CHI PHÍ TUÂN THỦ – GÁCH NÉT VƯỢT KHỬNG TRONG HỆ THỐNG HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ

Chi phí tuân thủ tăng cao đang đặt ra những thách thức lớn đối với hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Vấn đề này đã từng được dự báo từ trước, nhưng khi đi vào thực tế, những bất cập ngày càng lộ rõ hơn. Theo quy định hiện hành, các hộ có doanh thu từ 1 tỉ đồng trở lên bắt buộc phải xuất hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền điện tử. Tuy nhiên, đối với nhiều mặt hàng bán lẻ, chi phí để phát hành hóa đơn còn cao hơn lợi nhuận của chính sản phẩm đó. Ví dụ, các tiệm tạp hóa bán lẻ các mặt hàng như snack, dầu gội, cây viết, cuốn tập… giá chỉ vài nghìn đồng, lời chỉ vài trăm đồng, điều này khiến việc xuất hóa đơn dễ dẫn tới lỗ vốn, chưa kể chi phí đầu tư ban đầu cho máy móc, công nghệ.

Nếu không điều chỉnh các chi phí này, hệ quả có thể rất nghiêm trọng. Thứ nhất, các hộ kinh doanh buộc phải tăng giá bán để bù đắp chi phí, từ đó tạo ra mặt bằng giá mới trên thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân và sức mua trong nền kinh tế, đặc biệt trong giai đoạn quan trọng hiện nay. Thứ hai, nhiều hộ kinh doanh không đủ khả năng chịu đựng, buộc phải đóng cửa hoặc rút lui khỏi thị trường, làm giảm lượng hộ tham gia vào nền kinh tế minh bạch, đóng góp cho xã hội.

Về vấn đề xuất hóa đơn, quy định hiện nay cho thấy các hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm (nhóm 3) được khấu trừ chi phí nếu có hóa đơn đầu vào, trong khi các hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm (nhóm 1) lại không bắt buộc xuất hóa đơn. Điều này tạo ra hiện tượng các hộ nhóm 1 bị loại khỏi chuỗi cung ứng, không thể hợp tác mua bán theo mô hình liên thông, gây trở ngại trong phát triển hệ sinh thái kinh doanh minh bạch hơn.

Ngành thuế đã nhận thức rõ những khó khăn này và đang tiến hành rà soát, nghiên cứu để đề xuất các giải pháp hợp lý hơn. Một trong những điểm cần xem xét là điều chỉnh ngưỡng doanh thu bắt buộc xuất hóa đơn điện tử nhằm phù hợp hơn với thực tế, đặc biệt đối với các hộ nhỏ, để giảm thiểu chi phí tuân thủ. Hiện giá thành của hóa đơn điện tử chỉ khoảng 20-50 đồng mỗi hóa đơn, nhưng đa số hộ kinh doanh không dễ tiếp cận mức giá này do thiếu thông tin rõ ràng về các địa chỉ cung cấp, giá cả. Liệu có thể công bố danh sách các nhà cung cấp hóa đơn giá rẻ, rõ ràng về mức giá bán sỉ hay lẻ, cũng như thời gian cung ứng hay không?

Trong tháng 1 năm 2026, đã có gần 1.000 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, chứng tỏ chính sách bỏ thuế khoán và thu thuế theo kê khai doanh thu là đúng đắn. Tuy nhiên, việc điều chỉnh các bất cập để thúc đẩy các hộ nhỏ, siêu nhỏ phát triển lớn mạnh hơn, bền vững hơn là điều vô cùng cấp thiết trong giai đoạn hiện tại.