Phát Hiện Ngôi Mộ Gạch Gần 2.000 Năm Trong Lòng Vườn Dân Cư Quảng Ninh
Trong quá trình san gạt vườn tại khu Chạp Khê (P.Vàng Danh, Quảng Ninh), người dân địa phương đã bất ngờ phát hiện một ngôi mộ cổ có quy mô lớn, diện tích khoảng 150 m², cách đây gần hai thiên niên kỷ. Sự kiện này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu khảo cổ và các cơ quan quản lý văn hóa.
Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, ngôi mộ nằm dưới một gò đất cao hơn 2 mét, phía trên là vườn vải có nhiều năm tuổi. Khi chủ đất đưa máy xúc vào đào đất để hạ cao gò, các cấu trúc gạch cổ đã bất ngờ lộ diện. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình đã nhanh chóng báo cáo chính quyền địa phương để bảo vệ hiện trường. Chính quyền P.Vàng Danh đã tiến hành khoanh vùng và dựng hàng rào nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm hại di tích. Đồng thời, Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh phối hợp với đoàn khảo cổ do ông Nguyễn Văn Anh, Trưởng khoa Lịch sử Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), dẫn đầu tiến hành khai quật, đo đạc và lập hồ sơ khoa học từ tháng 12.2025.
Kết quả bước đầu cho thấy nơi đây chính là một ngôi mộ gạch Chạp Khê, nằm sát bên nhà thờ giáo xứ Chạp Khê (phường Vàng Danh, trước đây thuộc phường Nam Khê, TP Uông Bí cũ). Ngôi mộ có cấu trúc phức tạp, gồm nhiều lớp gạch xây dựng công phu, phản ánh trình độ kỹ thuật cao cùng những quan niệm mai táng của cư dân cổ.
Các hiện vật khai quật được chia thành ba nhóm chính: vật liệu kiến trúc như gạch chữ nhật, gạch múi bưởi; gốm đất nung gồm mô hình nhà, nồi; và gốm men với các loại bình, vò, chân đèn. Dựa trên cấu trúc mộ táng và hoa văn trên hiện vật, các nhà khảo cổ xác định niên đại của ngôi mộ vào thế kỷ I-II sau Công nguyên, tương đương cách ngày nay gần 2.000 năm.
Giới chuyên môn cho biết loại hình mộ gạch này từng được phát hiện khá phổ biến tại các lưu vực sông Bạch Đằng thuộc các địa phương Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều, cũng như ở Thủy Nguyên (Hải Phòng) và Kinh Môn (Hải Dương). Điều này thể hiện vai trò quan trọng của vùng cửa sông Bạch Đằng trong các hoạt động cư trú, văn hóa và giao thương của cư dân cổ từ thời kỳ đầu Công nguyên.
Trước kết quả khai quật, các cơ quan chức năng, Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Quảng Ninh cùng chính quyền địa phương thống nhất tiến hành nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc, quy mô và giá trị lịch sử của di tích. Các chuyên gia dự kiến sẽ lập đề án đề xuất xếp hạng di tích, bảo tồn nguyên trạng ngôi mộ và quy hoạch khu vực thành một công viên khảo cổ, nhằm phục vụ công tác giáo dục di sản và phát triển du lịch văn hóa của địa phương.