giám sát ở cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, đồng thời phối hợp với WHO để chuẩn bị các phương án ứng phó phù hợp.

Các khuyến cáo phòng bệnh bao gồm hạn chế đến những nơi có dịch nếu không thực sự cần thiết, đặc biệt trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch. Người dân cần theo dõi các triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi, co giật, lú lẫn để đến cơ sở y tế ngay lập tức, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.

Ngoài ra, cần thực hiện vệ sinh cá nhân tốt như rửa tay thường xuyên, gọt vỏ trái cây sạch sẽ, tránh tiêu thụ trái cây bị dơi hoặc chim cắn, gặm nhấm. Không nên uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến. Hạn chế tiếp xúc gần với dơi ăn quả, đồng thời khi chăm sóc hoặc tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, cần sử dụng bảo hộ như khẩu trang, găng tay và rửa tay sau đó.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh rằng, đường lây truyền của virus Nipah không mới, do đó, người dân nên chủ động phòng bệnh nhưng không cần quá hoang mang hay lo lắng quá mức.